Ο Δημήτρης Μαραμής, ένας ξεχωριστός δημιουργός, συνθέτει το Σάββατο 28 Μαρτίου μία μεγάλη συναυλία στο Μέγαρο Μουσικής, με τον τίτλο «ΤΕΤΡΑΛΟΓΙΑ», επιλέγοντας τις σημαντικότερες μουσικές στιγμές από τα τέσσερα μουσικοθεατρικά του έργα, “Ερωτόκριτος”, “Στοιχειωμένοι”, “Καπετάν Μιχάλης” και “Ελευθέριος Βενιζέλος”, μία πολυπληθής παραγωγή του Συλλόγου Οι Φίλοι της Μουσικής με 300 χορωδούς, μουσικούς και τραγουδιστές.

Ο συνθέτης, με το σύγχρονο ελληνικό μιούζικαλ Ερωτόκριτος το 2017, εγκαινίασε την Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, υπογράφοντας μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της.

Ο «Ερωτόκριτος» με τα συνεχή sold out και τις διθυραμβικές κριτικές, παρουσιάστηκε επίσης στο Ηρώδειο, στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης και στο Πολιτιστικό Συνεδριακό Κέντρο Ηρακλείου. Το 2019 το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών παρήγγειλε και παρουσίασε με μεγάλη επιτυχία τη μουσικοθεατρική του τριλογία Στοιχειωμένοι (που περιελάμβανε Το Γιοφύρι της Άρτας, Το Τραγούδι Του Νεκρού Αδελφού και Το Στοιχειό της Χάρμαινας), ενώ το 2021 η όπερά του Καπετάν Μιχάλης περιόδευσε σε όλους τους νομούς της Κρήτης, ως ανάθεση της Περιφέρειας και του ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης. 

Τέλος, η ιστορική όπερά του Ελευθέριος Βενιζέλος έκανε πρεμιέρα το 2023, ως ανάθεση/παραγωγή του Πολιτιστικού Συνεδριακού Κέντρου Ηρακλείου, λαμβάνοντας θερμότατη υποδοχή στις sold out παραστάσεις του στο Ηράκλειο. 

Συναντήσαμε τον Δημήτρη Μαραμή σε μια από τις τελευταίες πρόβες του και είχαμε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση.

– Τέσσερα σημαντικά μουσικοθεατρικά έργα σας στο Μέγαρο. Είναι μια κομβική στιγμή στην καριέρα σας;

-Η συναυλία αυτή οργανώνεται από το Σύλλογο των Φίλων της Μουσικής στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, για να παρουσιαστούν αποσπάσματα των εκτενών μουσικοθεατρικών έργων μου, που έχουν παρουσιαστεί αλλού, αλλά ποτέ στην Αθήνα. Εκτός από τον Ερωτόκριτο που είχε την τύχη να εγκαινιάσει την Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Νιάρχος, και να γεμίσει έπειτα Ηρώδειο, Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης και όπου αλλού παρουσιάστηκε, οι Στοιχειωμένοι δεν κατάφεραν να ολοκληρώσουν τον κύκλο των παραστάσεών τους και τα δύο οπερετικά μου έργα Καπετάν Μιχάλης και Ελευθέριος Βενιζέλος, τα οποία ανέβηκαν ως πλήρεις σκηνικές παραγωγές στην Κρήτη, δεν κατάφεραν να έρθουν ποτέ Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Για λόγους της στενότητας των πολιτιστικών επιλογών που επιβάλλουν θεσμικοί φορείς των Αθηνών και της Θεσσαλονίκης. Όμως και τα τέσσερα αυτά έργα, έχουν εισπράξει θερμή υποδοχή από το κοινό και διθυραμβικές κριτικές από τους ειδικούς. Πρόκειται για έργα τα οποία ανανεώνουν στο σήμερα, μέσω της μουσικής, την ελληνική γραμματεία, την αρχέγονη ελληνική παράδοση και την ελληνική ιστορία. Και φυσικά εκτός των άλλων είναι έργα μέσα από τα οποία εκφράζω τις δικές μου ανησυχίες, αναζητήσεις, πνευματικές εμμονές, και τα όρια του πάθους.

