Καθώς οι ισραηλινές βόμβες χτυπούσαν την κατοικία του ανώτατου ηγέτη στην Τεχεράνη το Σάββατο το πρωί, ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ συναντιόταν με αρκετούς από τους κορυφαίους συμβούλους του, σύμφωνα με το Axios.

Η κοινή επιχείρηση ΗΠΑ-Ισραήλ που σκότωσε τον Χαμενεΐ ήταν το αποκορύφωμα ενός σχεδιασμού δύο μηνών κατά τους οποίους ο Πρόεδρος Τραμπ επιδίωξε τόσο τη διπλωματία όσο και τον πόλεμο — σε παράλληλες κατευθύνσεις. Την Παρασκευή, επέλεξε τον πόλεμο.

Η κρίση, η οποία ξεκίνησε με την εξέγερση στο Ιράν στα τέλη Δεκεμβρίου, ήταν μια κλασική εκδοχή του Τραμπ – γεμάτη ανατροπές, ανατροπές της τελευταίας στιγμής και σκόπιμη παραπληροφόρηση.

Τελικά, η ασάφεια ήταν από μόνη της ένα στρατηγικό πλεονέκτημα, αφήνοντας την ηγεσία του Ιράν ευάλωτη στη μεγαλύτερη αεροπορική επίθεση που διεξήγαγε ποτέ ο ισραηλινός στρατός.

Οι σπόροι της επιχείρησης του Σαββάτου φυτεύτηκαν στα τέλη Δεκεμβρίου, όταν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου επισκέφθηκε τον Τραμπ στο Μαρ-α-Λάγκο.

Οι διαμαρτυρίες κατά του καθεστώτος μόλις είχαν ξεκινήσει στο Ιράν και δεν ήταν ακόμη σαφές πόσο σημαντικές θα γίνονταν.

Ο Νετανιάχου χρησιμοποίησε τη συνάντηση για να συζητήσει μια συνέχεια των κοινών επιθέσεων του περασμένου έτους — που επικεντρώθηκαν κυρίως στις δυνατότητες βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν — οι οποίες έχουν προγραμματιστεί προσωρινά για τον Μάιο.

Το καθεστώς του Ιράν κατέστειλε με πλήρη ισχύ τις διαδηλώσεις, σκοτώνοντας χιλιάδες. «Η ΒΟΗΘΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΘ’ΟΔΟΝ», έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social, προτρέποντας τους διαδηλωτές να καταλάβουν τους κυβερνητικούς θεσμούς.

Στις 14 Ιανουαρίου, ο Τραμπ ήταν στα πρόθυρα να διατάξει επιθέσεις, αλλά απέσυρε την απόφασή του. Αντ’ αυτού, διέταξε μια μαζική στρατιωτική ανάπτυξη στη Μέση Ανατολή και άρχισε να σχεδιάζει κρυφά μια κοινή επιχείρηση με το Ισραήλ.

Τις επόμενες εβδομάδες, ο διευθυντής της Μοσάντ επισκέφθηκε την Ουάσινγκτον δύο φορές, ακολουθούμενος από τον αρχηγό των ισραηλινών στρατιωτικών πληροφοριών και τον αρχηγό του επιτελείου των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων — όλοι συντονίζοντας αυτό που θα γινόταν οι επιχειρήσεις Epic Fury και Roaring Lion.

Ταυτόχρονα, ο Τραμπ διερεύνησε κατά πόσον η στρατιωτική μόχλευση θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια συμφωνία με το Ιράν με τους δικούς του όρους.

Οι ΗΠΑ και το Ιράν συναντήθηκαν στο Ομάν στις αρχές Φεβρουαρίου για πρώτη φορά από τον 12ήμερο πόλεμο του περασμένου Ιουνίου.

Μέρες αργότερα, ο Νετανιάχου ταξίδεψε επειγόντως στην Ουάσινγκτον για να συζητήσει τις κόκκινες γραμμές των ΗΠΑ στις διαπραγματεύσεις — και το αν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θα ξεκινούσαν κοινή στρατιωτική επιχείρηση σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών.

Από την αρχή, οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ, ήταν επιφυλακτικοί σχετικά με τις πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας — αλλά τρεις Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι τόνισαν ότι αρχικά οι πυρηνικές συνομιλίες στη Γενεύη δεν ήταν εντελώς απάτη.

