Από το 2,4% στο 1,8% η ανάπτυξη: Όταν οι κυβερνητικές προβλέψεις πέφτουν έξω – Φανφάρες του Σκέρτσου τα περί… δημοσιονομικού συμβουλίου

Η κυβέρνηση, εκκινώντας εδώ και χρόνια από μία ακόμα φαεινή ιδέα του Άκη Σκέρτσου, ζητά επιμόνως και καταφανώς για επικοινωνιακούς λόγους, από την αντιπολίτευση να εξηγεί πού θα βρει τα χρήματα για τις προτάσεις της. Θα ήταν θεμιτή η απαίτηση υπό μια αυστηρή προϋπόθεση, ότι η ίδια θα αποδέχεται ότι πρέπει να κρίνεται με την ίδια αυστηρότητα και να παραδεχθεί ότι τα έκανε θάλασσα, καθώς, για παράδειγμα, έπεσε πέφτει έξω στις προβλέψεις και τους αριθμούς που δίνει στους προϋπολογισμούς τους, όπως ο φετινός.

Διότι ακόμα μεγαλύτερη σημασία από την αξιολόγηση των προγραμμάτων και των ανακοινώσεων, έχουν οι πρακτικές εφαρμογές μίας οικονομικής πολιτικής. Και είναι τουλάχιστον υποκριτικό, παράδοξο και εξωφρενικά προκλητικό μία κυβέρνηση να εγκαλεί τα κόμματα της αντιπολίτευσης για αναξιοπιστία στις προτάσεις τους, όταν η ίδια πέφτει εκκωφαντικά έξω στον προϋπολογισμό που έφτιαξε και υλοποίησε.

Ο κρατικός προϋπολογισμός του 2026 λοιπόν, προέβλεπε ανάπτυξη 2,4%. Στο προσχέδιο του προϋπολογισμού του 2027, που κατατέθηκε στις 5 Οκτωβρίου, το οικονομικό επιτελείο διατυπώνει την εκτίμηση για τη φετινή χρονιά στο 2%. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, όμως, προβλέπει 1,8% για το 2026 και άλλο τόσο για το 2027 – όταν η κυβέρνηση περιμένει επιτάχυνση στο 2,3% την επόμενη χρονιά.

Αν και το 1,8% που λέει το ΔΝΤ για το 2026 παραμένει πρόβλεψη και όχι οριστικό αποτέλεσμα, έχουμε τα εξής δεδομένα που συνιστούν μεγαλειώδες αυτογκόλ της κυβέρνησης: Πρώτον, έπεσε έξω κατά 0,6 ποσοστιαίες μονάδες – 25% του μεγέθους δηλαδή – , σύμφωνα με το ΔΝΤ και 0,4% σύμφωνα με τις δικές της αναθεωρημένες προβλέψεις – δεν το λες και αμελητέα αποτυχία. Δεύτερον ότι άλλα εκτιμά η ίδια, άλλα λέει το ΔΝΤ για το 2027 – και μαντέψτε ποιος συνήθως πέφτει μέσα τα τελευταία χρόνια για τα μεγέθη αυτά.

Σε κάθε περίπτωση, όταν σε ένα τόσο βασικό μέγεθος μίας οικονομικής πολιτικής (ρυθμός ανάπτυξης) και μάλιστα στο κορυφαίο κείμενο του κράτους – τον προϋπολογισμό – υπάρχουν καίριες αποκλίσεις ανάμεσα στην κυβέρνηση ενός κράτους και το ΔΝΤ, φανταστείτε τι… ακρίβεια μπορεί να έχει το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, ώστε να αναγορεύεται σε μέγα κριτή των οικονομικών πολιτικών – αδικείται έτσι και το ίδιο το Συμβούλιο.

Έχει σημασία ότι ο προϋπολογισμός περνά ήδη από αξιολόγηση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου. Στη γνώμη του για τον προϋπολογισμό του 2026, τον Νοέμβριο του 2025, το ίδιο το Συμβούλιο προέβλεπε ανάπτυξη 2,3%, επισημαίνοντας τη διεθνή αβεβαιότητα.

Αυτό υπενθυμίζει ότι καμία θεσμική αξιολόγηση δεν αποτελεί εγγύηση επαλήθευσης μιας πρόβλεψης. Η κοστολόγηση ενός μέτρου και η πρόβλεψη της ανάπτυξης είναι διαφορετικές εργασίες, αλλά η υποχρέωση λογοδοσίας αφορά και τις δύο.

