Βιβλίο – Η πατρίδα που λείπει από τους χάρτες

Ποιήτριες του Κουρδιστάν – Ανθολογία
Έρευνα, επιλογή, πρόλογος, επιμέλεια και μετάφραση από τα κουρδικά: Τζεμίλ Τουράν Μπαζιντί
Εκδόσεις: ΑΩ, 2026
Σελ.: 184

«Η χώρα μου μέσα στο αίμα μου είναι, αλλά στον χάρτη δεν υπάρχει πουθενά». Μέσα σε αυτούς τους λίγους στίχους, από τους πιο συγκινητικούς της ανθολογίας «Ποιήτριες του Κουρδιστάν», χωράει μια ολόκληρη ιστορική περιπέτεια. Η περιπέτεια ενός λαού που διατηρεί τη γλώσσα, τη μνήμη, τις παραδόσεις και την αίσθηση της κοινής καταγωγής του, ενώ η γεωγραφία της πατρίδας του παραμένει διαμελισμένη ανάμεσα σε διαφορετικά κράτη. Για τους Κούρδους, η έννοια της πατρίδας έχει αποκτήσει μια οδυνηρή σημασία. Είναι ο τόπος όπου γεννήθηκαν, εκείνος από τον οποίο εκδιώχθηκαν, αλλά και ένας τόπος που πολλοί γνώρισαν μόνο μέσα από τις αφηγήσεις των γονιών τους. Στην ποίηση των γυναικών του Κουρδιστάν αυτή η ιδιόμορφη σχέση με τη γη αποκτά μια πρόσθετη διάσταση. Η αναζήτηση της εθνικής ελευθερίας συναντά την προσπάθεια της γυναίκας να κατακτήσει τη δική της θέση στην κοινωνία, να μορφωθεί, να επιλέξει τη ζωή της και να εκφραστεί στη μητρική της γλώσσα.

Η ανθολογία που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΑΩ, με έρευνα, επιλογή, πρόλογο, επιμέλεια και μετάφραση από τα κουρδικά του Τζεμίλ Τουράν Μπαζιντί, συγκεντρώνει ποιήματα είκοσι έξι γυναικών διαφορετικών γενεών και καταγωγών. Πρόκειται για μιαν έκδοση που παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον, καθώς φέρνει τον Έλληνα αναγνώστη σε επαφή με μια ποιητική παραγωγή ελάχιστα γνωστή στη χώρα μας. Οι γυναίκες που ανθολογούνται, προέρχονται από διαφορετικές περιοχές του ιστορικού Κουρδιστάν, έχουν διανύσει διαφορετικές προσωπικές διαδρομές και έχουν γνωρίσει, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, τις συνέπειες των διώξεων, των πολέμων, της πολιτικής καταπίεσης και της αναγκαστικής μετανάστευσης.

Ο αναγνώστης θα διαπιστώσει σύντομα ότι στα βιογραφικά τους επανέρχονται ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά. Πολλές είναι μορφωμένες, έχουν σπουδάσει σε πανεπιστήμια, ασχολούνται με τη δημοσιογραφία, τη μετάφραση, την εκπαίδευση και τη λογοτεχνία. Αρκετές ζουν μακριά από τον τόπο όπου γεννήθηκαν. Άλλες εγκατέλειψαν τις σπουδές ή την εργασία τους εξαιτίας του πολέμου, άλλες υπέστησαν διώξεις και φυλακίσεις, ενώ ορισμένες αναγκάστηκαν να συνεχίσουν τη ζωή τους σε ξένες χώρες. Εκείνο που τις συνδέει είναι η επίμονη παρουσία του Κουρδιστάν στη σκέψη και στο έργο τους. Η πατρίδα παραμένει ένα ζωντανό μέρος της προσωπικής τους ταυτότητας, ακόμη και όταν η φυσική επιστροφή έχει καταστεί αδύνατη.

