Καλώδιο: Οι αλήθειες, πίσω από τα μεγάλα λόγια

Ο Πρωθυπουργός, μετά την υπογραφή της σύμβασης μεταξύ του ΑΔΜΗΕ και τις Γαλλικής εταιρείας Meridiem τον Αύγουστο, είχε δηλώσει: «Ο GSI βγάζει την Κύπρο από την ενεργειακή απομόνωση και ενδυναμώνει την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου και την ανθεκτικότητα της Ευρώπης στον τομέα της ενέργειας».

Μεγάλα λόγια για τον εντυπωσιασμό των πολιτών, μπροστά στις εκλογές, αφού η ισχύς της μεταφερόμενης ηλεκτρικής ενέργειας είναι ένα GigaWatt και έχει δυνατότητα μεταφοράς, περίπου 5, 5 GWH, όση περίπου είναι η μεσοσταθμική ετήσια κατανάλωση στην Κύπρο, η οποία υπερκαλύπτεται από την εσωτερική παραγωγή, από ορυκτά καύσιμα και ΑΠΕ.

Από τα 5,5 GigaWatth, ποια χώρα θα πρωτοπάρει και σε ποια τιμή;

Ποιες χώρες της Ανατολικής Μεσογείου θα ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλειά τους και, πως θα ενισχυθεί η ανθεκτικότητα της Ευρώπης;

Η ιδιωτική εταιρία θα έχει και την δυνατότητα να ρυθμίζει την χρήση του καλωδίου ανάλογα με τα κέρδη που θα εξασφαλίζει ή θα είναι εγγυημένα τα κέρδη από το Ελληνικό και Κυπριακό δημόσιο, δηλαδή από τους Έλληνες φορολογούμενους και καταναλωτές;

1. Το ιστορικό του καλωδίου, που αποσιωπάται:

Το καλώδιο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ήταν πρόταση του Ισραήλ, όπως και ο αγωγός μεταφοράς φυσικού αερίου EstMed, το 2010. Μέσω αυτών θα εξήγαγε το φυσικό αέριο, η εξόρυξη του οποίου θα ξεκινούσε σε λίγα χρόνια, όπως και έγινε και, η ηλεκτρική ενέργεια που θα παρήγαγε από την καύση φυσικού αερίου, θα την εξήγαγε μέσω του καλωδίου. Στην συνέχεια άλλαξε επιλογές και, το μεν φυσικό αέριο το στέλνει με αγωγό στην Αίγυπτο, όπου υγροποιείται, και από εξάγεται στις διεθνείς αγορές, γιαυτό ο EstMed ακυρώθηκε και, ταυτόχρονα σταμάτησε να ενδιαφέρεται και για το καλώδιο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, αφού τις ποσότητες του φυσικού αερίου που δεν χρειαζόταν τις έστελνε στην Αίγυπτο. Την ίδια συμφωνία με την Αίγυπτο έχει κάνει και η Κύπρος. Η κατασκευή του καλωδίου ξεκίνησε ως ιδιωτικό έργο από Κύπριο επιχειρηματία, με το όνομα EuroAsia Interconnector, με στόχο να συνδέσει Ισραήλ-Κύπρο-Κρήτη-Αττική. Ο Κύπριος επιχειρηματίας έπεισε τις κυβερνήσεις Ελλάδας και Κύπρου να συνεργαστούν για την κατασκευή του και, το 2013 υπεγράφη το μνημόνιο Ελλάδα-Κύπρος-EuroAsia Interconnector, από τους αρμόδιους υπουργούς των δυο χωρών και την Κυπριακή ιδιωτική εταιρεία. Το πρότζεκτ εντάχθηκε στη λίστα των έργων «Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος».

Η ελληνική κυβέρνηση το 2017, βλέποντας το έργο να βαλτώνει, ζήτησε τον διαχωρισμό του τμήματος Κρήτη-Αττική, για να το κατασκευάσει ως εθνικό έργο, κάτι που έγινε και πρόσφατα έχει ολοκληρωθεί.

Έτσι, έμεινε να κατασκευαστεί ουσιαστικά, ως διασυνοριακό έργο, μόνο το τμήμα Κύπρος-Κρήτη, αφού το Ισραήλ έπαψε να ενδιαφέρεται. Η Κυπριακή εταιρεία συνέχισε με πόρους από το Ευρωπαϊκό Ταμείο CEF, για την διαχείριση των οποίων, έγινε γνωστό ότι, ξεκίνησε έρευνα η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Το έργο βάλτωσε πάλι, έτσι, το 2022 εξαγοράστηκε η εταιρείας EuroAsia Interconnector, από τον ΑΔΜΗΕ, πληρώνοντας 48 εκ. ευρώ, μετονομάζοντάς την, σε Great Sea Interconnector.

Ο ΑΔΜΗΕ ανέθεσε σε Ιταλικό ερευνητικό σκάφος, την έρευνα του βυθού, για την καλύτερη όδευσή του και, στην Γαλλική εταιρεία Nexans την κατασκευή του καλωδίου.