Μια κυβέρνηση δικαιούται να αναθεωρεί τις εκτιμήσεις της όταν αλλάζουν οι συνθήκες. Οφείλει όμως να εξηγεί ποιες παραδοχές ανατράπηκαν, ποιες πολιτικές απέδωσαν λιγότερο και τι διορθώνει. Ιδίως όταν διεκδικεί για τον εαυτό της το προνόμιο της οικονομικής υπευθυνότητας και αντιμετωπίζει τις προτάσεις των αντιπάλων της ως εκ προοιμίου ύποπτες.

Η ανεξάρτητη κοστολόγηση των προεκλογικών προτάσεων είναι χρήσιμο εργαλείο διαφάνειας. Το πλαίσιο που ανακοίνωσε το Συμβούλιο προβλέπει εθελοντική συμμετοχή των κομμάτων, με δυνατότητα υποβολής έως δέκα προτάσεων από την 1η Νοεμβρίου 2026. Δεν συνιστά υποχρεωτική έγκριση κάθε πολιτικής πρότασης. Και πάντως δεν καθιστά αυτή την κυβέρνηση ως κριτή των πάντων.

Η ανάπτυξη κατεβάζει ταχύτητα πριν τελειώσει η ευρωπαϊκή ώθηση

Επί της ουσίας των προβλέψεων, τα διαθέσιμα στοιχεία έχουν ήδη προσγειώσει τις προσδοκίες. Η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε για το δεύτερο τρίμηνο του 2026 ετήσια αύξηση του ΑΕΠ 1,9% με εποχική διόρθωση και 1,8% χωρίς αυτήν. Πρόκειται για τριμηνιαία καταγραφή, όχι για πρόβλεψη ολόκληρου του έτους, αλλά η εικόνα απέχει από την επιτάχυνση που υποσχόταν ο αρχικός προϋπολογισμός.

Η συγκυρία αποκτά μεγαλύτερη σημασία επειδή το Ταμείο Ανάκαμψης φτάνει στην ολοκλήρωσή του. Οι ευρωπαϊκές προθεσμίες προέβλεπαν εκπλήρωση των οροσήμων έως τις 31 Αυγούστου 2026, υποβολή των τελικών αιτημάτων πληρωμής έως τις 30 Σεπτεμβρίου και πληρωμές από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή έως το τέλος του έτους. Οι οικονομικές επιδράσεις των επενδύσεων μπορούν να συνεχιστούν, αλλά η έκτακτη χρηματοδοτική ώθηση έχει συγκεκριμένο ορίζοντα.

Η επιβράδυνση θέτει επομένως ένα ερώτημα που η κυβέρνηση οφείλει να απαντήσει με αποτελέσματα: πόσο από αυτή την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση μετατράπηκε σε μόνιμη παραγωγική δυνατότητα, καλύτερες δουλειές, ισχυρότερες μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ανθεκτικότερα εισοδήματα;

Η απόκλιση των προβλέψεων δεν αποδεικνύει από μόνη της αποτυχία αξιοποίησης του Ταμείου. Οι γεωπολιτικές αναταράξεις και το ενεργειακό κόστος επηρεάζουν πραγματικά την οικονομία. Ωστόσο, η κυβέρνηση είχε παρουσιάσει την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων ως μοχλό αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου. Όσο πλησιάζει το τέλος του προγράμματος, τόσο λιγότερο αρκεί να παραθέτει εκταμιεύσεις και τόσο περισσότερο χρειάζεται να δείχνει τι αφήνουν πίσω τους.

Αν η οικονομία δυσκολεύεται να διατηρήσει την αναπτυξιακή δυναμική της ενώ ακόμη επωφελείται από αυτή την ώθηση, η ανησυχία για την επόμενη ημέρα είναι εύλογη. Η επιτυχία θα κριθεί από το αν οι επενδύσεις δημιουργούν δραστηριότητα που συνεχίζεται και όταν ολοκληρωθεί η χρηματοδότηση.

Διαβάστε επίσης:

Χατζηδάκης: Η στήριξη θα συνεχιστεί όσο υπάρχει πρόβλημα στην αγορά ενέργειας

Νέος νόμος για τις εξώσεις: Τι αλλάζει για απλήρωτα ενοίκια και λήξη μισθωτηρίων – Τα χρονικά περιθώρια για ιδιοκτήτες και ενοικιαστές

Αυξήσεις συντάξεων 2027: Γιατί τα 20 ευρώ τον μήνα εξανεμίζονται – 6 στους 10 συνταξιούχους ζουν με κάτω από 1.000€

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.