Οι παρανομίες των άλλων δεν είναι ήττες της Ελλάδας

Θα περίμενα… αμεσότερες, ουσιαστικές και δυναμικές δηλώσεις πολιτικών που έχουν κυβερνήσει τη χώρα και ηγηθεί στο υπουργείο Εξωτερικών, με την προϋπόθεση ότι πιστεύουν στην πολιτική που επίμονα και μεθοδικά προωθείται από την Ελλάδα, ώστε οι Έλληνες πολίτες να αντιληφθούν ότι οι παράνομες συμπεριφορές κρατών δεν αποτελούν ήττα της εξωτερικής μας πολιτικής και προφανώς δεν χρειάζεται να αναλύονται συνεχώς οι παρανομίες τους με επιστημονικότητα και θεωρητική εμβάθυνση.

Η Τουρκία και η Λιβύη επιλέγουν την παρανομία έναντι της διεθνούς κοινωνίας. Το Διεθνές Δίκαιο και το ευρωπαϊκό κεκτημένο παραβιάζονται κατάφωρα από την Άγκυρα, την Τρίπολη και τον πολέμαρχο της Ανατολικής Λιβύης. Η Ε.Ε. και τα κράτη περί τη Μεσόγειο αντέδρασαν χωρίς πολλές περιστροφές. Οι ΗΠΑ με την πρώτη δήλωσή τους προέτρεψαν τις πλευρές να τα βρουν, στην παραδοσιακή λογική των συμμαχικών υποχρεώσεων, και με συμπληρωματική δήλωση του State Department (24 Οκτωβρίου 2026) επισημάνθηκε πόσο επικίνδυνη είναι πλέον κάθε τουρκική επιλογή που αφορά και στη Μεσόγειο.

Η Ελλάδα διπλωματικά κινητοποιήθηκε αμέσως. Πέτυχε ο υπουργός Εξωτερικών να ενεργοποιήσει συμμάχους και εταίρους υποχρεώνοντας τους πάντες να θυμηθούν, με άσκηση αποτελεσματικής διπλωματίας, ότι η Τουρκία συνεχίζει να ακυρώνει τη στρατηγική των ΗΠΑ, της Ε.Ε. και των χωρών όπως η Αίγυπτος, το Ισραήλ, η Ιορδανία, για αποκατάσταση της απαραίτητης ισορροπίας και της ενεργειακής ασφάλειας, πρωτίστως για την Ευρώπη. 

Η συμμαχία Χάφταρ – Ερντογάν φέρνει τα ρωσικά συμφέροντα ξανά στην περιοχή, επειδή και οι δύο πλευρές συνεχίζουν να συμπορεύονται με τη Μόσχα. Ο Χάφταρ και η οικογένειά του δεν αποτελούν θεσμικές εκφράσεις της Λιβύης. Το κοινό συμφέρον που ενώνει Άγκυρα και Χάφταρ επικεντρώνεται στην προσέγγιση της Τρίπολης με τον πολέμαρχο της Ανατολικής Λιβύης, επιτρέποντας στην Άγκυρα να συνεχίσει ως περιφερειακός δρων τις πολιτικές της εις βάρος της Αιγύπτου, των αναζητήσεων ενεργειακής επάρκειας της Ε.Ε., της Ελλάδας, της Κύπρου, της Ιταλίας, της Αιγύπτου, της Μάλτας.

Η συνάντηση της Κωνσταντινούπολης R4+E3 (23 Οκτωβρίου 2026) με οικοδεσπότη τον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν και συμμετοχή των υπουργών Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, της Αιγύπτου, του Πακιστάν, της Ιταλίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, του Ηνωμένου Βασιλείου, πραγματοποιήθηκε, αλλά δεν πιστοποίησε τον ρόλο διαμεσολαβητή που επιδίωκε η Τουρκία. 

Στις διεθνείς σχέσεις η άσκηση βίας με κάθε μέσο επιλέγεται τη στιγμή που δεν ευοδώνεται ο στόχος της διευρυμένης συνάντησης που οργάνωσε η Τουρκία, εμφανώς εμπνευσμένη από τις επιτυχημένες τριμερείς και ευρύτερες συνεργασίες που εξελίσσονται με πρωτοβουλία της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ.

