Οι νεότερες γενιές απορρίπτουν τις ιδεολογικές γραμμές, τους παραδοσιακούς διαχωρισμός και «οπτικοποιούν» διαφορετικά από τις προηγούμενες το πολιτικό σκηνικό. Με βαθιά απογοήτευση έως εκκωφαντική αποστροφή. Και αυτό διαμορφώνει νέα δεδομένα και μία αχαρτογράφητη κατάσταση, που μπορεί να ανατρέψει τα πάντα – υπό ισχυρές προϋποθέσεις βέβαια.

Κάτι αλλάζει βαθιά και όχι συγκυριακά στο ελληνικό εκλογικό σώμα. Οι ηλικίες 17–44, δηλαδή οι νεότερες και πιο παραγωγικές γενιές, δείχνουν όλο και πιο καθαρά ότι δεν αναγνωρίζουν τον εαυτό τους στα παραδοσιακά κόμματα ούτε στις κλασικές ιδεολογικές γραμμές. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν μια γενεακή αποσύνδεση από το μεταπολιτευτικό κομματικό σύστημα, με πολιτικές συνέπειες που μπορεί να αποδειχθούν καταλυτικές τα επόμενα χρόνια.

Μια γενεακή ρήξη που δεν κρύβεται στα ποσοστά

Τα δεδομένα των τελευταίων μηνών δείχνουν ότι οι νεότερες ηλικίες δεν «μετακινούνται» απλώς εκλογικά – αποδομούν τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσε μέχρι σήμερα η πολιτική εκπροσώπηση. Η πρόθεση ψήφου ανά ηλικιακή ομάδα, όπως καταγράφεται σε μετρήσεις της MRB, αποτυπώνει μια εικόνα κατακερματισμού και απόρριψης των παραδοσιακών επιλογών.

Στις ηλικίες 17–24, η Πλεύση Ελευθερίας εμφανίζεται πρώτη δύναμη με 17%, αφήνοντας πίσω κόμματα εξουσίας δεκαετιών. Ακολουθούν το ΠΑΣΟΚ με 12,7% και το ΚΚΕ με 11,2%, ενώ η Νέα Δημοκρατία περιορίζεται στο 6,8%.

Αντίστοιχα, στους 25–34, η εικόνα είναι ακόμη πιο αποκαλυπτική: η Πλεύση Ελευθερίας ανεβαίνει στο 19,3%, η ΝΔ φτάνει το 11,8%, το ΠΑΣΟΚ το 10,6%, ενώ η Ελληνική Λύση αγγίζει το 9,2%.

Το κρίσιμο στοιχείο εδώ δεν είναι μόνο ποιος προηγείται, αλλά πόσο σπασμένη είναι η εκλογική συμπεριφορά. Δεν υπάρχει πια καθαρός πόλος, ούτε «φυσικός» εκπρόσωπος μιας γενιάς.

Και η επισήμανση για την Πλεύση Ελευθερίας ή την Ελληνική Λύση γίνεται για να τονιστεί η λεγόμενη «αντισυστημική» συμπεριφορά, καθώς αυτά τα δύο κόμματα κινούνται εκτός «συμβατικών» – θεωρούμενων – νορμών. Θα μπορούσε να είναι και άλλα στη θέση τους, ή μπορεί να εμφανιστούν κι άλλα σχήματα με παρόμοιες «αστισυστημικές» νόρμες στο μέλλον, άμεσο και απώτερο. Έτσι φανερώνει τουλάχιστον η ανάλυση της λεγόμενης γκρίζας ζώνης, ή της αποχής.

Οι 35–44: ανάμεσα στη σταθερότητα και την αμφισβήτηση

Η ηλικιακή ομάδα 35–44 λειτουργεί ως μεταβατική ζώνη. Σε αυτήν, η Νέα Δημοκρατία διατηρεί την πρωτιά με 22,4%, όμως η Πλεύση Ελευθερίας παραμένει ισχυρή με 14,5%, ενώ το ΠΑΣΟΚ περιορίζεται στο 7%.

Η εικόνα αυτή δείχνει ότι ακόμη και όσοι διατηρούν επαφή με τη λογική της κυβερνησιμότητας, δεν δίνουν πια “λευκή επιταγή” στο παραδοσιακό πολιτικό σύστημα. Η αντισυστημική ψήφος δεν είναι πια περιθωριακή· έχει ενσωματωθεί ως απολύτως θεμιτή επιλογή.

Ο «Κανένας» και η αδιευκρίνιστη ψήφος ως πολιτικό μήνυμα

Η αποστασιοποίηση από τα κόμματα δεν αποτυπώνεται μόνο στην πρόθεση ψήφου, αλλά και σε δείκτες πολιτικής εμπιστοσύνης. Σε πρόσφατη μέτρηση (Δεκέμβριος 2025), στην ερώτηση για την καταλληλότητα για πρωθυπουργός, ο «Κανένας» συγκεντρώνει 22,5%, ποσοστό αντίστοιχο ή και υψηλότερο από εκείνο πολιτικών αρχηγών.

Την ίδια στιγμή, η αδιευκρίνιστη ψήφος (αναποφάσιστοι, λευκό, άκυρο, αποχή) φτάνει επίσης το 22,5%.

