Η χθεσινή μέρα ξεκίνησε με τον Ντόναλντ Τραμπ να προειδοποιεί ότι «ένας ολόκληρος πολιτισμός» 90 εκατομμυρίων Ιρανών θα μπορούσε να χαθεί. Και η σημερινή ξημέρωσε με τον κόσμο — αφού για ώρες έζησε με αγωνία, παρακολουθώντας με φόβο κάθε του ξέσπασμα — να προσπαθεί να καταλάβει την υπαναχώρησή του.

Ένα υποπροϊόν του 40ήμερου πολέμου είναι η δυσκολία να κριθεί η σχετική αξιοπιστία των δηλώσεων όχι μόνο των βίαιων ηγετών του Ιράν, αλλά, κατά καιρούς, και του προέδρου των ΗΠΑ. Η ομίχλη επέστρεψε την Τρίτη, περίπου 80 λεπτά πριν από την προθεσμία που έθεσε ο Τραμπ για την καταστροφή κάθε ιρανικής γέφυρας και σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, όταν διεκδίκησε μια νίκη στο Truth Social και ανέβαλε μια νέα κλιμάκωση, όπως σημειώνει το CNN.

«Διπλή ΕΚΕΧΕΙΡΙΑ!»

«Διπλή ΕΚΕΧΕΙΡΙΑ!» διακήρυξε ο Τραμπ, προσθέτοντας ότι σε αντάλλαγμα για τη διακοπή των βομβαρδισμών για δύο εβδομάδες, το Ιράν συμφώνησε στην «ΠΛΉΡΗ, ΆΜΕΣΗ και ΑΣΦΑΛΉ ΑΝΟΙΓΜΑ του Στενού του Ορμούζ». Εάν εκατοντάδες εγκλωβισμένα πετρελαιοφόρα μπορέσουν σύντομα να διαφύγουν από τον Περσικό Κόλπο, η καταστροφική ζημιά στην παγκόσμια οικονομία — ένα ζήτημα που έχει ήδη συμβάλει στην πτώση των ποσοστών αποδοχής του Τραμπ — ενδέχεται να αποφευχθεί. Τα μελλοντικά συμβόλαια μετοχών σημείωσαν άμεση άνοδο μετά από αυτές τις ελπιδοφόρες ειδήσεις. «Είναι τιμή να βρίσκεται αυτό το μακροχρόνιο πρόβλημα κοντά στην επίλυση», έγραψε ο Τραμπ.

Οι Ιρανοί δεν το βλέπουν όμως έτσι. Σε ένα σχέδιο 10 σημείων που περιγράφεται από το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας της χώρας, η Τεχεράνη απαίτησε το δικαίωμα να συντονίζει όλη την κυκλοφορία στο στενό, προκειμένου να εξασφαλίσει «μοναδική οικονομική και γεωπολιτική θέση» σε ένα κρίσιμο σημείο στραγγαλισμού του πετρελαίου. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί κατέστησε επίσης σαφές ότι το Ιράν δεν θα χαλαρώσει καθόλου τη στάση του, ακόμη και κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας δύο εβδομάδων.

«Για μια περίοδο δύο εβδομάδων, η ασφαλής διέλευση από το Στενό του Ορμούζ θα είναι δυνατή μέσω συντονισμού με τις Ένοπλες Δυνάμεις του Ιράν και λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τους τεχνικούς περιορισμούς», έγραψε στο X. Το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, εν τω μεταξύ, ανέφερε ότι το Ιράν και το Ομάν σχεδιάζουν να επιβάλλουν τέλη διέλευσης στα πλοία που θα περνούν από το στενό κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας.