Κινήσεις προς κάθε κατεύθυνση

Το σύνθετο περιβάλλον της περιοχής μας, επιβαρυμένο από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, αλλά και από τις παρανομίες στα στενά Ορμούζ και Άντεν, απορροφά και παρασύρει τους αναλυτές, τους σχολιαστές, τους διαμορφωτές κοινής γνώμης, με αποτέλεσμα να παραμελούνται γεγονότα πολύ σημαντικά. 

Την ώρα που η Τουρκία συνεχίζει να εξωθεί τη Λιβύη σε παρανομίες, σε αλλαγή νομοθεσίας για να εκπαραθυρώσει τον εκλεγμένο πρόεδρο του λιβυκού Κοινοβουλίου Αλ Σάλεχ, η Ελλάδα προχωρά στον διορισμό των μουφτήδων στο πνεύμα και το γράμμα της Λωζάννης. Συνεχίζει τις απαραίτητες διαδικασίες τοποθέτησης του καλωδίου, επανεκκινεί συνομιλίες με την Αίγυπτο για ορισμό των θαλασσίων ζωνών. 

Πραγματοποιείται ταξίδι αστραπή του πρωθυπουργού στη Σαουδική Αραβία. Συζητούνται τρόποι για να αντιμετωπισθούν αποτελεσματικότερα διεθνείς προκλήσεις και η ελευθερία της ναυτιλίας. Κατά τη διάρκεια των συναντήσεων ανανεώνονται εμφαντικά οι προοπτικές αμυντικών σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία, συμβάλλοντας στην άμυνα του βασιλείου, προκειμένου να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικότερα η τρομοκρατία των Χούθι και να κατορθώσουν οι ένοπλες δυνάμεις του βασιλείου των Σαούντ αναδρομολόγηση των επιχειρησιακών τους σχεδιασμών. 

Η διαβεβαίωση του πρωθυπουργού αίρει την αβεβαιότητα και ανησυχία που προκαλεί η φωναχτή ελληνική άποψη περί μηνιαίας αναθεώρησης της συμφωνίας των δύο χωρών για τις ελληνικές συστοιχίες Patriot στη Σαουδική Αραβία.  Η ελληνική δραστηριοποίηση σε όλα τα επίπεδα της διπλωματίας απέφερε ουσιαστικά αποτελέσματα υποχρεώνοντας την Άγκυρα να προσκαλέσει στη διάσκεψη για το κλίμα την Κυπριακή Δημοκρατία με τη συνεργασία συμμάχων και εταίρων.

Θετικές εισηγήσεις και επιφυλάξεις

Δεν διεκδικούν οι επαγγελματίες τη δόξα όταν εισηγούνται αποτελεσματικές διπλωματικές κινήσεις, αλλά δικαιούμαι να ισχυρίζομαι άλλο διπλωμάτης και άλλο πολιτικός, ακαδημαϊκός ή αναλυτής. Για τη Λιβύη οι υπηρεσιακές εισηγήσεις στην ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών, κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και στη συνέχεια μετά το 2019 κυβέρνηση Ν.Δ., από πολύ νωρίς ήταν θετικές για να συνεχίσουμε τη σχέση με την Τρίπολη. 

• Διατηρούσαμε και συνεχίζουμε να διατηρούμε πλήρεις διπλωματικές σχέσεις με την κεντρική κυβέρνηση στην Τρίπολη καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης και του εμφυλίου, επειδή διαπιστωμένα και από την πλευρά της Ε.Ε. η Λιβύη συγκρατούσε τις ροές προσφύγων και μεταναστών. 
• Ενισχύσαμε τις επικοινωνίες με το λιβυκό Κοινοβούλιο, τον μοναδικό εκλεγμένο θεσμό της δοκιμαζόμενης από τον εμφύλιο χώρας. Λαμβάνοντας υπόψη στην ανάλυσή μας την ισχυρή Τράπεζα της Λιβύης, διαπιστώναμε ότι ο κεντρικός οικονομικός διαχειριστής συνεχίζει να μεριμνά για τη λειτουργία του κράτους, διανέμοντας εισοδήματα από τα έσοδα των πετρελαίων. 

