Δικαιοσύνη με ρυθμούς χελώνας: Στον πάτο της Ευρώπης η Ελλάδα, με πολίτες και επιχειρήσεις σε ομηρία

Σχεδόν δύο χρόνια χρειάζεται ένας πολίτης ή μια επιχείρηση στην Ελλάδα για να ξεμπερδέψει με μια αστική υπόθεση στον πρώτο βαθμό της Δικαιοσύνης. Την ίδια ώρα, η χώρα βρίσκεται στην προτελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την αποτελεσματικότητα του δικαστικού της συστήματος, με τις καθυστερήσεις να εξελίσσονται σε διαχρονική πληγή για την οικονομία και την κοινωνία.

Η νέα μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) αποκαλύπτει το μέγεθος του προβλήματος. Στον Δείκτη Απόδοσης των Δικαστικών Συστημάτων (JUSPER), η Ελλάδα καταλαμβάνει την 26η θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών της ΕΕ, συγκεντρώνοντας μόλις 34,8 μονάδες με άριστα το 100, έναντι 52,5 μονάδων του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Χειρότερη επίδοση καταγράφει μόνο η Κύπρος.

Αντίθετα, στην κορυφή της κατάταξης βρίσκονται η Λετονία, η Βουλγαρία και η Εσθονία, γεγονός που αποδεικνύει ότι η αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την οικονομική ισχύ μιας χώρας.

Συσσωρεύονται οι εκκρεμότητες

Το πλέον αποκαλυπτικό στοιχείο αφορά τον χρόνο εκδίκασης των υποθέσεων. Σύμφωνα με τα δεδομένα του 2024, η διεκπεραίωση μιας αστικής υπόθεσης σε πρώτο βαθμό απαιτεί κατά μέσο εκτιμώμενο χρόνο 737 ημέρες, σχεδόν τριπλάσιο από την ευρωπαϊκή διάμεσο.

Ακόμη χειρότερα, για κάθε 100 νέες υποθέσεις που εισέρχονται στο δικαστικό σύστημα επιλύονται περίπου 81. Αυτό σημαίνει ότι οι εκκρεμότητες αυξάνονται αντί να περιορίζονται, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τη λειτουργία των δικαστηρίων.

Στον πυλώνα της αποδοτικότητας η Ελλάδα συγκεντρώνει μόλις 26,1 μονάδες, έναντι 56,4 στην ΕΕ, αποτυπώνοντας μια από τις μεγαλύτερες αποκλίσεις από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Δικαστές υπάρχουν, οργάνωση λείπει

Το παράδοξο είναι ότι η Ελλάδα διαθέτει αναλογικά περισσότερους δικαστές από τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Με 37,3 δικαστές ανά 100.000 κατοίκους, βρίσκεται περίπου στο διπλάσιο της ευρωπαϊκής διαμέσου.

Ωστόσο, για κάθε δικαστή αντιστοιχεί μόλις ένας υπάλληλος υποστήριξης, όταν στην υπόλοιπη Ευρώπη η αναλογία πλησιάζει τους τρεις.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν περιορίζεται στην έλλειψη προσωπικού, αλλά επεκτείνεται στην οργάνωση των δικαστικών υπηρεσιών, στη γραμματειακή υποστήριξη και στην αξιοποίηση της τεχνολογίας.

Αδυναμίες καταγράφονται και στην πρόσβαση στη Δικαιοσύνη, όπου η Ελλάδα συγκεντρώνει 39 μονάδες έναντι 50 στην ΕΕ, με την ψηφιοποίηση και τη νομική αρωγή να παραμένουν ζητούμενα.

Βαρύς λογαριασμός για την οικονομία

Οι καθυστερήσεις δεν αποτελούν μόνο θεσμικό πρόβλημα. Έχουν άμεσες συνέπειες στην επιχειρηματικότητα, στις επενδύσεις και στην απασχόληση.

Μια επιχείρηση που περιμένει χρόνια να επιλυθεί μια εμπορική διαφορά μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα ρευστότητας, ενώ ένας επενδυτής ενδέχεται να αναβάλει ή να εγκαταλείψει ένα σχέδιο εξαιτίας της δικαστικής αβεβαιότητας.

Η μελέτη καταγράφει θετική συσχέτιση μεταξύ της αποτελεσματικότητας των δικαστικών συστημάτων και των άμεσων ξένων επενδύσεων.

Κάπως έτσι, την ώρα που η κυβέρνηση διαφημίζει τη βελτίωση του επενδυτικού περιβάλλοντος, η Δικαιοσύνη εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό βαρίδι για την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.

Οι κυβερνητικές διαβεβαιώσεις

Το υπουργείο Δικαιοσύνης επικαλείται πάντως βελτίωση μετά την εφαρμογή του νέου δικαστικού χάρτη. Σύμφωνα με τα στοιχεία του, από τον Σεπτέμβριο του 2024 έως τον Μάρτιο του 2026, ο εκτιμώμενος χρόνος έκδοσης απόφασης στα Πρωτοδικεία μειώθηκε από 774 σε 357 ημέρες, ενώ ο ρυθμός εκκαθάρισης των υποθέσεων αυξήθηκε στο 105,1%.

Πρόκειται για θετικές ενδείξεις, οι οποίες όμως μένει να επιβεβαιωθούν στα συγκρίσιμα ευρωπαϊκά στοιχεία.

Άλλωστε, η μελέτη δείχνει ότι την περίοδο 2021–2024 η Ελλάδα παρέμεινε καθηλωμένη στις τελευταίες θέσεις, χωρίς ουσιαστική σύγκλιση με την Ευρώπη.

Το ζητούμενο δεν είναι ακόμη μία μεταρρύθμιση στα χαρτιά, αλλά να σταματήσει η πολυετής αναμονή για την απονομή της Δικαιοσύνης. Γιατί όσο οι δικαστικές αποφάσεις καθυστερούν, πολίτες και επιχειρήσεις συνεχίζουν να πληρώνουν το κόστος ενός κράτους που αδυνατεί να ανταποκριθεί εγκαίρως στις υποχρεώσεις του.

Διαβάστε επίσης:

Bloomberg: Ένας βαρύς χειμώνας απειλεί με νέο ενεργειακό σοκ την Ευρώπη – Ανησυχία για τα χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου

Συνωστισμός για το επίδομα θέρμανσης: 185.688 αιτήσεις μέσα σε 16 ώρες

ΕΚΤ: Σκληρό «πάρε-δώσε» για τον διάδοχο της Λαγκάρντ

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.