Αυτά τα στοιχεία δεν δείχνουν απλώς δυσαρέσκεια. Δείχνουν κρίση εκπροσώπησης: μεγάλα τμήματα του εκλογικού σώματος –ιδίως νεότεροι ψηφοφόροι– δεν αναγνωρίζουν πολιτικό φορέα που να τους εκφράζει.

Η απόρριψη των ιδεολογικών γραμμών δεν σημαίνει απουσία αξιών

Συχνά η εικόνα αυτή παρερμηνεύεται ως «αποϊδεολογικοποίηση» ή πολιτική αδιαφορία. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για κάτι διαφορετικό: οι νεότερες γενιές δεν οργανώνουν την πολιτική τους ταυτότητα γύρω από κόμματα ή παραδοσιακούς ιδεολογικούς άξονες.

Η επιλογή γίνεται περισσότερο:

•        με βάση την απόδοση και την αξιοπιστία,

•        ως ψήφος διαμαρτυρίας ή τιμωρίας,

•        ως στήριξη προσώπων ή συμβολισμών,

•        ως προσωρινή και αναστρέψιμη στάση.

Η ευκολία με την οποία παρατηρούνται cross-over μετακινήσεις –από την κεντροαριστερά σε αντισυστημικά σχήματα ή από το κέντρο σε μονοθεματικές επιλογές– δείχνει ότι η κομματική πίστη έχει αντικατασταθεί από ευκαιριακή πολιτική συμπεριφορά.

Μια κοινωνία που ζητά «κάτι νέο»

Η γενικότερη κοινωνική τάση επιβεβαιώνει το παραπάνω. Σε δημοσκόπηση της MRB (Νοέμβριος 2025), σχεδόν 7 στους 10 πολίτες δηλώνουν ότι θεωρούν αναγκαία τη δημιουργία νέων κομμάτων.

Ακόμη κι αν το εύρημα δεν αναλύεται πλήρως ανά ηλικία, λειτουργεί ως θερμόμετρο πολιτικής κόπωσης. Και ιστορικά, τέτοιες διαθέσεις βρίσκουν πιο έντονη έκφραση στις νεότερες γενιές, που δεν έχουν βαθιές κομματικές ρίζες.

Τι (μπορεί να) σημαίνει αυτό για το πολιτικό σκηνικό

1. Δυσκολότερες αυτοδυναμίες, περισσότερη ρευστότητα

Ο κατακερματισμός της ψήφου και η αδυναμία σταθερής συσπείρωσης των ηλικιών 17–44 καθιστούν πιο δύσκολη την επίτευξη καθαρών πλειοψηφιών. Το πολιτικό σύστημα οδηγείται είτε σε κυβερνήσεις συνεργασίας είτε σε περιόδους παρατεταμένης αστάθειας.

2. Άνοδος προσωποπαγών και αντισυστημικών σχημάτων

Οι επιδόσεις μη παραδοσιακών κομμάτων στις νεότερες ηλικίες δείχνουν ότι το πολιτικό παιχνίδι μετατοπίζεται από τα κόμματα ως θεσμούς προς τα πρόσωπα και τα αφηγήματα. Η αντι-ελίτ ρητορική και ο έντονος συμβολισμός αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα από την ιδεολογική συνέπεια.

3. Πιο «υλική» πολιτική ατζέντα

Όταν οι ψηφοφόροι δεν δεσμεύονται ιδεολογικά, η ατζέντα γίνεται πιο πρακτική: κόστος ζωής, μισθοί, στέγη, δημόσιες υπηρεσίες, μεταφορές, υγεία. Δεν είναι τυχαίο ότι η ακρίβεια παραμένει σταθερά το κυρίαρχο πρόβλημα στις σχετικές μετρήσεις.

4. Πίεση για ανανέωση εντός των κομμάτων

Τα κόμματα που δεν ανανεώνουν πρόσωπα, λόγο και ύφος κινδυνεύουν να εγκλωβιστούν σε ένα εκλογικό σώμα άνω των 55. Η νεότερη γενιά δείχνει μηδενική ανοχή στη «ξύλινη» γλώσσα, τα εσωκομματικά παιχνίδια και την ανακύκλωση προσώπων.

Τέλος η κομματική ταύτιση

Οι ηλικίες 17–44 δεν εγκαταλείπουν απλώς τα παραδοσιακά κόμματα. Εγκαταλείπουν την ίδια τη λογική της μόνιμης κομματικής ταύτισης. Το πολιτικό σκηνικό στην Ελλάδα μπαίνει σε μια φάση όπου η ιδεολογία από μόνη της δεν αρκεί, η εκπροσώπηση γίνεται εύθραυστη και η σταθερότητα θα εξαρτηθεί από το αν μπορούν να αναδυθούν νέες, πειστικές πολιτικές προτάσεις. Όχι απαραίτητα πιο «ιδεολογικές», αλλά πιο πειστικές για μια γενιά που δεν περιμένει, δεν συγχωρεί και δεν δεσμεύεται.

Διαβάστε επίσης:

Επίθεση Ανδρουλάκη στην κυβέρνηση: «Κάνει τα αδύνατα δυνατά να κρύψει την αλήθεια σε Τέμπη, υποκλοπές, ΟΠΕΚΕΠΕ»

Τσιάρας: Απαιτείται συζήτηση συνολικού επανασχεδιασμού με τους αγρότες

ΠΑΣΟΚ σε Χατζηδάκη: Αντί να αναζητάτε ευθύνες σε κυβερνήσεις πριν από 45 χρόνια, αναλάβετε τις δικές σας