• Με προτροπή συμμάχων, εταίρων και φίλων στην περιοχή εξετάστηκαν και αναζητήθηκαν επαφές με τον Χάφταρ. Η διπλωματική υπηρεσία δεν έπαψε να υπενθυμίζει και να επισημαίνει σε κάθε ευκαιρία ότι οι συνομιλίες με την πλευρά Χάφταρ εξυπηρετούσε, αλλά έπρεπε να υπόκειται στο γεγονός ότι ο συνομιλητής, ισχυρός εν όπλοις, δεν αποτελούσε κρατικό θεσμό.

Την ισχυρή άποψη των διπλωματών ανάγνωσε η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΞ (2019-2023). Επέλεξε, αναλαμβάνοντας την πολιτική ευθύνη, να στραφεί περισσότερο απ’ όσο άρμοζε στον Χάφταρ, κρίνοντας ότι θα αποτελούσε τον εγγυημένο συνομιλητή μας. Επιλέχθηκε, παρά τις διπλωματικές επιφυλάξεις, να οργανωθεί συνάντηση στο υπουργείο Εξωτερικών και στο Μέγαρο Μαξίμου, κατά το ταξίδι Χάφταρ στο Μόναχο, αντί οι εργασίες να λάβουν χώρα στο Ελληνικό Κοινοβούλιο σε συνεννόηση με το Κοινοβούλιο της Λιβύης. 

Αργότερα υπουργική αποστολή πέταξε στη Λιβύη. Πραγματοποιήθηκε συνάντησε στη βίλα Χάφταρ, 400 χιλιόμετρα στην έρημο, αντί μίας ασφαλέστερης επικοινωνίας στο Λιβυκό Κοινοβούλιο, στο Τομπρούκ. Εναποθέσαμε πολιτική εμπιστοσύνη στον ιδιώτη, ενώ γνωρίζουμε ότι η ιστορική σχέση Λιβύης Τουρκίας ανάγεται στην οθωμανική εποχή. Επίσης, διέλαθε την προσοχή μας ότι και κατά τη διάρκεια του καθεστώτος Καντάφι η Τουρκία ήταν σημαντικός επενδυτής στη Λιβύη, κυρίως στα ξενοδοχεία. 

Οι αντιδράσεις μας είναι πάντοτε μεθοδικές

Οι μεθοδεύσεις Τουρκίας και Λιβύης δεν αποτελούν πρωτοτυπίες και το γνωρίζει καλά η ελληνική διπλωματία. Ίσως οι εκτός υπουργείου Εξωτερικών να παραβλέπουν όσα οι διπλωμάτες υποχρεώνονται καθημερινά να επεξεργάζονται και να αξιοποιούν ως εργαλεία δουλειάς, προκειμένου να εισηγηθούν διπλωματικούς χειρισμούς, να προβλέψουν και να περιγράψουν συμπεριφορές Λίβυων, Τούρκων, συμμάχων μας, Ευρωπαίων εταίρων, αλλά και σημαντικών συνομιλητών μας στην περιοχή.

Προφανώς και δεν ηττάται η Ελλάδα από τους παρανόμους, όπως δεν ηττάται κάθε κοινωνία από τους παρανομούντες. Οι αντιδράσεις είναι πάντοτε μεθοδικές, συντονισμένες με τις ανάγκες διαμόρφωσης των επιχειρησιακών σχεδιασμών.

Η ελληνική προεδρία στο Συμβούλιο Ασφαλείας επέτρεψε ενημέρωση όλων των μελών, χωρίς αποκλεισμούς, για τους κινδύνους που εγκυμονεί για τη διεθνή σταθερότητα η συμπεριφορά κρατών που δεν σέβονται τη διεθνή τάξη, το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο των Θαλασσών, και ο νοών νοείτω.