Σύμφωνα με τα αρχικά χρονοδιαγράμματα των συμβάσεων, το καλώδιο έπρεπε να έχει ήδη ποντιστεί.

Θυμίζω ότι, το κόστος του έργου, αρχικά είχε εκτιμηθεί σε 1,2 δις ευρώ, ανέβηκε σε 1,5 δις ευρώ και τελευταία έφθανε στα 1,9 δισ. ευρώ.

Η χρηματοδότηση θα ήταν δημόσια, αφού η ΕΕ θα έβαζε τα 700 εκ. περίπου ευρώ και τα υπόλοιπα θα τα πλήρωναν οι Έλληνες και οι Κύπριοι καταναλωτές και μάλιστα από την φάση της κατασκευής του.

Η χρέωση θα εμφανιζόταν στις λεγόμενες «ρυθμιζόμενες χρεώσεις».

Όταν, το ερευνητικό σκάφος έφθασε 300 μέτρα έξω από την αιγιαλίτιδα ζώνη της Κάσου, παρεμποδίστηκε από τις τουρκικές φρεγάτες, με αποτέλεσμα να αναβληθεί επ΄αόριστον η έρευνα.

Η Τουρκία απέδειξε ότι, μπορεί στο πεδίο να υλοποιεί τις διακηρύξεις της, παρ΄ότι είναι εξόφθαλμα παράνομες, η Ελλάδα όχι, παρότι είναι συμβατές με το διεθνές δίκαιο.

Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και το δίκαιο της θάλασσας, η έρευνα για την πόντιση καλωδίου και η πόντιση ακόμη, δεν χρειάζεται την άδεια παρακείμενων χωρών (Τουρκία), ακόμη και αν περνά από οριοθετημένη ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα του παρακείμενου κράτους. Μόνο, ενημέρωση και συνεργασία, αν δημιουργεί προβλήματα στο περιβάλλον και σε πιθανές υποθαλάσσιες υποδομές.

Ο Πρωθυπουργός πέρσι, μπροστά στην αδυναμία του να λύσει τα προβλήματα που αντιμετώπιζε η υλοποίηση του έργου, ανακοίνωσε μαζί με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, την ανάγκη να εκπονηθεί νέα τεχνική και οικονομική μελέτη βιωσιμότητας για το καλώδιο και ταυτόχρονα την αναζήτηση ιδιώτη επενδυτή.

2. Γιατί τώρα η Άγκυρα αλλάζει στάση και φαίνεται να επιτρέπει την έρευνα και την πόντιση του καλωδίου;

Σίγουρα, υπήρξε πίεση από την Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες, όπως ρόλο έπαιξε και η νέα συμφωνία αμυντικής συνεργασίας μεταξύ Γαλλίας και Τουρκίας και οι συνομιλίες Άγκυρας– Βρυξελλών, για την ανανέωση και επέκταση της τελωνειακής σύνδεσης ΕΕ-Τουρκίας, ζωτικής σημασίας για την Τουρκία, όπως και η άμεση ή έμμεση συμμετοχή της, στην νέα αρχιτεκτονική άμυνας και ασφάλειας της ΕΕ και στη χρηματοδότησή της με Κοινοτικούς πόρους.

Το 2024 στην Κάσο, οι τουρκικές φρεγάτες δεν άφησαν το Ιταλικό ερευνητικό σκάφος να προχωρήσει την έρευνα λίγα μέτρα πέρα από τα 6 μίλια, δηλαδή τα χωρικά μας ύδατα.

Τότε, το καλώδιο ήταν μιας Εταιρείας Ειδικού Σκοπού του ΑΔΜΗΕ, στον οποίο την πλειοψηφία των μετοχών έχει το ελληνικό δημόσιο.

Τώρα, το 66% της Εταιρείας αυτής το έχει το Γαλλικό Fund Meridiam. Δηλαδή, το καλώδιο ανήκει ουσιαστικά σε Γαλλική ιδιωτική εταιρία, κατασκευάζεται από Γαλλική εταιρεία και το ερευνητικό σκάφος έχει σημαία Γαλλίας.

Αυτό «νομιμοποίησε» την Γαλλική κυβέρνηση, να συνεννοηθεί με την Άγκυρα, για τα βήματα που θα ακολουθήσει η κάθε χώρα, Γαλλία Ελλάδα και Τουρκία, για να μην υπάρξει εμπλοκή. Ακολούθησε η δήλωση του Φιντάν: «Δεν είμαστε αντίθετοι στο καλώδιο, αρκεί να μην αλλάζει το status quo στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο».

Στην συνέχεια, η Γαλλία έστειλε την γραπτή ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία, το ακριβές περιεχόμενο της οποίας δεν θα το μάθουμε, γιατί υπάρχει ρήτρα εμπιστευτικότητας, μεταξύ των δύο χωρών, με συναίνεση της Ελληνικής κυβέρνησης. Κάτι που η κυβέρνηση, ούτε διαψεύδει, ούτε επιβεβαιώνει.