Η επιλογή του ανθολόγου να προτάξει τη Ρεβσέν Μπεντιρχάν, μια γυναίκα που προηγήθηκε αυτής της ποιητικής γενιάς, έχει ιδιαίτερη σημασία. Η Μπεντιρχάν, γεννημένη το 1909, υπήρξε πρωτοπόρος της γυναικείας χειραφέτησης και του κουρδικού διαφωτισμού. Η παρουσία της στον τόμο, μολονότι η ίδια υπήρξε κυρίως κοινωνική και πνευματική αγωνίστρια και όχι ποιήτρια, λειτουργεί ως ιστορική εισαγωγή στην περιπέτεια των γυναικών που ακολουθούν. Διεκδίκησε το δικαίωμα στη μόρφωση, στην προσωπική αυτονομία και στην αναγνώριση της γυναικείας προσωπικότητας μέσα σε ένα κοινωνικό περιβάλλον όπου οι σχετικές διεκδικήσεις αντιμετωπίζονταν συχνά ως απειλή για την καθιερωμένη τάξη.

Η περίπτωση της Μπεντιρχάν θυμίζει ότι η γυναικεία χειραφέτηση στο Κουρδιστάν συνδέθηκε με μια διπλή προσπάθεια απελευθέρωσης. Οι γυναίκες έπρεπε να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους απέναντι στην κρατική καταπίεση, αλλά και απέναντι στις πατριαρχικές αντιλήψεις των ίδιων των κοινωνιών τους. Η εκπαίδευση, η δημόσια παρουσία, η επαγγελματική δραστηριότητα και η λογοτεχνική δημιουργία απέκτησαν έτσι μιαν ευρύτερη κοινωνική σημασία. Η κατάκτηση της δυνατότητας να γράφουν ήταν συγχρόνως κατάκτηση της δυνατότητας να μιλούν οι ίδιες για τον εαυτό τους.

Αυτή η διάσταση γίνεται περισσότερο κατανοητή μέσα από τις προσωπικές ιστορίες των ποιητριών. Η Ναρίν Γιουκλέρ γεννήθηκε στο Βιράνσεχιρ, κοντά στην Ούρφα, σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Γκαζιαντέπ και βρέθηκε αντιμέτωπη με τις τουρκικές αρχές εξαιτίας της κουρδικής πολιτικής και πολιτιστικής δραστηριότητάς της. Το 2014 καταδικάστηκε σε δέκα χρόνια κάθειρξη και κατόρθωσε να διαφύγει στο Ιρακινό Κουρδιστάν. Η Μιντιέ Μερβάν Μπερεκάτ, προερχόμενη από την περιοχή του Αφρίν, αναγκάστηκε να διακόψει τις πανεπιστημιακές της σπουδές το 2015 εξαιτίας του πολέμου. Συνέχισε αργότερα στο Καμισλί, έχοντας ήδη γνωρίσει την εμπειρία της μετακίνησης και της απώλειας του οικείου περιβάλλοντος. Η Ντίλσα Γιουσούφ, συγγραφέας, δημοσιογράφος και μεταφράστρια από το Αφρίν, εγκαταστάθηκε στη Σουηδία, όπου συνέχισε τη λογοτεχνική και κοινωνική δραστηριότητά της.

Οι τρεις αυτές περιπτώσεις είναι ενδεικτικές. Η βιογραφία καθεμιάς θα μπορούσε να αποτελέσει το υλικό ενός ξεχωριστού αφηγήματος. Οι σπουδές που διακόπτονται, οι γλώσσες που πρέπει να κατακτηθούν, η εγκατάσταση σε μια ξένη χώρα, η αναζήτηση ασφάλειας και η προσπάθεια διατήρησης της σχέσης με τον τόπο καταγωγής συνθέτουν μια καθημερινότητα που βρίσκεται πολύ μακριά από την ειδυλλιακή εικόνα της λογοτεχνικής δημιουργίας. Για τις γυναίκες αυτές, το γράψιμο συχνά συνυπάρχει με μιαν εξαιρετικά δύσκολη προσπάθεια επιβίωσης.

Ωστόσο, η ποιητική τους παραγωγή παρουσιάζει μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν την προσεγγίζουμε πέρα από τις βιογραφικές και ιστορικές συνθήκες που τη γέννησαν. Η ανθολογία περιλαμβάνει ποιήματα πολιτικής καταγγελίας, προσωπικούς απολογισμούς, ερωτικές εξομολογήσεις, αναφορές στην παιδική ηλικία, στη μητρότητα, στον θάνατο και στη φύση. Ο έρωτας έχει συχνά μια ιδιαίτερη θέση. Εμφανίζεται ως επιθυμία μιας κανονικής ζωής, ως ανάμνηση μιας ευτυχίας που διακόπηκε, αλλά και ως δυνατότητα να υπάρξει ένας προσωπικός κόσμος πέρα από τις ιστορικές συμφορές.