Απαισιοδοξία

Θα εναπόκειται στο Πακιστάν, το οποίο μεσολάβησε για τη σύναψη συμφωνίας μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν για τη διεξαγωγή συνομιλιών από την Παρασκευή, να ξεκαθαρίσει το θέμα — αν η συμφωνία διαρκέσει τόσο πολύ. Η κυβέρνηση του Ισλαμαμπάντ, η οποία έχει αξιοποιήσει έξυπνα τις φιλίες της στην Τεχεράνη και την Ουάσινγκτον, πρέπει να διαμορφώσει διεξόδους που ούτε ο Τραμπ ούτε το Ιράν θα μπορούσαν να βρουν μόνοι τους.

Ακόμη και η πιθανότητα να σωθούν πολλές ζωές — αυτές των Ιρανών, του αμερικανικού στρατιωτικού προσωπικού και των αμάχων που έχουν παγιδευτεί στα διασταυρούμενα πυρά σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή — αποτελεί ευλογία. Η προοπτική ότι οι σοβαρές παγκόσμιες συνέπειες του πολέμου θα μπορούσαν να μετριαστούν θα ανακουφίσει επίσης τη μελαγχολία έξι ανησυχητικών εβδομάδων. Ωστόσο, οι πρώτες λεπτομέρειες της διπλωματίας που έγιναν γνωστές την Τρίτη δίνουν λόγους για απαισιοδοξία.

Οποιοδήποτε αποτέλεσμα, προσωρινό ή μόνιμο, που θα παρέδιδε στον Ιράν τον έλεγχο του στενού, θα σήμαινε ότι το πιο διαρκές αποτέλεσμα του πολέμου του Τραμπ θα ήταν ένα μέσο πίεσης που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για να κρατήσει όμηρο την παγκόσμια οικονομία ανά πάσα στιγμή. Ενώ οι ΗΠΑ και το Ισραήλ υποστηρίζουν, πιθανώς ορθά, ότι οι κοινές επιθέσεις τους έχουν καταστρέψει το μεγαλύτερο μέρος των πυραυλικών προγραμμάτων και των στρατιωτικών δυνάμεων του Ιράν, το να τελειώσει ο πόλεμος με τον Ιράν να έχει τον έλεγχο του στενού θα αποτελούσε στρατηγική καταστροφή και ήττα για τον Τραμπ.

Η νέα TACO στιγμή

Είναι πολύ νωρίς για να πούμε αν η τρομακτική κοινή αεροπορική επίθεση έχει χαλαρώσει τον έλεγχο του ιρανικού κληρικού καθεστώτος — ή απλώς παρέδωσε την εξουσία σε πιο αδίστακτους ηγέτες. Όπως πάντα με τον Τραμπ, οι αντιδράσεις στη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός της Τρίτης επηρεάστηκαν από τα έντονα συναισθήματα και την πόλωση που προκαλεί.

Ορισμένοι επικριτές χλεύασαν μια άλλη στιγμή TACO («Ο Τραμπ πάντα δειλιάζει»). Επιφανειακά, η απόφαση του προέδρου είναι απλώς άλλη μια περίπτωση όπου υιοθέτησε μια ακραία θέση μόνο για να υποχωρήσει με τρόπο που έσβησε τις κόκκινες γραμμές του και έθεσε υπό αμφισβήτηση την αξιοπιστία του. Αν το Ιράν καταφέρει πράγματι να ελέγξει την πρόσβαση στο στενό κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας δύο εβδομάδων, αυτό θα υπογραμμίσει την αντίληψη ότι ο Τραμπ δεν έχει καλές επιλογές σε έναν πόλεμο που ξέφυγε από τον έλεγχό του και τον οποίο θέλει απεγνωσμένα να τερματίσει.

Οι οπαδοί του Τραμπ, ωστόσο, θα αποδώσουν στον πρόεδρο την επιτυχία μιας ακόμη νίκης, χάρη στις αιφνιδιαστικές διαπραγματευτικές τακτικές ενός «καρχαρία» του real estate. Τα συντηρητικά μέσα ενημέρωσης έσπευσαν να αναδείξουν έναν «τραμπικό» θρίαμβο. Το υπονοούμενο είναι ότι οι ανορθόδοξες απειλές του Τραμπ οδήγησαν το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Όμως, οι επιπτώσεις μιας τρομακτικής Τρίτης ξεπέρασαν τις κρίσιμες λεπτομέρειες σχετικά με το ποιος θα ελέγχει το στενό, το οποίο πριν τον πόλεμο ήταν ανοιχτό στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα.