-Ο Ερωτόκριτος. Τι είναι αυτό που σας συγκινεί στην ερωτική ποιητική μυθιστορία του Β. Κορνάρου;

-Ο Ερωτόκριτος, ως ποιητικό κείμενο άσκησε θεμελιακές επιρροές στην ελληνική ποίηση από το Σολωμό έως τον Ελύτη και το Σεφέρη, ενώ την ίδια στιγμή ήταν για αιώνες ένα δημοφιλέστατο έργο σε ολόκληρο τον ελληνόφωνο κόσμο. Η γλώσσα του Ερωτόκριτου, η κρητική διάλεκτος, με τον ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο, εμπεριέχει ολόκληρη συμφωνική μουσική μέσα του. Κι εγώ, έσκυψα και άκουσα τη μουσική του λόγου του Ερωτόκριτου και της επέτρεψα να αναδυθεί μέσα από τις νότες, τους ρυθμούς και τις αρμονίες μου. Ο θεματικός πυρήνας του Ερωτόκριτου είναι ένας: να κάνεις αυτό που θέλεις. Να αγωνίζεσαι για την ελεύθερη βούληση, το θέλω σου, τον πόθο σου, το όνειρό σου. Να αγωνίζεσαι στο ανέφικτο όσα κι αν είναι τα εμπόδια και οι απαγορεύσεις. Στον Ερωτόκριτο, ο μεγάλος νικητής στο τέλος είναι η αγάπη και η σταθερή πίστη στο στόχο. Ταυτίζομαι με τον αγώνα του Ερωτόκριτου για τον πόθο και όνειρό του.

-Ο Καζαντζάκης με τον Καπετάν Μιχάλη τι μήνυμα μας δίνει;

-Το μήνυμα του Καζαντζάκη στον Καπετάν Μιχάλη, είναι ο αγώνας για την πλήρη απελευθέρωση της ανθρώπινης ψυχής. Όπως ο Ερωτόκριτος έτσι και ο Καπετάν Μιχάλης είναι ένα αριστουργηματικό μυθιστόρημα του μεγάλου κρητικού συγγραφέα Νίκου Καζαντζάκη, εμπνευσμένο από τις κρητικές επαναστάσεις εναντίον των Οθωμανών και από υπαρκτούς χαρακτήρες μέσα από το Μεγάλο Κάστρο (Χάνδακα) σημερινό Ηράκλειο. Το μυθιστόρημα αυτό, χτίζει έναν ολόκληρο κόσμο όπου το αίμα ρέει και καίει μέσα από τα πάθη και τη δίψα για ελευθερία των χαρακτήρων του. Θεωρώ πως είναι το καλύτερο λογοτεχνικό έργο που γράφτηκε στην ελληνική γραμματεία με θέμα την ελευθερία και την ελληνική επανάσταση, κι ας μη σχετίζεται άμεσα με τα γεγονότα του 21. Ένα στοιχείο που με συγκίνησε έντονα σε αυτό το τόσο ανθρώπινο έργο, είναι οι αδύναμοι, περιθωριακοί χαρακτήρες, οι «τρελοί» του χωριού, που στο τέλος του έργου που αποφασίζεται «ελευθερία και… θάνατος» είναι αυτοί που αποφασίζουν να θυσιαστούν χωρίς δεύτερη σκέψη σε σύγκριση με άλλους παληκαράδες που αποχωρούν και αποφεύγουν την αυτοθυσία. 

-Η όπερα Ελευθέριος Βενιζέλος δικής σας σύλληψης και δραματουργικής δομής, σε στίχους του Σ. Τριβιζά και βασισμένο στη βιογραφία του Ελ. Βενιζέλου του Νίκου Εμ. Παπαδάκη και πληθώρα άλλων ιστορικών βιβλίων, τι μας αποκαλύπτει για την πολυτάραχη ζωή ενός σημαντικού πολιτικού της χώρας;

-Όσον αφορά το έργο αυτό, με ενέπνευσε η προσωπικότητα του μεγάλου οραματιστή και ταυτόχρονα ρεαλιστή ηγέτη. Το έργο μου εστιάζει στην ανθρώπινη πλευρά του ηγέτη και πως ισορροπεί η ευάλωτη ανθρώπινη φύση με την υπερβατική διάσταση ενός γεννημένου αγωνιστή οραματιστή. Μέσα σε μιάμιση ώρα της οπερατικής δομής περνάει η ιστορία της χώρας μας από το 1910 έως το 1936 και ο άνθρωπος-ηγέτης που πότε σε συνεργασία και πότε σε αντιπαράθεση με το βασιλιά Κωνσταντίνο, απελευθέρωσε τη Θεσσαλονίκη από τους Τούρκους και χάραξε τα σύνορα που έχει η χώρα μας έως και σήμερα. Οι μεγάλες πολιτικές προσωπικότητες τις χώρας μας δεν είναι πολλές: Ι. Καποδίστριας, Χαρ. Τρικούπης, Ελ. Βενιζέλος. Νομίζω πως είναι η μοναδική πολιτικο-ιστορική όπερα που έχει γραφτεί στην ελληνική μουσική εργογραφία και δυστυχώς ακόμα δεν έχει καταφέρει να ανέβει ούτε στη Θεσσαλονίκη η οποία πρωταγωνιστεί ως πόλη στη θεματική της όπερας, ούτε στην Αθήνα. 

