Κριτική ταινιών: «Θάλασσα από γυαλί» και «Πατέρας»-Αμαρτίες πατέρων παιδεύουσιν τέκνα

Δύο ταινίες αυτής της εβδομάδας, λες και ήταν συνεννοημένες, βάζουν στο στόχαστρό τους τους πατέρες αυτού του κόσμου, να «ασκούνται» στη βία εναντίον των τέκνων τους ή να γίνονται δολοφόνοι εξ αμελείας. Στην πρώτη περίπτωση, είναι ένας ικανός Έλληνας σκηνοθέτης, ο Αλέξης Αλεξίου, αυτός που οργανώνει τη δημιουργία του γύρω από την πατρική βία, στη δεύτερη γνωρίζουμε μια ταινία από τη Σλοβακία, με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Πατέρας». Στη «Θάλασσα από γυαλί» του Αλεξίου τα θύμα είναι μια  κόρη,  ενώ  στο έργο της Τερέζας Νβότοβα ο αρσενικός γονιός ξεχνάει τη δίχρονη κορούλα του στο αυτοκίνητο, για να πεθάνει από ασφυξία-θερμοπληξία. Ένα περιστατικό το οποίο μας θυμίζει ένα εγχώριο τραγικό συμβάν, πανομοιότυπο με αυτό της ταινίας.

Αντιδρώντας σε έναν κόσμο ανδρικής βίας

Τίτλος ταινίας: «Θάλασσα από γυαλί»

Σύνοψη: Η Βαγγελιώ χάνει τον βίαιο και καταδυναστευτικό σύζυγό της, για να βρεθεί σε ένα παραθαλάσσιο χωριό της Εύβοιας, με σκοπό να συγκεντρώσει της σκέψεις της. Εκεί όμως συναντάει τη Βίκυ, την κόρη του ιδιοκτήτη του ξενοδοχείου όπου διαμένει, επίσης θύμα ενός βίαιου, αλκοολικού πατέρα. Μια ανάλογα βίαια αντίδραση, από την πλευρά της Βαγγελιώς, οδηγεί τις δύο σε μια άτυπη δραπέτευση

Σκηνοθεσία: Αλέξης Αλεξίου

Παίζουν: Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη , Χριστιάνα Ματέλσκα Τόκα, Μιχάλης Ιατρόπουλος, Ηλίας Γεωργάκης

Δυό γυναίκες καταμεσής της ανδρικής βίας (είτε συζυγικής είτε πατρικής) είναι δυό γυναίκες οι οποίες προσπαθούν να επιβιώσουν σε ένα τρικυμισμένο κόσμο, όπως χαρακτηριστικά τον εικονογραφεί ο Αλέξης Αλεξίου. Η θάλασσα, η οποία άλλοτε τις χαϊδεύει, άλλοτε τις απειλεί, αποτελεί στην ουσία έναν καθρέφτη αυτού του κόσμου για τις ηρωίδες. Η μία, η Βαγγελιώ, ταλαιπωρημένη από τον καταδυναστευτικό σύζυγό της, καταλήγει σε ένα παραθαλάσσιο χωριό της Εύβοιας με σκοπό να ηρεμήσει  μετά τον θάνατο του άνδρα της. Εκεί συναντά μια άλλη και πιο βάρβαρη μορφή βίας, όπως την ασκεί ο αλκοολικός ιδιοκτήτης του μικρού ξενοδοχείου στην κόρη του Βίκυ. Μόνον που τώρα η Βαγγελιώ δεν θα συνεχίσει να είναι παρατηρητής της ανδρικής βίας, θα επαναστατήσει, θ’ αντιδράσει, θα προσπαθήσει να αφήσει τη δική της κληρονομιά στη νεαρή κοπέλα: «μην επιτρέψεις στην ασέβεια των αρσενικών να σε καταπιεί, να σε καταστρέψει». Παραδίπλα από αυτήν τη σχέση, άλλος ένας «πωλητής ανδρισμού», ο αστυνομικός ξάδερφος του πατέρα, θα προτάξει το όπλο του σε ρόλο φαλλού, συνεχίζοντας το έργο των ομοφύλων του. Το τέλος, ασφαλώς αμφίσημο, με τον δικό του τρόπο προδίδει ότι «κάτι κινήθηκε, επιτέλους». 