Ανατριχίλα

Σε ένα επίπεδο, ο Τραμπ βρισκόταν στο στοιχείο του. Ήταν ο κεντρικός πρωταγωνιστής σε μια καταιγίδα που ο ίδιος δημιούργησε, κάνοντας τον πλανήτη να περιστρέφεται γύρω από τον δικό του άξονα. Ωστόσο, η ανατριχιαστική απειλή του Τραμπ, που διατυπώθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ότι «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα χαθεί απόψε, για να μην ξαναγυρίσει ποτέ», ξεπέρασε ένα όριο που κανένας Αμερικανός πρόεδρος δεν είχε τολμήσει ή θελήσει να πλησιάσει στο παρελθόν. Η διευκρίνισή του ότι «δεν θέλω να συμβεί αυτό, αλλά πιθανότατα θα συμβεί» δεν συνέβαλε ιδιαίτερα στην ηρεμία.

Το σχόλιο, που αρχικά φαινόταν σχεδόν απίστευτο, έθεσε τα πιο οξέα ζητήματα μέχρι σήμερα σχετικά με το ταμπεραμέντο και την κρίση του 79χρονου Τραμπ. Ίσως να αντανακλούσε μόνο την απογοήτευση του προέδρου για τον πόλεμο — ένα από εκείνα τα αντανακλαστικά που, σύμφωνα με τους υποστηρικτές του, πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη, αλλά όχι κυριολεκτικά. Όμως, τα λόγια των προέδρων έχουν σημασία. Ακόμη και η δημόσια εικασία για τη μαζική εξόντωση αμάχων είναι επικίνδυνη και ακατάλληλη.

Η απειλή έθεσε ένα σιωπηρό ερώτημα για όσους βρίσκονται γύρω από τον Τραμπ και για τη χώρα: Είναι αυτή αποδεκτή συμπεριφορά για τον αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων της πιο θανατηφόρας υπερδύναμης στον κόσμο; Παρά την απόφασή του να μην προχωρήσει στην κλιμάκωση, τα λόγια του υποδήλωναν ότι ο πρόεδρος έχει ξεπεράσει όρια ηθικής και συμπεριφοράς που δεν είχαν ποτέ πλησιάσει οι σύγχρονοι προκάτοχοί του. Υπογράμμισαν το γεγονός ότι οι ΗΠΑ, που για δεκαετίες θεωρούνταν πυλώνας σταθερότητας, είναι πλέον — όπως προσωποποιείται από τον πρόεδρό τους — η πιο ασταθής δύναμη στον κόσμο.

Σοκ και καταδίκη

Η απειλή του Τραμπ προς το Ιράν προκάλεσε σοκ σε όλο το πολιτικό φάσμα, προκαλώντας καταδίκη από προσωπικότητες του κινήματος MAGA και απαιτήσεις από τους Δημοκρατικούς για την επίκληση του 25ου Τροποποιητικού Άρθρου προκειμένου να απομακρυνθεί από το αξίωμα. Ακόμη και ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι εξέφρασαν την αντίθεσή τους. «Αυτού του είδους η ρητορική αποτελεί προσβολή στα ιδανικά που η χώρα μας επιδιώκει να υπερασπίζεται και να προωθεί σε όλο τον κόσμο εδώ και σχεδόν 250 χρόνια», έγραψε στο X η γερουσιαστής Λίζα Μούρκοφσκι, Ρεπουμπλικανή από την Αλάσκα.