Ο Τραμπ ήθελε να προσπαθήσει να καταλήξει σε συμφωνία και οι Ιρανοί ενημερώθηκαν ρητά ότι στρατιωτικές επιθέσεις «θα πραγματοποιηθούν αν δεν δούμε πραγματική πρόοδο σε μια πραγματική συμφωνία πολύ γρήγορα», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.

Μια εβδομάδα πριν από τη συνάντηση της Γενεύης, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συμφώνησαν σε ένα πιθανό χρονικό περιθώριο για την έναρξη της επίθεσης — το Σάββατο, όταν ο Χαμενεΐ θα πραγματοποιούσε μια τακτική συνάντηση με τους κορυφαίους βοηθούς του στο κυβερνητικό του συγκρότημα.

Αλλά αντιμετώπισαν μια συγκεκριμένη πρόκληση: να εμποδίσουν τον Χαμενεΐ να υποψιαστεί οτιδήποτε και να υποχωρήσουν στο υπόγειο καταφύγιό του.

Ένας ισραηλινός αξιωματούχος των μυστικών υπηρεσιών δήλωσε ότι ένα άρθρο του Axios που ανέφερε την πιθανότητα δολοφονίας του Χαμενεΐ δημιούργησε ανησυχία στους στρατιωτικούς — αλλά ο Ιρανός ηγέτης δεν άλλαξε τα σχέδιά του.

Όταν οι Κούσνερ και Γουίτκοφ ταξίδεψαν στη Γενεύη την Πέμπτη, ήδη υποψιάζονταν ότι δεν υπήρχε καμία συμφωνία — αλλά παρόλα αυτά προχώρησαν στη συνάντηση. Αυτό κράτησε τους Ιρανούς να πιστεύουν ότι η διπλωματία ήταν ζωντανή.

«Ένας από τους κανόνες της σύναψης συμφωνιών είναι ότι πρέπει να ξέρεις πολύ γρήγορα αν υπάρχει συμφωνία που πρέπει να γίνει ή όχι», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.

Στην αίθουσα, οι Ιρανοί δεν είχαν πλησιάσει ούτε καν την πιο ευέλικτη θέση των ΗΠΑ. Μετά την πρώτη συνεδρίαση, οι Κούσνερ και Γουίτκοφ τηλεφώνησαν στον Αντιπρόεδρο Βανς σε ασφαλή γραμμή και του είπαν ότι τα χάσματα ήταν ακόμη μεγάλα. Ένας δεύτερος γύρος εκείνο το βράδυ δεν άλλαξε τίποτα.

«Οι Κούσνερ και Γουίτκοφ είδαν ότι η ιρανική πρόταση ήταν ανοησία και είχε ως στόχο μόνο να κερδίσει χρόνο», δήλωσε ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος. «Δεν υπήρχε κανένας «εκεί» για να συνεργαστούμε».

Ένας άλλος αξιωματούχος συνόψισε εξαρχής τη στρατηγική του Ιράν ως «παιχνίδια, κόλπα, τακτικές αδιεξόδου». «Το αναφέραμε στον πρόεδρο και προφανώς ζύγισε τις διάφορες επιλογές», είπε ο αξιωματούχος.

Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι υπήρχαν τρεις τομείς στους οποίους δεν μπόρεσαν να πείσουν το Ιράν να συμφωνήσει.

• Πυρηνικό πρόγραμμα και δραστηριότητες εμπλουτισμού: Οι ΗΠΑ προσέφεραν στο Ιράν δωρεάν πυρηνικά καύσιμα για ένα πολιτικό πυρηνικό πρόγραμμα — επ’ αόριστον — με αντάλλαγμα την εγκατάλειψη του εμπλουτισμού. Οι Ιρανοί απάντησαν όχι. «Ήταν ένα μεγάλο εύρημα», δήλωσε ένας αξιωματούχος.
• Πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων: Οι Ιρανοί αρνήθηκαν «σε κάθε περίπτωση» να συζητήσουν τις πυραυλικές τους δυνατότητες. «Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να ζούμε σε έναν κόσμο όπου αυτοί οι άνθρωποι όχι μόνο κατέχουν πυραύλους αλλά και την ικανότητα να κατασκευάζουν 100 από αυτούς το μήνα επ’ αόριστον, ώστε να υπερνικούν οποιαδήποτε πιθανή άμυνα», δήλωσε ένας αξιωματούχος.
• Χρηματοδότηση περιφερειακών πληρεξουσίων: Το Ιράν αρνήθηκε επίσης να αντιμετωπίσει τη χρηματοδότηση μαχητικών ομάδων σε όλη την περιοχή, οι οποίες, σύμφωνα με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, έχουν αποσταθεροποιήσει τη Μέση Ανατολή εδώ και δεκαετίες.

