Συντάξεις: Δημογραφική βόμβα στα ασφαλιστικά ταμεία παγκοσμίως – Λιγότεροι εργαζόμενοι πληρώνουν περισσότερους συνταξιούχους

Μπροστά σε ένα ολοένα μεγαλύτερο αδιέξοδο βρίσκονται τα συνταξιοδοτικά συστήματα σε ολόκληρο τον κόσμο, καθώς οι άνθρωποι ζουν περισσότερα χρόνια, οι γεννήσεις μειώνονται και ο αριθμός των εργαζομένων που χρηματοδοτούν τις συντάξεις περιορίζεται. Το αποτέλεσμα είναι να αυξάνονται συνεχώς οι οικονομικές υποχρεώσεις των ασφαλιστικών ταμείων, την ώρα που τα έσοδα από εισφορές δυσκολεύονται να ακολουθήσουν.

Η δημογραφική κρίση δεν αποτελεί πλέον μια μακρινή απειλή. Ήδη αρκετά συνταξιοδοτικά ταμεία υποχρεώνονται να αναζητούν υψηλότερες αποδόσεις από τις επενδύσεις τους, αναλαμβάνοντας μεγαλύτερους κινδύνους προκειμένου να ανταποκριθούν στις μελλοντικές πληρωμές.

Τα στοιχεία του Παγκόσμιου Δείκτη Συντάξεων του Ινστιτούτου Marsh CFA για το 2026 αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος. Από τα 55 συνταξιοδοτικά συστήματα που εξετάστηκαν, τα 43 βρίσκονται σε χώρες όπου η γονιμότητα έχει υποχωρήσει κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης του πληθυσμού, δηλαδή τα 2,1 παιδιά ανά γυναίκα. Μάλιστα, σε 23 περιπτώσεις ο δείκτης είναι χαμηλότερος από 1,5.

Την ίδια στιγμή, το προσδόκιμο ζωής μετά τα 65 χρόνια έχει αυξηθεί κατά περίπου 51% στις περισσότερο ανεπτυγμένες περιοχές από το 1950, με τους πολίτες να αναμένεται πλέον να ζήσουν κατά μέσο όρο περίπου 20 επιπλέον χρόνια μετά τη συνταξιοδότησή τους.

Αυτό σημαίνει ότι τα ασφαλιστικά ταμεία καλούνται να καταβάλλουν συντάξεις για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από εκείνο που ίσχυε πριν από μερικές δεκαετίες.

Λιγότεροι πληρώνουν για περισσότερους

Το μεγαλύτερο πρόβλημα αντιμετωπίζουν τα διανεμητικά ασφαλιστικά συστήματα, στα οποία οι εισφορές των σημερινών εργαζομένων χρησιμοποιούνται για την καταβολή των συντάξεων στους σημερινούς συνταξιούχους.

Όσο μειώνεται ο αριθμός των εργαζομένων και αυξάνεται ο αριθμός των ηλικιωμένων, τόσο δυσκολότερη γίνεται η διατήρηση της οικονομικής ισορροπίας.

Ενδεικτική είναι η περίπτωση των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση των διαχειριστών του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, τα αποθεματικά του Ταμείου Ασφάλισης Γήρατος και Επιζώντων προβλέπεται να εξαντληθούν το τελευταίο τρίμηνο του 2032.

Η εξάντληση των αποθεματικών δεν σημαίνει αυτόματη διακοπή των συντάξεων, καθώς θα εξακολουθούν να εισπράττονται εισφορές. Ωστόσο, χωρίς πρόσθετες παρεμβάσεις, τα διαθέσιμα έσοδα δεν θα επαρκούν για την πλήρη κάλυψη των προγραμματισμένων παροχών.

Αλλά και τα κεφαλαιοποιητικά συστήματα, στα οποία οι εισφορές αποταμιεύονται και επενδύονται, αντιμετωπίζουν αυξανόμενες πιέσεις.

Σε αρκετές περιπτώσεις, οι πληρωμές προς τους συνταξιούχους ξεπερνούν πλέον τις νέες εισφορές. Αυτό υποχρεώνει τα ταμεία να αξιοποιούν τα αποθεματικά τους και να εξαρτώνται περισσότερο από τις αποδόσεις των επενδύσεών τους.

Στην Αυστραλία, περίπου το ένα τρίτο των συνταξιοδοτικών ταμείων εμφάνισε αρνητικές καθαρές ταμειακές ροές από εισφορές και παροχές σε περίοδο τριών ετών, σύμφωνα με στοιχεία της αρμόδιας εποπτικής αρχής.

Στροφή σε επενδύσεις μεγαλύτερου κινδύνου

Η προσπάθεια εξασφάλισης επαρκών αποδόσεων οδηγεί ορισμένα συνταξιοδοτικά ταμεία σε πιο σύνθετες και δυνητικά επικίνδυνες επενδύσεις.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται συμμετοχές σε ιδιωτικές επιχειρήσεις, επενδύσεις σε υποδομές και ιδιωτικές πιστώσεις, οι οποίες μπορεί να προσφέρουν υψηλότερες αποδόσεις, αλλά συνοδεύονται από μεγαλύτερους κινδύνους και περιορισμένη ρευστότητα.

Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, τα συνταξιοδοτικά ταμεία πολιτειών και τοπικών κυβερνήσεων διατηρούν μόνο περίπου το 20% των περιουσιακών τους στοιχείων σε ομόλογα, ενώ το μεγαλύτερο μέρος έχει τοποθετηθεί σε μετοχές και άλλες επενδύσεις.

Η συγκεκριμένη στρατηγική αυξάνει την έκθεσή τους στις διακυμάνσεις των αγορών, δημιουργώντας πρόσθετη αβεβαιότητα για τις μελλοντικές τους υποχρεώσεις.

Ο Sebastien Betermier, εκτελεστικός διευθυντής στο Διεθνές Κέντρο Διαχείρισης Συντάξεων, χαρακτηρίζει τη δημογραφική εξέλιξη «ωρολογιακή βόμβα», επισημαίνοντας ότι υπάρχουν συνταξιούχοι που εισπράττουν παροχές για σχεδόν μισό αιώνα.

Το πρόβλημα, σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά με καλύτερες επενδυτικές αποδόσεις. Απαιτούνται πολιτικές για την απασχόληση, τη δημογραφική ανανέωση και την ενίσχυση της παραγωγικότητας.

Για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η γήρανση του πληθυσμού και η υπογεννητικότητα αποτελούν ήδη σοβαρές προκλήσεις, τα διεθνή ευρήματα έχουν ιδιαίτερη σημασία.

Το βασικό ερώτημα είναι πόσο μπορεί να αντέξει ένα ασφαλιστικό σύστημα όταν ολοένα λιγότεροι εργαζόμενοι καλούνται να χρηματοδοτούν τις συντάξεις ολοένα περισσότερων ηλικιωμένων. Και κυρίως, ποιος θα επωμιστεί το αυξανόμενο κόστος τα επόμενα χρόνια.

Διαβάστε επίσης:

Ανεργία: Χάσμα 367.000 ανθρώπων στα κρατικά στοιχεία και δύο εντελώς διαφορετικές εικόνες της αγοράς εργασίας

Χρέη σε Εφορία και Ταμεία: Έρχονται 120 δόσεις με ανάσα στις πληρωμές αλλά ακριβούς τόκους

ΟΠΕΚΑ: Ώρα πληρωμών για τα προνοιακά επιδόματα Οκτωβρίου – Πότε θα εμφανιστούν τα χρήματα (video)

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.