Σε ένα από τα πεζά κείμενα της ανθολογίας, με τίτλο «Αυτοκρατορικό στέμμα», παρουσιάζονται οι διαφορετικοί μύθοι που συνδέονται με ένα λουλούδι των κουρδικών βουνών. Σύμφωνα με μία παράδοση, τα λουλούδια φύτρωσαν εκεί όπου χύθηκε το αίμα επτά αδελφών. Μια άλλη τα συνδέει με τα δάκρυα της Παναγίας και μια τρίτη με την ισλαμική ιστορική μνήμη. Ο τελευταίος μύθος, ωστόσο, παραπέμπει στον έρωτα του Φερχάτ και της Σιρίν, που έμεινε ανεκπλήρωτος. Τα πέταλα των λουλουδιών έγειραν προς τη γη σαν να συμμετείχαν στο πένθος των ερωτευμένων.

Η συνύπαρξη αυτών των παραδόσεων έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον. Φανερώνει την πολιτισμική πολυμορφία ενός τόπου όπου διαφορετικές θρησκείες, μύθοι και αφηγήσεις συναντήθηκαν μέσα στους αιώνες. Κυρίως όμως θυμίζει ότι η κουρδική ποιητική παράδοση διαθέτει μια πλούσια ερωτική και λυρική κληρονομιά, η οποία προϋπήρχε των σύγχρονων πολιτικών συγκρούσεων και εξακολουθεί να τροφοδοτεί τη δημιουργική φαντασία.

Η παρουσία της φύσης είναι επίσης χαρακτηριστική. Βουνά, ποτάμια, λουλούδια, εποχές, χωριά και μονοπάτια επανέρχονται διαρκώς στους στίχους. Στον «Ποταμό Τίγρη» της Ναρίν Ομέρ Σεϊφεντίν, το ποτάμι μεταφέρει εικόνες, χαιρετισμούς, μνήμες και ονόματα. Η γεωγραφία γίνεται φορέας συναισθημάτων. Τα νερά διασχίζουν έναν κόσμο όπου οι πολιτικές γραμμές έχουν χωρίσει ανθρώπους με κοινή ιστορία και πολιτισμό. Η φύση διατηρεί εκείνη τη συνέχεια που η πολιτική γεωγραφία διακόπτει.

Ανάμεσα στα πιο ενδιαφέροντα ποιήματα της ανθολογίας βρίσκεται και το «Ανφάλ» της Μπαγιάν Σαλμάν. Ο τίτλος παραπέμπει στη γενοκτονική εκστρατεία που εξαπέλυσε το καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν εναντίον των Κούρδων του Ιράκ το 1988. Οι μαζικές εκτελέσεις, οι εξαφανίσεις, οι εκτοπισμοί και η καταστροφή χιλιάδων χωριών έχουν αφήσει μια ανεξίτηλη πληγή στη συλλογική μνήμη του κουρδικού λαού.

Η ποιήτρια προσεγγίζει αυτή την τραγωδία από μια ασυνήθιστη οπτική. Φαντάζεται τα αδέλφια που ίσως είχε και που χάθηκαν προτού ακόμη γεννηθεί η ίδια. Η Ιστορία παρουσιάζεται μέσα από μια προσωπική απουσία. Οι νεκροί αποκτούν μια υποθετική καθημερινότητα, μια θέση σε μια οικογένεια που ποτέ δεν συγκροτήθηκε όπως θα μπορούσε. Η φρίκη της εξόντωσης μεταφέρεται έτσι από τη συλλογική μνήμη στον πιο ιδιωτικό χώρο της ανθρώπινης ζωής. Πρόκειται για μια ποιητική σύλληψη που συγκινεί ακριβώς επειδή αποφεύγει τις μεγάλες δηλώσεις. Η απουσία ενός ανθρώπου, ακόμη και εκείνου που ο ποιητής δεν γνώρισε ποτέ, μπορεί να περιγράψει μιαν ιστορική καταστροφή με μεγαλύτερη δύναμη από μια εκτενή πολιτική καταγγελία.

