Συντάξεις: Πάγος στα όρια ηλικίας το 2027, αλλά το δημογραφικό προμηνύει αυξήσεις μετά το 2030

Ο εφιάλτης της συνταξιοδότησης στα 70 και στα 72 χρόνια επιστρέφει στο προσκήνιο, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να καθησυχάσει τους ασφαλισμένους, αλλά τις δημογραφικές προβλέψεις να προδιαγράφουν ένα ιδιαίτερα δύσκολο μέλλον για το ασφαλιστικό σύστημα. Η αύξηση των ορίων ηλικίας απομακρύνεται για το 2027, ωστόσο το ενδεχόμενο να εργαστούν οι σημερινοί σαραντάρηδες και πενηντάρηδες περισσότερα χρόνια παραμένει ανοιχτό.

Οι διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης ότι δεν πρόκειται να υπάρξουν αλλαγές το 2027 προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση. Δεν απαντούν, όμως, στο μεγάλο ερώτημα: Πόσο ακόμη θα μπορεί το ασφαλιστικό σύστημα να αντέχει τη συνεχή γήρανση του πληθυσμού, τη μείωση των γεννήσεων και τη συρρίκνωση του αριθμού των εργαζομένων που χρηματοδοτούν τις συντάξεις;

Η νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη γήρανση του πληθυσμού, Ageing Report 2027, φέρνει ξανά στο τραπέζι ένα σενάριο που μέχρι πρότινος φάνταζε μακρινό. Οι μακροπρόθεσμες προβολές δείχνουν ότι το γενικό όριο συνταξιοδότησης στην Ελλάδα θα μπορούσε να μετακινηθεί από τα 67 στα 68 χρόνια το 2030, στα 70 το 2055 και να φτάσει ακόμη και στα 72 χρόνια το 2080.

Οι αριθμοί αυτοί δεν αποτελούν νομοθετημένες αυξήσεις ούτε ειλημμένες αποφάσεις της κυβέρνησης ή της Κομισιόν. Αποτυπώνουν, όμως, τις πιέσεις που μπορεί να δημιουργηθούν εφόσον επιβεβαιωθούν οι δημογραφικές εκτιμήσεις και εφαρμοστεί ο προβλεπόμενος μηχανισμός σύνδεσης των ηλικιακών ορίων με το προσδόκιμο ζωής.

Η πολιτική ανάσα του 2027

Η υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Άννα Ευθυμίου, ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να αυξηθούν τα όρια ηλικίας το 2027, επιχειρώντας να κλείσει τη σχετική συζήτηση.

Η κυβερνητική διαβεβαίωση στηρίζεται και στις μέχρι σήμερα εκτιμήσεις για την πορεία του προσδόκιμου ζωής, το οποίο επηρεάστηκε από την πανδημία και δεν έχει ανακάμψει στον βαθμό που θα δικαιολογούσε άμεση αναπροσαρμογή των ορίων.

Υπάρχει, ωστόσο, και η πολιτική διάσταση. Το 2027 αποτελεί εκλογική χρονιά και μια απόφαση που θα υποχρέωνε εκατοντάδες χιλιάδες ασφαλισμένους να παραμείνουν περισσότερο στην εργασία θα είχε ιδιαίτερα υψηλό πολιτικό κόστος.

Έτσι, το βάρος μεταφέρεται στις επόμενες αναλογιστικές αξιολογήσεις και ουσιαστικά στην περίοδο μετά το 2027, με το 2030 να προβάλλει ως κρίσιμο ορόσημο στις ευρωπαϊκές προβολές.

Αυξήσεις με το σταγονόμετρο

Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης συνδέονται με την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής και προβλέπεται η περιοδική επανεξέτασή τους ανά τριετία.

Αυτό σημαίνει ότι η διατήρηση των σημερινών ορίων δεν είναι εγγυημένη επ’ αόριστον. Εφόσον οι αναλογιστικές μελέτες καταγράψουν τις προϋποθέσεις για αλλαγές, θα μπορούσε να ανοίξει νέος κύκλος παρεμβάσεων.

