Θύελλα με Μενδώνη για την ακύρωση διαγωνισμών για τουαλέτες, ερμάρια και πωλητήρια σε αρχαιολογικούς χώρους

Σοβαρά εκτεθειμένη βρίσκεται η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού και προσωπικά η Λίνα Μενδώνη, μετά την ακύρωση δύο διαγωνισμών που αφορούσαν την εμπορική εκμετάλλευση υπηρεσιών και εγκαταστάσεων σε κορυφαίους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας. Πρόκειται για την παραχώρηση της διαχείρισης των τουαλετών και των ερμαρίων φύλαξης αντικειμένων στην Ακρόπολη και άλλους αρχαιολογικούς χώρους, καθώς και για την εκμετάλλευση 27 πωλητηρίων σε μνημεία και μουσεία, μεταξύ των οποίων η Ακρόπολη, οι Δελφοί, η Κνωσός και η Αρχαία Ολυμπία.

Η εξέλιξη δεν προέκυψε από κάποια πρωτοβουλία αυτοελέγχου του υπουργείου. Οι διαγωνισμοί ακυρώθηκαν έπειτα από προσφυγές δύο εταιρειών στην Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ), με την υπόθεση να αναδεικνύει σοβαρά ζητήματα νομιμότητας και διαφάνειας.

Το πλέον επιβαρυντικό στοιχείο είναι ότι, τουλάχιστον στην περίπτωση των 27 πωλητηρίων, η αρμόδια Αρχή διαπίστωσε πρόβλημα στον ίδιο τον τρόπο δημοσιοποίησης του διαγωνισμού. Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται απλώς για πολιτικές καταγγελίες περί αδιαφανών διαδικασιών, αλλά για ακύρωση που συνδέεται με την εφαρμογή των κανόνων των δημοσίων συμβάσεων.

Γιατί ακυρώθηκαν οι διαγωνισμοί – Το κρίσιμο ζήτημα της ευρωπαϊκής δημοσιότητας

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, η ΕΑΔΗΣΥ έκρινε, για τη σύμβαση των 27 πωλητηρίων, ότι η εκτιμώμενη αξία της υπερέβαινε το προβλεπόμενο ενωσιακό κατώφλι.

Αυτό σημαίνει ότι η προκήρυξη έπρεπε να έχει δημοσιευτεί και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να διασφαλίζεται η απαιτούμενη δημοσιότητα και να μπορούν να ενημερωθούν και να συμμετάσχουν ενδιαφερόμενοι οικονομικοί φορείς από την ευρωπαϊκή αγορά. Αντί γι’ αυτό, ακολουθήθηκε διαδικασία χωρίς την απαιτούμενη ευρωπαϊκή δημοσιότητα, γεγονός που αποτέλεσε τον κρίσιμο λόγο ακύρωσης.

Η διαπίστωση αυτή δημιουργεί ένα αυτονόητο πολιτικό ερώτημα: Πώς είναι δυνατόν ένας οργανισμός που διαχειρίζεται τόσο σημαντικούς πολιτιστικούς πόρους να προχωρά σε πολυετή παραχώρηση χωρίς να τηρούνται οι απαιτούμενοι κανόνες δημοσιότητας; Και, κυρίως, ποιος είχε την ευθύνη να ελέγξει εγκαίρως τη νομιμότητα της διαδικασίας;

Για τον διαγωνισμό των τουαλετών και των ερμαρίων αναφέρεται επίσης ακύρωση μετά τις προσφυγές, χωρίς όμως να έχει αποσαφηνιστεί στα διαθέσιμα δημοσιεύματα το ιδιαίτερο νομικό σκεπτικό της. Συνεπώς, δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο ότι ακυρώθηκε για τον ίδιο ακριβώς λόγο.

Οι συμβάσεις του Αυγούστου και τα ποσά που προκαλούν

Οι δύο επίμαχες συμβάσεις είχαν υπογραφεί παραμονές Δεκαπενταύγουστου, προκαλώντας ήδη από τότε αντιδράσεις για τους όρους παραχώρησης και τα οικονομικά ανταλλάγματα.

Η πρώτη αφορούσε τη διαχείριση χώρων υγιεινής και ερμαρίων φύλαξης αντικειμένων σε αρχαιολογικούς χώρους, μεταξύ των οποίων η Ακρόπολη, που δέχεται εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο.

Η διαχείριση είχε ανατεθεί στην εταιρεία Public Shine Facility Management, η οποία, σύμφωνα με τα στοιχεία που είχε δημοσιοποιήσει η ΕΛΑΣ από τον Αύγουστο, είχε συσταθεί μόλις τον Νοέμβριο του 2025, με αρχικό μετοχικό κεφάλαιο 25.000 ευρώ.