Ανάλογη δραματική ένταση ανακαλύπτουμε στο ποίημα «Μια γυναίκα από τη Μεσόγειο». Εδώ η εμπειρία του ξεριζωμού συναντά μια από τις μεγαλύτερες σύγχρονες ανθρωπιστικές τραγωδίες: τη μετανάστευση μέσα από τη θάλασσα, τον φόβο του πνιγμού, την απώλεια ανθρώπων που αναζητούν έναν τόπο ασφάλειας. Η Μεσόγειος αποκτά μια οδυνηρή αμφισημία. Είναι οικείο πολιτισμικό τοπίο και συγχρόνως ο τόπος όπου χιλιάδες ανθρώπινες διαδρομές διακόπηκαν βίαια. Η ποιήτρια μεταφέρει αυτήν την εμπειρία μέσα από αποσπασματικές εικόνες, ερείπια, ανθρώπινες φωνές και τη σταδιακή αίσθηση μιας βύθισης.

Εδώ η κουρδική εμπειρία συναντά μιαν ευρύτερη πραγματικότητα. Ο ξεριζωμένος άνθρωπος, ανεξαρτήτως εθνικότητας, αντιμετωπίζει μια από τις πιο σκληρές δοκιμασίες της ύπαρξης: την υποχρέωση να ξαναφτιάξει τη ζωή του σε έναν τόπο όπου κανείς δεν γνωρίζει το παρελθόν του. Η εξορία μεταβάλλει ακόμη και τις πιο απλές έννοιες. Το σπίτι, η διεύθυνση, το όνομα, η γλώσσα, αποκτούν ξαφνικά μια σημασία που οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν αυτονόητη.

Αυτή η εμπειρία αποτυπώνεται με εξαιρετική οικονομία στο ποίημα «Είμαι εδώ». Το ποιητικό υποκείμενο προσπαθεί να προσδιορίσει τη θέση του μέσα στον κόσμο. Βρίσκεται σε ένα δωμάτιο, σε ένα σπίτι, σε έναν χάρτη. Έχει μια διεύθυνση, θυμάται ένα όνομα, αναγνωρίζει την προσωρινή του παρουσία. Κι όμως, η χώρα της καταγωγής του απουσιάζει από τον επίσημο γεωγραφικό προσδιορισμό της ύπαρξής του. Η αντίθεση ανάμεσα στην προσωπική βεβαιότητα και στην πολιτική ανυπαρξία δίνει στο ποίημα τη δύναμή του. Ο άνθρωπος γνωρίζει ποιος είναι, αλλά ο κόσμος αδυνατεί να του αναγνωρίσει πλήρως εκείνο που ο ίδιος θεωρεί αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητάς του.

Αυτές είναι, κατά τη γνώμη μου, οι πιο επιτυχημένες στιγμές της ανθολογίας. Εκείνες όπου η ιστορική εμπειρία μετασχηματίζεται σε συγκεκριμένη ανθρώπινη εικόνα και η ποιητική γλώσσα κατορθώνει να υπερβεί τον άμεσο σκοπό της καταγγελίας. Η ποίηση αποκτά τότε την ανεξαρτησία της από το γεγονός που την προκάλεσε και μπορεί να συγκινήσει ακόμη και έναν αναγνώστη που αγνοεί τις ιστορικές λεπτομέρειες του κουρδικού ζητήματος.

Πρόκειται για ποιήματα γραμμένα σε διαφορετικές συνθήκες, από γυναίκες διαφορετικών γενεών, τα οποία συναντούμε μέσα από μια μεταφραστική διαδικασία. Η ποίηση, περισσότερο ίσως από κάθε άλλο λογοτεχνικό είδος, διατηρεί στενή σχέση με τη μουσικότητα και τις ιδιομορφίες της γλώσσας στην οποία γεννήθηκε. Ορισμένες απευθείας εκφράσεις μπορεί να αποκτούν διαφορετική ένταση στο πρωτότυπο, ενώ άλλες να χάνουν μέρος των συνδηλώσεών τους κατά τη μεταφορά τους στα ελληνικά. Έχοντας στη διάθεσή μας μόνο τη μεταφρασμένη εκδοχή, μπορούμε να κρίνουμε τη λογοτεχνική αποτελεσματικότητα των ελληνικών ποιημάτων, με επίγνωση αυτών των ορίων.