Όταν δύο χώρες, Τουρκία και Λιβύη, προχωρούν σε παράνομες ενέργειες, δεν δημιουργούν δίκαιο. Απλώς προκαλούν την πλειονότητα των χωρών της Ε.Ε., αλλά και της διεθνούς κοινότητας. Η κινητικότητα της ελληνικής διπλωματίας δεν διακόπτεται, όπως τόσο άστοχα ισχυρίζονται ορισμένοι κύκλοι, παρότι σε επίπεδο πολιτικού αποτελέσματος από την πλευρά της Ελλάδος επιτεύχθηκαν οι επιδιωκόμενοι στόχοι. 

Την ίδια στιγμή, παρ’ όλη την ένταση που προκαλεί «τόσο φωναχτά» η Τουρκία, δεν επιτρέπεται να παραβλέπονται και τουρκικές προσπάθειες προκειμένου η Αθήνα να συνεχίσει να εκτιμά ότι οι αποφάσεις του Βίλνιους συνεχίζουν να τηρούνται, παρότι υπόκεινται στο άγχος της Άγκυρας εξαιτίας των πολιτικών εσωτερικών της αναγκών. Σχετική η πρόσφατη δήλωση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών με την ολοκλήρωση της συνάντησης της Κωνσταντινούπολης.

Κριτική χωρίς ισχυρή επιχειρηματολογία

Παρά την ενεργή διπλωματία μας, τα κόμματα, στη μακρά διαδρομή τους προς τις εκλογές, προτιμούν να προβάλλουν κριτική, χωρίς ισχυρή επιχειρηματολογία απέναντι στις εξωτερικές μας επιλογές.

Όσοι ταξιδεύουν στην Τουρκία για τουρισμό, επιχειρηματικότητα ή προσκυνηματικό τουρισμό, θα αντιληφθούν ότι είναι προτιμότερο να στηρίζονται οι επιλογές για ουσιαστική επικοινωνία με την Άγκυρα. Στο Ταξίμ ανακατεύονται χωρίς εξαιρετικές χασμωδίες τα ελληνικά, τα τουρκικά, τα αγγλικά και άλλες γλώσσες, μεταξύ των οποίων και τα ελληνικά των Κυπρίων, που επισκέπτονται την Κωνσταντινούπολη, δημιουργώντας προσδοκία αποτελεσματικότερης κατανόησης από την κοινωνία των πολιτών.

Τα γεγονότα μάς ενθαρρύνουν ώστε να προσβλέπουμε στα ήρεμα νερά ακόμη και στις ταραγμένες στιγμές των διαλόγων μεταξύ των δύο πλευρών του Αιγαίου. Και αν για αρκετούς στην Ελλάδα παραμένει αδιάφορη η μαρτυρία της φωνής του μουεζίνη που συναντάται με την κωδωνοκρουσία και τις ψαλμωδίες στο Φανάρι, τότε θα έπρεπε να μυσταγωγήσουν στη γειτονική χώρα με την ευκαιρία των τιμών της τριακονταπενταετούς Πατριαρχίας της ΑΘΠ του Οικουμενικού Πατριάρχη σε μία σύναξη των Ορθοδόξων από διαφορετικά σημεία της Οικουμένης. 

Αν αυτό δεν είναι αξιοπρόσεκτο αποτέλεσμα win-win / kazan-kazan διαδικασίας, τότε θα πρέπει όλοι να επιστρέψουμε στη βιβλιογραφία για να διαπιστώσουμε ποια κεφάλαια της θεωρίας των διεθνών σχέσεων λησμονούμε, δεν τα μελετήσαμε με τη δέουσα προσοχή και δεν τα διασυνδέουμε με την άσκηση της ενεργού διπλωματίας μας.

Διαβάστε επίσης

Ανταγωνισμοί, εκβιασμοί και ελληνική υπομονή

Η κερδισμένη διεθνής εμπιστοσύνη

Σε αναζήτηση συγκλίσεων: Τι αποκαλύπτει η ημερήσια διάταξη της επίσκεψης του ΥΠΕΞ των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.