Η κυβέρνηση πανηγυρίζει, λέγοντας περίπου, ότι κέρδισε την μάχη της Υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Φυσικά δεν συνέβη κάτι τέτοιο. Ούτε φυσικά και η Τουρκία κέρδισε κάτι από αυτά που διεκδικεί.

Η κυβέρνηση, όμως, έχει αναπτύξει ένα νέο αφήγημα, ιδιαίτερα αίολο και επικίνδυνο, αυτό των πληρεξούσιων πολυεθνικών εταιρειών, στις οποίες ανατίθεται η υπεράσπιση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων.

Η Αμερικανική Chevron θα «λύσει» τα προβλήματα που δημιουργεί το παράνομο Τουρκολυβικό μνημόνιο και, η Γαλλική Meridiam θα «λύσει» τα προβλήματα με τις διεκδικήσεις της Τουρκίας στο Αιγαίο.

Πέραν, του ότι η Αμερικανική εταιρεία, όπως και η Γαλλική, έχουν συμβόλαια, σχεδόν με όλες τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου, ειδικά με την Λιβύη και την Τουρκία, που μας ενδιαφέρουν. Η Chevron, ζήτησε στην σύμβαση με το ελληνικό δημόσιο να μπει η ρήτρα της τροποποίησης των ζωνών έρευνας και ίσως μελλοντικής εκμετάλλευσης, όταν οροθετηθεί η ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης, με το άρθρο 30 παράγραφος 3, ακυρώνοντας τις «προσδοκίες» της κυβέρνησης. Η ExxonMobil, που θα έπαιζε τα προηγούμενα χρόνια τον ίδιο ρόλο, επέστρεψε στο ελληνικό δημόσιο τα δυο οικόπεδα Νοτιοδυτικά της Κρήτης και για τα άλλα δυο αναβάλει συνεχώς τις ερευνητικές γεωτρήσεις. Και φυσικά η Meridiam, άφησε να εννοηθεί ότι δεν τοποθετείται στις διαφορές Ελλάδας-Τουρκίας.

3. Γιατί στην Κύπρο υπάρχουν ενστάσεις για το κόστος του έργου και την βιωσιμότητά του και στην χώρα μας σχεδόν κανείς δεν ασχολείται;

Στην Κύπρο, η οικονομική βιωσιμότητα του έργου αμφισβητήθηκε, ακόμη και από την Κυπριακή κυβέρνηση, αλλά και από τα περισσότερα Kυπριακά κόμματα. Εκδήλωσαν και δημόσια την διαφωνία τους με τους όρους που θέτει ο ΑΔΜΗΕ, θεωρώντας ότι, χρεώνονται υπερβολικά οι Κύπριοι καταναλωτές, τόσο κατά την διάρκεια της κατασκευής, όσο και στην χρήση του. Την θέση αυτή εξέφρασαν, όταν η εταιρεία κατασκευής του έργου ήταν θυγατρική του ΑΔΜΗΕ, τώρα, που η πλειοψηφία των μετοχών της ανήκει στο Γαλλικό Fund, το οποίο, υποτίθεται θα καταβάλει και την ανάλογη χρηματοδότηση και, το κόστος του έργου θα μεγαλώσει, που σημαίνει οι Έλληνες και οι Κύπριοι καταναλωτές θα επιβαρυνθούν περισσότερο, θα συμφωνήσει; Στην Κύπρο αυτό το συζητούν και ζητούν να μάθουν, ποιο το ύψος της επένδυσης της Γαλλικής εταιρείας, όμως, η Ελληνική κυβέρνηση δεν απαντά, αλλά και κανείς δεν της θέτει τέτοια ερωτήματα στην χώρα μας, γιατί;

Όπως και κανείς δεν ρωτάει, ποιες οι ποσότητες της ηλεκτρικής ενέργειας που θα αγοράζει η Κύπρος από την Ελλάδα, μετά το 2029, που πιθανόν να λειτουργήσει το καλώδιο, όταν σήμερα έχει επάρκεια, με ένα μικρό έλλειμα μόνο σε κάποιες ημέρες του Καλοκαιριού; Και, όταν μάλιστα, το 2029 το αργότερο, η Κύπρος θα έχει το δικό της φυσικό αέριο και μεγαλύτερη εγκατεστημένη ισχύ ΑΠΕ, γεγονός που σημαίνει ότι, θα έχει πλεόνασμα ενέργειας και μάλιστα φθηνής, γιατί θα σταματήσει την παραγωγή από μαζούτ και πετρέλαιο, σε τι θα χρησιμεύει το πανάκριβο καλώδιο και ποιος θα πληρώσει την κατασκευή του;

Διαβάστε επίσης:

Όσα δεν βλέπουν τα κόμματα και πώς μπορούν να μάθουν από την κοινωνία

Το δεκαδικό που έγινε «τάση»

Η απειλή του πετρελαίου

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.