Ακριβώς εδώ αναδεικνύεται η σημασία της εργασίας του συγγραφέα και δημοσιογράφου Τζεμίλ Τουράν Μπαζιντί. Ο ανθολόγος, γεννημένος στο Κουρδιστάν της Τουρκίας, γνώρισε από προσωπική εμπειρία τη δίωξη, τη φυλακή και την αναγκαστική φυγή από την πατρίδα του. Το 1984 κατέφυγε στην Ελλάδα, όπου αργότερα απέκτησε την ελληνική υπηκοότητα. Η προσωπική του διαδρομή εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τη σταθερή ενασχόλησή του με την παρουσίαση της κουρδικής λογοτεχνίας στο ελληνικό κοινό. Η συγκεκριμένη ανθολογία αποτελεί συνέχεια αυτής της προσπάθειας, με ιδιαίτερη μέριμνα για τις γυναικείες φωνές.

Η αξία του εγχειρήματος βρίσκεται και στη συγκέντρωση των βιογραφικών σημειωμάτων που συνοδεύουν τις ποιήτριες. Χάρη σε αυτά ο αναγνώστης αποκτά μια εικόνα των κοινωνικών και ιστορικών συνθηκών μέσα στις οποίες αναπτύσσεται η σύγχρονη κουρδική γυναικεία λογοτεχνία. Ανακαλύπτει γυναίκες που σπούδασαν, ταξίδεψαν, εργάστηκαν, έμαθαν ξένες γλώσσες, συμμετείχαν σε πολιτιστικούς θεσμούς, διεκδίκησαν την ανεξαρτησία τους και συνέχισαν να γράφουν παρά τις δυσκολίες. Η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερη αξία, επειδή αποκαλύπτει μια κοινωνία περισσότερο σύνθετη από εκείνη που συνήθως παρουσιάζεται μέσα από τις ειδήσεις των πολεμικών συγκρούσεων.

Υπάρχει, άλλωστε, ένας κίνδυνος όταν προσεγγίζουμε τη λογοτεχνία λαών που έχουν υποστεί διώξεις. Να αντιμετωπίζουμε τα έργα τους αποκλειστικά ως μαρτυρίες και τους δημιουργούς τους κυρίως ως θύματα της Ιστορίας. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζουμε άθελά μας την καλλιτεχνική τους προσωπικότητα. Οι γυναίκες της ανθολογίας είναι δημιουργοί με διαφορετικές ευαισθησίες, διαφορετικές δυνατότητες και διαφορετικές επιδιώξεις. Έχουν δικαίωμα να γράφουν για την πατρίδα τους, αλλά και για έναν έρωτα, για μια προσωπική αποτυχία, για τη μοναξιά ή για την ομορφιά ενός λουλουδιού. Η ελευθερία για την οποία αγωνίζονται περιλαμβάνει και το δικαίωμα να επιλέγουν οι ίδιες τα θέματα της ποίησής τους.

Η έκδοση προσφέρει, τέλος, μιαν αφορμή να αναλογιστούμε την ίδια την κουρδική υπόθεση, που παραμένει ένα από τα πλέον μακροχρόνια και ανεπίλυτα εθνικά ζητήματα της σύγχρονης ιστορίας. Οι Κούρδοι αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους λαούς χωρίς ανεξάρτητο εθνικό κράτος. Η ιστορική τους πατρίδα εκτείνεται σε περιοχές της Τουρκίας, του Ιράκ, του Ιράν και της Συρίας. Οι πολιτικές συνθήκες και τα δικαιώματά τους διαφέρουν ουσιαστικά από χώρα σε χώρα, ενώ η ιστορία τους περιλαμβάνει σκληρές περιόδους καταστολής, εκτοπισμών και πολεμικών αναμετρήσεων. Η γενοκτονική εκστρατεία Ανφάλ στο Ιράκ αποτελεί μία από τις τραγικότερες εκδηλώσεις αυτής της ιστορίας.

Η υπεράσπιση της κουρδικής υπόθεσης αποτελεί πρωτίστως ζήτημα δημοκρατικών αρχών και στοιχειωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων. Ένας λαός δικαιούται να χρησιμοποιεί ελεύθερα τη γλώσσα του, να διδάσκεται την ιστορία του, να διατηρεί τον πολιτισμό του και να διεκδικεί δημοκρατικά τη συλλογική του αυτοδιάθεση. Η αναγνώριση αυτών των δικαιωμάτων είναι ανεξάρτητη από την αποτίμηση των επιμέρους πολιτικών οργανώσεων και των επιλογών τους. Ούτε οι ιστορικές συγκρούσεις ούτε οι γεωπολιτικές σκοπιμότητες μπορούν να δικαιολογήσουν τη συστηματική στέρηση θεμελιωδών ελευθεριών. Η ειρηνική επίλυση του κουρδικού ζητήματος, με σεβασμό στα δικαιώματα και στην ασφάλεια όλων των πληθυσμών της περιοχής, αποτελεί μια αναγκαία προϋπόθεση για τη σταθερότητα και τη δημοκρατική εξέλιξη της ευρύτερης Μέσης Ανατολής.

