Καύσιμα: 220 εκατ. ευρώ ΦΠΑ πλήρωσαν οι πολίτες περισσότερα από πέρυσι – Το κράτος θησαυρίζει από την ακρίβεια

Όσο οι τιμές των καυσίμων ανεβαίνουν, τόσο περισσότερο πληρώνουν οι καταναλωτές και τόσο περισσότερα εισπράττει το Δημόσιο από τον ΦΠΑ. Ακόμη και όταν η κατανάλωση υποχωρεί αισθητά, η ακρίβεια στην αντλία λειτουργεί ως μηχανισμός ενίσχυσης των φορολογικών εσόδων, δημιουργώντας ένα εντυπωσιακό παράδοξο: λιγότερα λίτρα πωλούνται στην αγορά, αλλά οι συνολικές εισπράξεις από τη φορολόγηση των καυσίμων παραμένουν υψηλές και εμφανίζονται οριακά αυξημένες σε σχέση με πέρυσι.

Τα στοιχεία του εννεαμήνου Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2026 είναι αποκαλυπτικά. Τα έσοδα από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στα ενεργειακά προϊόντα περιορίστηκαν στα 2,99 δισ. ευρώ, έναντι 3,21 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Πρόκειται για απώλειες 212 εκατ. ευρώ ή 6,6%, με την ίδια ακριβώς απόκλιση να καταγράφεται και έναντι του στόχου του προϋπολογισμού.

Ο ΕΦΚ, όμως, έχει μια ιδιαιτερότητα: είναι σταθερός ανά λίτρο και δεν επηρεάζεται από τις διακυμάνσεις των τιμών. Επομένως, όταν οι εισπράξεις μειώνονται τόσο αισθητά, η βασική εξήγηση βρίσκεται στον περιορισμό των ποσοτήτων που διακινούνται στην αγορά, εφόσον δεν υπάρχουν άλλες σημαντικές μεταβολές στη φορολόγηση ή στην είσπραξη του φόρου. Με άλλα λόγια, η εικόνα των εσόδων αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι οι καταναλωτές αγοράζουν λιγότερα καύσιμα.

Ο ΦΠΑ κάνει τη διαφορά

Εκεί όμως που ο ΕΦΚ χάνει έσοδα, ο ΦΠΑ καταγράφει σημαντικά κέρδη για τα κρατικά ταμεία. Οι εισπράξεις από τον ΦΠΑ στα πετρελαιοειδή έφθασαν στο εννεάμηνο τα 1,70 δισ. ευρώ, έναντι 1,48 δισ. ευρώ πέρυσι. Η αύξηση αγγίζει το 14,5%, ενώ η υπέρβαση του στόχου ανέρχεται στα 189 εκατ. ευρώ.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία της υπόθεσης. Ο ΦΠΑ δεν επιβάλλεται ανά λίτρο, αλλά επί της αξίας πώλησης των καυσίμων. Συνεπώς, όσο αυξάνονται οι τιμές στην αντλία, τόσο μεγαλώνει και το ποσό που εισπράττει το Δημόσιο από κάθε λίτρο. Έτσι, η αύξηση των τιμών αντισταθμίζει τη μείωση της κατανάλωσης. Μάλιστα, αν η υποχώρηση των εισπράξεων του ΕΦΚ αντανακλά αντίστοιχη μείωση των ποσοτήτων, η άνοδος των εσόδων από ΦΠΑ παραπέμπει σε σημαντική αύξηση της μέσης φορολογητέας αξίας ανά λίτρο. Το αποτέλεσμα είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον: οι καταναλωτές περιορίζουν τις αγορές τους, αλλά εξακολουθούν να καταβάλλουν περισσότερα χρήματα εξαιτίας των υψηλότερων τιμών.

Λιγότερη κατανάλωση, σχεδόν ίδιος φορολογικός λογαριασμός

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η εικόνα όταν αθροιστούν οι δύο φόροι. Στο εννεάμηνο, ο ΕΦΚ ενεργειακών προϊόντων και ο ΦΠΑ πετρελαιοειδών απέφεραν συνολικά περίπου 4,69 δισ. ευρώ. Το ποσό είναι οριακά υψηλότερο από το αντίστοιχο περυσινό, παρά τη σημαντική μείωση των εισπράξεων από τον ΕΦΚ. Η εξήγηση είναι απλή. Το Δημόσιο έχασε 212 εκατ. ευρώ από τον ΕΦΚ, αλλά εισέπραξε περίπου 215 εκατ. ευρώ περισσότερα από τον ΦΠΑ. Η μία απώλεια καλύφθηκε σχεδόν απόλυτα από το πρόσθετο έσοδο του άλλου φόρου.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στον σχεδιασμό του οικονομικού επιτελείου. Στο προσχέδιο του προϋπολογισμού του 2027, η πρόβλεψη για τις συνολικές φετινές εισπράξεις από ΕΦΚ περιορίζεται στα 7,18 δισ. ευρώ, από 7,46 δισ. ευρώ που ήταν ο αρχικός στόχος. Πρόκειται για αναθεώρηση κατά 280 εκατ. ευρώ προς τα κάτω, με τη μεγαλύτερη πίεση να προέρχεται από τα ενεργειακά προϊόντα.

Το παράδοξο είναι ότι, την ώρα που οι ποσότητες καυσίμων περιορίζονται, το Δημόσιο διατηρεί σχεδόν αμετάβλητα τα συνολικά φορολογικά του έσοδα από τη συγκεκριμένη αγορά. Και ενώ οι εισπράξεις παραμένουν υψηλές, καταγράφονται παράλληλα δαπάνες για την ανακούφιση των καταναλωτών από την ακρίβεια. Στο εννεάμηνο περιλαμβάνονται 131 εκατ. ευρώ για το Fuel Pass και 136 εκατ. ευρώ για την επιδότηση του diesel κίνησης.

Η ουσία είναι ότι η ακρίβεια έχει δύο διαφορετικές όψεις. Για τα δημόσια ταμεία μπορεί να σημαίνει μεγαλύτερες εισπράξεις από ΦΠΑ. Για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις σημαίνει μεγαλύτερο κόστος, ακόμη και όταν περιορίζουν την κατανάλωσή τους. Και αυτό είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της σημερινής αγοράς καυσίμων: λιγότερα λίτρα στην αντλία, αλλά ο λογαριασμός παραμένει βαρύς.

Διαβάστε επίσης

Ασφαλιστικές εισφορές: Νέες αυξήσεις από το 2027 για επαγγελματίες με περιορισμένες προσδοκίες για υψηλότερες συντάξεις

Καύσιμα: Νέα παράταση επιδοτήσεων προ των πυλών καθώς η ακρίβεια επιμένει και οι τιμές πιέζουν

Στο μικροσκόπιο του Δημοσίου οι «ορφανές» κληρονομιές – Πώς θα εντοπίζονται ακίνητα και κληρονόμοι

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.