Αυτήν τη μικρή κίνηση-αντίδραση σχεδιάζει πάνω στην οθόνη ο Αλέξης Αλεξίου, κινηματογραφώντας όχι με τη μέθοδο του δράματος -όπως θα περίμενε κάποιος-, αλλά με αυτήν του φιλμ νουάρ. Έχοντας στο ενεργητικό του δύο ανάλογα και πολύ καλά φιλμ, στα χνάρια του φιλμ νουάρ (το «Ιστορία 52» και το «Τετάρτη 4.45»), διαθέτει πλέον τη γνώση και την εμπειρία να μετατρέψει μια ιστορία συναισθημάτων σε ταινία με νουάρ στοιχεία. Με τον τρόπο αυτόν αποκτά το δικαίωμα να στραγγίξει τα δάκρυα των ηρωίδων του και να τις μετατρέψει σε δυναμικές επαναστάτριες. Θα μπορούσαν να είναι δύο «Διαβολογυναίκες» ή ένα δίδυμο τύπου «Θέλμα και Λουΐζ», δύο γυναίκες που αρνούνται να τελειώσουν τη ζωή τους στη σκιά της βίαιης ανδροκρατίας. Η αντίδρασή τους κτίζει ένα δεύτερο φιλμ, δυστυχώς συγκολλημένο όχι με ιδιαίτερη επιτυχία σε ό,τι έχει προηγηθεί. Αφενός επιμηκύνει το έργο με κουραστικό τρόπο, αφετέρου δημιουργείται πρόβλημα ραφής ανάμεσα στα δύο μέρη, δημιουργώντας την εντύπωση σεναριακών κενών.

Παρά ταύτα, υπάρχουν δύο στοιχεία τα οποία καταφέρνουν να κρατήσουν την ισορροπία σε όλη τη διάρκεια της ταινίας. Κατ’ αρχάς, η φωτογραφία του Σίμου Σαρκετζή, που σκιάζει πρόσωπα, φωτίζει τη σκοτεινή θάλασσα, γεμίζει μυστήριο την εικόνα, δημιουργώντας ένα κράμα ανθρώπινης αγωνίας και θαλασσινής διάθεσης, πότε ήρεμης, πότε αγριεμένης. Με δυο λόγια, μετατρέπει την υγρή και ρευστή έκταση σε κάτι σαν ανθρώπινη μορφή. Ίδια με αυτήν των πρωταγωνιστριών, της Βαγγελιώς Ανδρεαδάκη και της Χριστιάνας Ματέλσκα Τόκα. Ειδικά η πρώτη στηρίζει τούτη την αμφιθυμία, καταθέτοντας όχι μόνον το πρόσωπό της, αλλά και μια έξοχη ερμηνεία, η οποία δίνει τον τόνο της σε όλη την έκταση της ταινίας.

Αξιολόγηση: ***

Υ. Γ. : Το Σάββατο 14 Νοεμβρίου θα δημοσιεύσουμε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με τον σκηνοθέτη Αλέξη Αλεξίου, για τις προθέσεις και το αποτέλεσμα της ταινίας του «Θάλασσα από γυαλί»

Από τη Σλοβακία, με μνήμες ελληνικού περιστατικού

Τίτλος ταινίας: «Πατέρας»

Σύνοψη: Ένας πατέρας ξεχνάει το δίχρονο κοριτσάκι της οικογένειάς του στο παιδικό κάθισμα του αυτοκινήτου του, με αποτέλεσμα αυτό να βρει τον θάνατο. Οι ενοχές τον πλημμυρίζουν και πριν απ’ όλους είναι ο ίδιος που αδυνατεί να συγχωρέσει τον εαυτό του