-Το δημοτικό τραγούδι κρύβει θησαυρούς. Ποια ήταν η έμπνευση σας για τους “Στοιχειωμένους”;

-Το δημοτικό τραγούδι είναι η προφορική μας λογοτεχνία. Μία λογοτεχνία η οποία δε γράφονταν αλλά διαδίδονταν και μνημονεύονταν μέσω της προφορικής μας παράδοσης. Κι εδώ κυριαρχεί ο ιαμβικός δεκαπεντασύλλαβος. Η θεματολογία των δημοτικών παραλογών σπάει κόκκαλα. «Το Γιοφύρι της Άρτας» και «Το Τραγούδι του Νεκρού Αδελφού», είναι δύο ποιητικά αριστουργήματα. Δεν αγγίζουν αλλά ξεσκίζουν την καρδιά. Τα θέματα εδώ είναι αρχέγονα. Πιάνουν την ανθρώπινη υπόσταση και συνείδηση από την πρωτόγονη αφετηρία της. Αναλύουν τον άνθρωπο γυμνό, αυθεντικό, άφθαρτο, όπως εμφανίζεται στις ρίζες του. Σχέσεις μάνας και γιου, μάνας και κόρης, γυναίκας και άντρα. Η ανθρώπινη ανάγκη να αντισταθμίσει την απώλεια και το θάνατο οδηγείται σε υπερφυσικές αναζητήσεις. Όλα αυτά, σε μία παράλληλη κίνηση του πιο αληθινού και γνήσιου αισθήματος, με το υπερφυσικό και δεισιδαιμονικό στοιχείο. Ο πλούτος της δημοτικής μας ποίησης που είναι προσβάσιμη και κατανοητή ακόμα και σε έναν αγράμματο Έλληνα, ενεργοποιεί ευφάνταστη μουσική που επικαλείται να σηκώσει όλο αυτό το βάθος του ανθρώπινου ψυχισμού του στην πιο αυθεντική του μορφή.   

-Πως προσεγγίζετε με μια σύγχρονη ματιά αυτά τα έργα;

-Ακούω τη μουσική της γλώσσας τους και την παντρεύω με το προσωπικό μου μουσικό ιδίωμα, το οποίο δεν φοβάται να ζημώνει επιρροές αλλά και να κάνει απενοχοποιημένα αναφορές σε μουσική μεγάλων δασκάλων. Το προσωπικό μου μουσικό ιδίωμα, ανανεώνεται συνεχώς καθώς δε σταματώ ούτε μία μέρα να μελετώ, να ερευνώ αλλά και να αγαπώ την μουσική σπουδαίων συνθετών.

-Είκοσι χρόνια μουσικής δημιουργίας. Δικαιώθηκαν τα όνειρα σας;

-Επειδή έχω πείσμα, πραγματοποιούνται κάποια όνειρα μου. Ανήκω στην καζαντζακική κατηγορία του ανθρώπου «που όταν φτάνει στο γκρεμό βγάζει φτερά», αναγκαστικά. Η απόγνωση με κάνει να βράζω φτερά για να να σωθώ και να σώσω το έργο μου.

Δεν ζούμε σε μία χώρα που να μπορείς να δικαιώσεις τα όνειρά σου. Ζούμε σε μία χώρα που η έλλειψη παιδείας και γνώσης είναι τα χαρακτηριστικά της, οπότε δεν είναι εύκολο να δικαιώνονται τα όνειρά σου. Αυτοί που διαχειρίζονται το χρήμα (δημόσιο και μη) δεν έχουν πάντα τη γνώση, του που αξίζει να επενδυθεί σωστά ή την πρόθεση αξιοκρατικής υποστήριξης. 

Μπορεί να έχω καταφέρει να παρουσιάσω με διάφορους τρόπους τα έργα που γράφω και να στηρίζομαι σε αναθέσεις αυτών των έργων, αλλά ο αγώνας μου είναι υπερβατικός. Πολλές φορές στα όρια του παράλογου. Προσπαθώ να πείθω και να διεκδικώ το αυτονόητο σε καθημερινή βάση. Και φυσικά έχω να αντιμετωπίσω και το φθόνο, που είναι το φυσικό επακόλουθο για έναν άνθρωπο που προσπαθεί να έχει φωνή και υπόσταση σε αυτό τον χώρο που χαρακτηρίζεται καλλιτεχνικός ή πολιτιστικός. 