Για τις γυναίκες της ανθολογίας αυτή η διεκδίκηση αποκτά ένα επιπλέον περιεχόμενο. Η ελευθερία της πατρίδας οφείλει να συμβαδίζει με την ελευθερία των ανθρώπων που την κατοικούν, ανεξαρτήτως φύλου. Μια κοινωνία που αγωνίζεται για την αναγνώριση των δικών της δικαιωμάτων έχει ακόμη μεγαλύτερο λόγο να αναγνωρίζει τα δικαιώματα των γυναικών της. Στις καλύτερες στιγμές τους, τα ποιήματα αυτής της συλλογής εκφράζουν ακριβώς αυτή τη σύνθετη προσδοκία: μια πατρίδα στην οποία οι γυναίκες θα μπορούν να ζουν, να αγαπούν, να μορφώνονται και να δημιουργούν χωρίς να χρειάζεται να αποδεικνύουν καθημερινά το δικαίωμά τους στην ελευθερία.

Οι «Ποιήτριες του Κουρδιστάν» αποτελούν, επομένως, μια έκδοση που αξίζει να διαβαστεί τόσο για τη λογοτεχνική όσο και για την ιστορική και ανθρώπινη σημασία της. Οι στίχοι της μας εισάγουν σε έναν κόσμο όπου η μνήμη της πατρίδας συνυπάρχει με την ανάγκη της προσωπικής ζωής, όπου η εξορία συνοδεύεται από την επίμονη επιθυμία της επιστροφής και όπου η γλώσσα διατηρεί όσα η ιστορική βία προσπάθησε να εξαλείψει.

Και ίσως αυτό να είναι το βαθύτερο νόημα της ανθολογίας. Ότι, ακόμη και όταν μια πατρίδα απουσιάζει από τον πολιτικό χάρτη, εξακολουθεί να υπάρχει στη γλώσσα εκείνων που τη θυμούνται και στη φαντασία εκείνων που τη δημιουργούν καθημερινά από την αρχή. Η ποίηση έχει το προνόμιο να διασώζει αυτή την παρουσία. Να δίνει μια διεύθυνση στη μνήμη, ακόμη κι όταν η Ιστορία αρνείται να της αναγνωρίσει έναν τόπο.

……………………………………………………………..

ΑΝΦΑΛ*

Μπαγιάν Σαλμάν

Ίσως να είχα μια αδελφή που λεγόταν Ροζ

Μια άλλη, που λεγόταν Χολ

Μια ακόμα που την έλεγαν Χένα

Ίσως να είχα κι έναν ξάδελφο με το όνομα της Ανάμνησης

Κι έναν άλλο ακόμα, που λεγόταν Φως

Ένα πρωί εξαφανίστηκαν

δεν είχα γεννηθεί ακόμα

Όταν ήρθα στον κόσμο

καταβρόχθισα τα φρούτα από τα καλάθια της νιότης τους

Μέσα στο χρώμα του κάθε φρούτου

στο χρώμα κάθε φρούτου

έψαξα το Τριαντάφυλλο

Μέσα στο κουκούτσι του κάθε φρούτου

έψαξα το Χρώμα

Μέσα στο άρωμα του κάθε φρούτου

έψαξα το Φως

Από πόλη σε πόλη έψαχνα για τη Χένα

Στη γεύση κάθε φρούτου

έψαξα τη μνήμη

Στην ομορφιά κάθε φρούτου

έψαξα το φως

Ανφάλ*: Ονομασία της γενοκτονικής εκστρατείας του καθεστώτος Σαντάμ Χουσεΐν εναντίον των Κούρδων του Ιράκ (1988), με μαζικές σφαγές, εκτοπισμούς και χρήση χημικών όπλων. Ο όρος προέρχεται από το Κοράνι και σημαίνει «λάφυρα».

Διαβάστε επίσης:

Βιβλίο – Όταν το αμερικανικό όνειρο ταξίδεψε στη χώρα του Στάλιν

Οι παραλλαγές της αλήθειας

Βιβλίο – Όταν το μυθιστόρημα είναι καλύτερο ως ιδέα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.