Επίσης, ο γερουσιαστής Ρον Τζόνσον από το Ουισκόνσιν, ο οποίος συνήθως υποστηρίζει σθεναρά τον Τραμπ, δήλωσε ότι ο πρόεδρος θα έχανε την υποστήριξή του αν επιτέθηκε σε πολιτικούς στόχους στο Ιράν. Ο γερουσιαστής Τζακ Ριντ, κορυφαίος Δημοκρατικός στην Επιτροπή Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας, προειδοποίησε σε δήλωσή του ότι ο Τραμπ είχε «γίνει τόσο φανατικός όσο οι ηγέτες του καθεστώτος στην Τεχεράνη». Η ημέρα του Τραμπ στο χείλος του γκρεμού έθεσε επίσης σοβαρά συνταγματικά ερωτήματα, όπως αποτυπώνεται στη δήλωση της Λέβιτ ότι «μόνο ο Πρόεδρος ξέρει… τι θα κάνει».

Όμως δεν λειτουργεί – υποτίθεται ότι λειτουργεί – έτσι το αμερικανικό σύστημα checks and balances και διαχωρισμού των εξουσιών. Για πολλές ώρες, ένας πρόεδρος που πιστεύει ότι διαθέτει απεριόριστη εξουσία θεωρήθηκε εύλογα ότι βρισκόταν στο χείλος της εξόντωσης εκατομμυρίων ξένων αμάχων σε έναν πόλεμο για τον οποίο δεν ζήτησε την έγκριση του Κογκρέσου, ο οποίος έχει πληγεί από ασαφείς και αντιφατικές αιτιολογήσεις και για τον οποίο δεν διαθέτει καμία προφανή στρατηγική εξόδου.

Τραυματική ημέρα

Στα επόμενα χρόνια, η στάση του Τραμπ απέναντι στο Ιράν μπορεί να θεωρηθεί ως προειδοποιητικό παράδειγμα για το τι συμβαίνει όταν ένας Πρόεδρος διορίζει ένα υποχωρητικό Υπουργικό Συμβούλιο και όταν ένα Κογκρέσο παραιτείται από τα καθήκοντά του ως προς την εποπτεία. Μια τραυματική ημέρα υπογράμμισε τους κινδύνους που ενυπάρχουν στο ασταθές, ανορθόδοξο ηγετικό στυλ του Τραμπ. Η τάση του να προσωποποιεί κάθε σύγκρουση, να δίνει υπερβολική σημασία στο στρατηγικό κύρος των ΗΠΑ και να υιοθετεί ακραίες θέσεις οδήγησε την τελευταία κρίση σε ένα επικίνδυνο χείλος του γκρεμού.

Η απόφασή του να κάνει ένα βήμα πίσω – αν και ευπρόσδεκτη, καθώς απέτρεψε μια μεγαλύτερη ανθρώπινη τραγωδία – έθεσε τις ΗΠΑ και τους παγκόσμιους συμμάχους τους, που βασίζονται στην αδιάκοπη ροή πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ, σε ενδεχομένως χειρότερη θέση. Ο Τραμπ μπορεί επίσης να έχει ενισχύσει την εντύπωση στους αντιπάλους του ότι θα υποχωρεί πάντα και ότι οι απειλές του δεν είναι σοβαρές. Αλλά μια μέρα, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με έναν εχθρό που έχει την ικανότητα να προκαλέσει πολύ πιο άμεση ζημιά στις ΗΠΑ. Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι απερίσκεπτες κλιμακώσεις και τα διφορούμενα μηνύματα θα μπορούσαν να αποβούν καταστροφικά.

Διαβάστε επίσης

Εκεχειρία στη Μέση Ανατολή: Θύελλα στο Ισραήλ – Για «ήττα» κατηγορεί η αντιπολίτευση τον Νετανιάχου

Η Χεζμπολάχ σταματά τις επιθέσεις μετά τη συμφωνία για εκεχειρία – Ο στρατός καλεί τους εκτοπισμένους να μην επιστρέψουν στο νότιο Λίβανο

Η πλάνη του σύντομου πολέμου, το λάθος που επαναλαμβάνεται και οδηγεί σε χάος

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.