-Η συναυλία αφιερώνεται στη μνήμη του Άρη και της Λίλιαν Βουδούρη. Ο Σύλλογος Φίλων Μουσικής είναι κοντά σας…

-Ο Σύλλογος των Φίλων Μουσικής, που χάρη σε αυτόν θεμελιώθηκε το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και που διαθέτει και συντηρεί την εκπληκτική ελληνική μουσική βιβλιοθήκη Λίλιαν Βουδούρη, μαζί και με τη Φιλαρμόνια Ορχήστρα Αθηνών, στηρίζουν και τιμούν την ελληνική μουσική δημιουργία, κάτι που δυστυχώς δεν γίνεται από άλλους θεσμικούς, πολιτιστικούς φορείς. Τέχνη όμως χωρίς κάποιες συγκεκριμένες οικονομικές συνθήκες δεν μπορεί να υπάρξει. Το ίδρυμα Άρη και Λίλιαν Βουδούρη, είναι ο σημαντικός και αποκλειστικός χορηγός αυτής της μεγάλης συναυλίας και μας τιμά που το έχει αναλάβει ένα ίδρυμα με τόσο σοβαρή προσφορά στην ελληνική παιδεία στο παρελθόν. Από μεριάς μου και των συνεργατών μου, η συναυλία αφιερώνεται στη μνήμη των Άρη και Λίλιαν Βουδούρη, ως ελάχιστο ευχαριστώ στην πολιτιστική προσφορά τους. 

Η συναυλία είναι αφιερωμένη στη μνήμη Άρη και Λίλιαν Βουδούρη και γίνεται με την ευγενική υποστήριξη του ιστορικού συλλόγου Ρεθυμνίων Αττικής Το Αρκάδι, του Δικτύου Δελφών και του Δήμου Θηβαίων.

Τα έσοδα της συναυλίας θα διατεθούν για την ενίσχυση των Υποτροφιών του Συλλόγου των Φίλων της Μουσικής. 

Αποκλειστικός Χορηγός Ίδρυμα Λίλιαν Βουδούρη.

Συμμετέχουν: ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΑ ΟΡΧΗΣΤΡΑ ΑΘΗΝΩΝ, Μουσική Διεύθυνση: Νίκος Μαλιάρας.-  

Τραγουδιστές: Σταύριος Σιόλας, Αργυρώ Καπαρού, Αγγελική Τουμπανάκη, Σταύρος Σαλαμπασόπουλος, Δήμητρα Σελεμίδου, Νίκος Παπουτσής, Ελένη Δημοπούλου, Μέλα Γεροφώτη, Βιολέττα Γαλανού.

Λυρικοί Μονωδοί: Χάρης Ανδριανός, Μαρία Κόκκα, Άγγελος Χονδρογιάννης, Νίκος Ζιάζιαρης, Σταμάτης Πακάκης.

Χορωδίες:  Musica Xορωδία Φίλων της Μουσικής, Διδασκαλία Δημήτρης Μπουζάνης- Νεανική Χορωδία Λεοντείου Σχολής Νέας Σμύρνης, Διδασκαλία Κατερίνα Βασιλικού-Δημοτική Χορωδία Θήβας και Ορφέας Ιτέας, διδασκαλία Αλέξανδρος Κομνάς-Θάμυρις του Λαογραφικού Ομίλου Ιτέας «Το Χοροστάσι», Διδασκαλία Ιωάννης Χατζής- Καλλιτεχνικό Εργαστήρι Ιτέας, Διδασκαλία Ευστάθιος Αρβανίτης- Φωνητικό Σύνολο «Ηχώ» Ωδείου Άμφισσας, Διδασκαλία Ελένη Ιντέρνου.

Κινησιολογική Επιμέλεια: Φαίδρα Νταϊόγλου

Ηχητικός Σχεδιασμός: Γιώργος Αλειφέρης

Φωτιστικός σχεδιασμός: Γιάννης Χριστοδουλάκης

ΠΡΟΠΩΛΗΣΗ ΕΔΩ

Διαβάστε επίσης:

Ο Μάριος Στρόφαλης και η Ειρήνη Τουμπάκη στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

«Οι Δακτυλογράφοι» του Μάρεϊ Σίζγκαλ από τις 4 Απριλίου στο ΠΛΥΦΑ

«Επικίνδυνος Οίκτος» από την Κερασία Σαμαρά

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.