Η σύμβαση προέβλεπε διάρκεια έξι ετών, με δυνατότητα παράτασης για άλλα έξι, έναντι 2.500 ευρώ μηνιαίως και ποσοστού 2% επί των εσόδων. Το ερώτημα είναι προφανές: Με ποια κριτήρια αποτιμήθηκε η οικονομική αξία μιας τέτοιας εκμετάλλευσης και πώς διασφαλίστηκε ότι το Δημόσιο θα εισέπραττε το μεγαλύτερο δυνατό αντάλλαγμα;

Ακόμη μεγαλύτερο οικονομικό αντικείμενο είχε η δεύτερη σύμβαση, που αφορούσε 27 πωλητήρια σε σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους, αρκετά από τα οποία είχαν ανακατασκευαστεί με ευρωπαϊκά κονδύλια. Η παραχώρηση είχε γίνει στην ένωση εταιρειών Space Hellas – Radiant Technologies, με μηνιαίο αντάλλαγμα 50.600 ευρώ και επιπλέον 2% επί των πωλήσεων. Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 1.874 ευρώ τον μήνα ανά πωλητήριο, κατά μέσο όρο, επίσης για έξι χρόνια με δυνατότητα ισόχρονης παράτασης.

Ασφαλώς, η επάρκεια του ανταλλάγματος δεν μπορεί να κριθεί μόνο από έναν αριθμητικό μέσο όρο, χωρίς να συνεκτιμηθούν οι υποχρεώσεις και τα λειτουργικά κόστη του αναδόχου. Ωστόσο, το ύψος των ποσών, η διάρκεια των παραχωρήσεων και η ακύρωση της διαδικασίας δημιουργούν σοβαρή ανάγκη δημόσιας λογοδοσίας.

Οι μοναδικές προσφορές και τα ερωτήματα για τον ανταγωνισμό

Υπάρχει όμως και μια ακόμη πτυχή που καθιστά την υπόθεση ιδιαίτερα προβληματική. Σύμφωνα με τις καταγγελίες που είχαν δημοσιοποιηθεί ήδη από τον Αύγουστο, και στους δύο διαγωνισμούς οι ανάδοχοι ήταν οι μοναδικοί που υπέβαλαν έγκυρη προσφορά.

Μάλιστα, η ΕΛΑΣ είχε καταγγείλει ότι η ένωση Space Hellas – Radiant Technologies είχε αναδειχθεί ανάδοχος σε 11 διαφορετικούς διαγωνισμούς, αποτελώντας κάθε φορά τον μοναδικό προσφέροντα.

Η ύπαρξη μίας και μόνο προσφοράς δεν συνιστά από μόνη της παρανομία. Όταν, όμως, επαναλαμβάνεται σε διαγωνισμούς μεγάλης οικονομικής σημασίας, και μάλιστα ακολουθεί ακύρωση λόγω πλημμελούς δημοσιότητας, η πολιτική ηγεσία δεν μπορεί να περιορίζεται στον ρόλο του απλού παρατηρητή.

Το ζήτημα είχε φτάσει και στη Βουλή. Στις 31 Αυγούστου, η ανεξάρτητη βουλευτής Κυριακή Μάλαμα κατέθεσε ερώτηση προς τη Λίνα Μενδώνη, ζητώντας να εξηγηθεί πώς τεκμηριώνεται το δημόσιο συμφέρον από την εκμίσθωση 27 πωλητηρίων με μία μόνο προσφορά. Επομένως, η ηγεσία του υπουργείου δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι τα προβλήματα αναδείχθηκαν αιφνιδιαστικά. Είχαν προηγηθεί δημόσιες καταγγελίες και κοινοβουλευτικός έλεγχος.

Η Μενδώνη στο επίκεντρο – Η απαίτηση για παραίτηση

Μετά τις ακυρώσεις, ο Τομέας Πολιτισμού της ΕΛΑΣ επανήλθε με ιδιαίτερα σκληρή ανακοίνωση, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη νέο πλήγμα για την κυβέρνηση και ζητώντας την παραίτηση της Λίνας Μενδώνη. Το κόμμα υποστηρίζει ότι οι αποφάσεις δικαιώνουν τις προηγούμενες καταγγελίες του και τις αντιδράσεις των αρχαιολόγων απέναντι στην παραχώρηση εμπορικών δραστηριοτήτων της πολιτιστικής κληρονομιάς σε ιδιώτες.

Ωστόσο, το θέμα ξεπερνά τις κομματικές αντιπαραθέσεις. Η υπουργός Πολιτισμού καλείται να εξηγήσει γιατί προχώρησαν αυτές οι διαδικασίες, ποιος ενέκρινε τους όρους τους και γιατί δεν διασφαλίστηκε εξαρχής η απαιτούμενη νομιμότητα.

Καλείται, επίσης, να παρουσιάσει τα οικονομικά δεδομένα που οδήγησαν στον καθορισμό των ανταλλαγμάτων και να διευκρινίσει ποιο θα είναι το επόμενο βήμα για τη λειτουργία των συγκεκριμένων υπηρεσιών.

Διαβάστε επίσης

Ο Πολάκης απαντά στην Ντόρα για το «κλείσε το στόμα σου» με… εκλογική πρόβλεψη

Στο τουρκολιβυκό δεν αρκεί να έχεις δίκιο, χρειάζονται και σύμμαχοι

Ο Σαμαράς κρατά τη ΝΔ σε αναμονή και το Μαξίμου τρέχει πίσω από τις κινήσεις του

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.