Σκηνοθεσία: Τερέζα Νβότοβα

Παίζουν: Μίλαν Όντρικ, Ντομίνικα Μοράβκοβα, Άννα Τζεϊσλέροβα

Στο τέλος του «Πατέρα» έχουμε τη σημείωση ότι το φιλμ είναι εμπνευσμένο από ένα πραγματικό περιστατατικό και δεν γνωρίζουμε εάν πρόκειται για τη γνωστή ιστορία η οποία συνέβη κάποια στιγμή στη χώρα μας. Συγκεκριμένα, το φιλμ έχει να κάνει με έναν πατέρα ο οποίος ξεχνάει το κοριτσάκι του στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου, αναχωρεί για τις διάφορες δουλειές, ενώ αυτό τελικά καταλήγει από τον συνδυασμό ζέστης και ασφυξίας. Ακριβώς αυτή είναι η υπόθεση του έργου από τη Σλοβακία, το οποίο συμπληρώνει η εντύπωση του γονιού ότι άφησε το κοριτσάκι στον παιδικό σταθμό, όπως ακριβώς συνέβη και στο εγχώριο συμβάν. Από αυτήν την άποψη είναι εντυπωσιακή η σύμπτωση των γεγονότων, κάτι το οποίο δημιουργεί ένα πρόσθετο ενδιαφέρον στην παρακολούθηση της ταινίας. Η Σλοβάκα Τερέζα Νβότοβα κινηματογραφεί με νηφαλιότητα και χωρίς ένταση μια τραγωδία, στην οποία το διακύβευμα είναι η έννοια της συγχώρησης και πριν απ’ όλα πόσο μπορούμε να δώσουμε ελαφρυντικά στον ίδιο μας τον εαυτό για ένα έγκλημα, ένα τεράστιο λάθος, έστω και εξ αμελείας. Προσπαθεί να χρησιμοποιήσει το συμβάν ως αφορμή που θα μπορούσε να θέσει τον κάθε γονιό μπροστά στον καθρέφτη της αυτοκριτικής για κάθε αστοχία με βαριές συνέπειες στο μέλλον του παιδιού του.

Εάν πάμε ένα βήμα παρακάτω, θα έχουμε να κάνουμε με την έννοια του «πατέρα» σε γενικότερη αντιμετώπιση, ακόμη και με το ψυχαναλυτικό αίτημα για τον θάνατό του. Ο γονιός εδώ δεν στερείται θεωρητικής αγάπης για την κόρη του. Ωστόσο, στην πράξη φαντάζει αδιάφορος ή καλύτερα αμελής, καθώς το μυαλό του είναι απασχολημένο με τις εργασιακές του, οικονομικές, υποχρεώσεις. Είναι  λοιπόν αυτή η καταραμένη μοίρα του άνδρα να περάσει από τη θέση του παραδοσιακού κυνηγού σε αυτήν του «κυνηγού χρήματος», προς χάριν της κοινωνικά θεωρούμενης επιτυχίας. Χάνει το παιδί του, διότι στο μεταξύ έχει χάσει τον εαυτό του. Αυτόν αναζητά στη συνέχεια και για να τον συναντήσει πρέπει πρώτα να τον συγχωρήσει. Εκεί βρίσκεται η πεμπτουσία της ταινίας, στην προσπάθεια να συμβιώσουμε με τα μεγάλα λάθη μας, ιδίως όταν αυτά αφορούν στα τέκνα μας. Στο κοινωνικό εδώλιο, όπως αποδεικνύει η Νβότοβα, η αντιμετώπιση είναι σκληρή. Έστω και με δόσεις αδικίας, χωρίς ελαφρυντικά, ο πατέρας έχει χρεωκοπήσει (κυριολεκτικά και μεταφορικά), πρέπει να πεθάνει. Στην ταινία δέχεται την καταδίκη ως μόνο ξέπλυμα του άγους, της ντροπής. Στην πραγματικότητα, όμως; Έχει τη δύναμη ένας πατέρας να στήσει τον εαυτό του μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα της συνείδησης;

Αξιολόγηση: ***

Διαβάστε επίσης:

Πέθανε ο Stacy Keach, ο θρυλικός τηλεοπτικός ντετέκτιβ «Mike Hammer»

Απρόσμενη αλλαγή σκυτάλης στη DC: Αποχώρησαν οι James Gunn και Peter Safran, νέος επικεφαλής ο Jeremy Latcham (photos/video)

Steven Spielberg: Έτοιμος για το πρώτο του western – Πότε ξεκινούν τα γυρίσματα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.