Στο τραπέζι έχουν βρεθεί σενάρια σταδιακής αναπροσαρμογής, με αυξήσεις της τάξης των τριών έως τεσσάρων μηνών ανά έτος. Πρόκειται, πάντως, για ενδεχόμενα και όχι για οριστικοποιημένο κυβερνητικό χρονοδιάγραμμα.

Η σταδιακή εφαρμογή θα μπορούσε να περιορίσει τις απότομες ανατροπές για όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση. Για τους νεότερους ασφαλισμένους, ωστόσο, η συσσώρευση μικρών αυξήσεων σε βάθος δεκαετιών θα μπορούσε να μεταφραστεί σε αρκετά επιπλέον χρόνια εργασίας.

Σήμερα, τα γενικά όρια παραμένουν στα 67 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης και στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης, ενώ εξακολουθούν να ισχύουν ειδικές και μεταβατικές διατάξεις για συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων.

Λιγότεροι εργαζόμενοι, περισσότεροι συνταξιούχοι

Πίσω από τη συζήτηση για τα ηλικιακά όρια βρίσκεται το δημογραφικό, το οποίο εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες μακροπρόθεσμες απειλές για τα δημόσια οικονομικά.

Η Ελλάδα γερνάει, οι γεννήσεις παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα και η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους επιδεινώνεται.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο γεγονός ότι οι άνθρωποι ζουν περισσότερα χρόνια και συνεπώς λαμβάνουν σύνταξη για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Εξίσου κρίσιμο είναι ότι οι νεότερες γενιές που εισέρχονται στην αγορά εργασίας δεν επαρκούν για να αναπληρώσουν όσους αποχωρούν.

Τρεις δείκτες θα καθορίσουν τις μελλοντικές αποφάσεις: η αναλογία ηλικιωμένων προς τον πληθυσμό εργάσιμης ηλικίας, η εξέλιξη της γήρανσης και ο αριθμός των γεννήσεων.

Όσο περιορίζεται η παραγωγική βάση, τόσο μεγαλύτερη πίεση ασκείται στη χρηματοδότηση των συντάξεων και στη δυνατότητα διατήρησης των σημερινών όρων αποχώρησης από την εργασία.

Ο λογαριασμός στις επόμενες γενιές

Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι μόνο πότε θα αυξηθούν τα όρια ηλικίας, αλλά ποιοι τελικά θα πληρώσουν το κόστος της δημογραφικής γήρανσης.

Η παράταση του εργασιακού βίου αποτελεί μία από τις επιλογές που εξετάζονται διεθνώς για τη διατήρηση της βιωσιμότητας των ασφαλιστικών συστημάτων. Δεν είναι, όμως, η μοναδική.

Η αύξηση της απασχόλησης, η αντιμετώπιση της εισφοροδιαφυγής, η ενίσχυση των γεννήσεων και η επιστροφή εργαζομένων που εγκατέλειψαν τη χώρα μπορούν επίσης να επηρεάσουν τις μακροπρόθεσμες ισορροπίες.

Προς το παρόν, η κυβέρνηση αποκλείει τις αυξήσεις για το 2027. Εκείνο που δεν μπορεί να αποκλείσει είναι ότι η επόμενη μεγάλη ασφαλιστική αναμέτρηση βρίσκεται ήδη μπροστά.

Και όσο το δημογραφικό επιδεινώνεται, τόσο δυσκολότερο θα γίνεται για οποιαδήποτε κυβέρνηση να διατηρεί τα σημερινά ηλικιακά όρια χωρίς να αναζητεί άλλες παρεμβάσεις για τη χρηματοδότηση του ασφαλιστικού συστήματος. 

Διαβάστε επίσης:

Ελλάδα δύο ταχυτήτων: Σκάφη, πισίνες και ακίνητα δισ. για τους έχοντες, δάνεια 6,44 δισ. ευρώ ετησίως οι μη κατέχοντες

Στις 27 Νοεμβρίου η Black Friday – Ποιες Κυριακές θα είναι ανοιχτά τα καταστήματα

Ακίνητα: Τελευταία ευκαιρία για διόρθωση τετραγωνικών χωρίς πρόστιμα πριν το «σαφάρι» διασταυρώσεων της ΑΑΔΕ 

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.