Πριν και κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι πληροφορίες κατέστησαν σαφές ότι το Ιράν ήδη ανοικοδομούσε τις πυρηνικές εγκαταστάσεις που ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι «εξαφανίστηκαν» στην επιχείρηση «Midnight Hammer» τον περασμένο Ιούνιο.

Όταν οι Κούσνερ και Γουίτκφ ζήτησαν μια συγκεκριμένη πρόταση, οι Ιρανοί παρουσίασαν ένα επτασέλιδο έγγραφο που περιέγραφε τις ανάγκες εμπλουτισμού, όπως ισχυρίστηκαν, για πολιτικούς σκοπούς.

Η ομάδα του Τραμπ έλεγξε τους αριθμούς με την πυρηνική εποπτική αρχή του ΟΗΕ. «Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα την ικανότητα εμπλουτισμού περίπου πέντε φορές μεγαλύτερη από αυτήν που ορίζεται στη [πυρηνική συμφωνία του 2015]», δήλωσε ένας αξιωματούχος.

Αξιωματούχοι δήλωσαν επίσης ότι το Ιράν αποθηκεύει κρυφά εμπλουτισμένο υλικό στον ερευνητικό αντιδραστήρα της Τεχεράνης με το πρόσχημα της ιατρικής έρευνας.

«Ούτε μία φορά δεν χρησιμοποίησαν κανένα από τα σχάσιμα υλικά εκεί για να φτιάξουν έστω και ένα φάρμακο», είπε ένας αξιωματούχος. «Όλα είχαν σχεδιαστεί για να εξαπατούν».

Αυτή η εκδοχή βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε δηλώσεις αξιωματούχων των ΗΠΑ και των συμμάχων τους μετά τις επιθέσεις και δεν κατέστη δυνατό να επαληθευτεί άμεσα από ανεξάρτητες πηγές.

Μετά τη Γενεύη, ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν πέταξε επειγόντως στην Ουάσινγκτον και συναντήθηκε με τον Βανς την Παρασκευή, σε μια ύστατη προσπάθεια να καθυστερήσει την απόφαση του Τραμπ.

Αλλά ο πρόεδρος είχε ήδη πάρει την απόφασή του. Όταν ένας Άραβας αξιωματούχος ρώτησε τον Γουίτκοφ την Παρασκευή αν μια επίθεση ήταν επικείμενη, ο απεσταλμένος του Λευκού Οίκου απέφυγε την ερώτηση.

Το Σάββατο το πρωί, ο Χαμενεΐ συγκάλεσε τους βοηθούς του, όπως είχαν προβλέψει οι Αμερικανοί και οι Ισραηλινοί σχεδιαστές.

Δύο άλλες συγκεντρώσεις Ιρανών αξιωματούχων ασφαλείας και πληροφοριών πραγματοποιούνταν ταυτόχρονα στην Τεχεράνη. Λίγα λεπτά αργότερα, και οι τρεις χτυπήθηκαν ταυτόχρονα.

«Αν οι Ιρανοί είχαν έρθει στη Γενεύη και είχαν δώσει στον Τραμπ αυτό που ήθελε, θα είχε πατήσει φρένο στη στρατιωτική διαδικασία. Αλλά ήταν αλαζόνες και νόμιζαν ότι δεν θα αναλάμβανε δράση», δήλωσε ένας ισραηλινός αξιωματούχος των μυστικών υπηρεσιών. «Έκαναν λάθος».

Διαβάστε επίσης:

Τραμπ: «Η νέα ηγεσία του Ιράν θέλει να μιλήσουμε» – Ανοιχτή σε κάθε προσπάθεια αποκλιμάκωσης δηλώνει η Τεχεράνη

Συνεδρίαση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας στην Κύπρο στη σκιά του πολέμου στο Ιράν

Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν: «Με την αποχώρηση του Χαμενεΐ, αναδύεται μια ανανεωμένη ελπίδα για τον λαό του Ιράν»