Οι παραγωγοί ενέργειας από φωτοβολταϊκά βρίσκονται αντιμέτωποι με τεράστια προβλήματα που απειλούν ευθέως τη βιωσιμότητα των επενδύσεών τους.

Και εκ πρώτης όψεως, το άκρως αντιφατικό είναι ότι η ίδια εκρηκτική ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών οδήγησε σε μια ζοφερή πραγματικότητα τους επενδυτές που βλέπουν να χάνεται ως και το 40% της παραγωγής τους.

Το topontiki.gr συνομίλησε με τον  Δρ. Στέλιο Λουμάκη, πρόεδρο του Συνδέσμου Παραγωγών Ενέργειας με Φωτοβολταϊκά (ΣΠΕΦ), προκειμένου να γίνει κατανοητό τι συμβαίνει και τι πραγματικά φταίει για τον εγκλωβισμό των επενδυτών.

Ο κ. Λουμάκης απάντησε στα ερωτήματά μας χωρίς στρογγυλοποιήσεις και υπεκφυγές. Κάνει λόγο για εικόνα καθαρής αποτυχίας και χαρακτηρίζει τα φωτοβολταϊκά «θύμα της επιτυχίας τους».

Ο πρόεδρος του ΣΠΕΦ επιρρίπτει ευθύνες για την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί και στους ίδιους τους επενδυτές, επισημαίνοντας ότι οι ανερμάτιστες υπεραπλουστεύσεις που επικράτησαν στην νοοτροπία των περισσότερων, εξέτρεψαν την κατάσταση. Παράλληλα, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου επισημαίνοντας ότι οι περικοπές πράσινης ενέργειας θα συνεχιστούν και τα επόμενα χρόνια.

Ο Δρ. Στέλιος Λουμάκης, ευθαρσώς επισημαίνει ότι το πρόβλημα θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί εάν γίνονταν, πλέον, μόνο επενδύσεις σε έργα αποθήκευσης πράσινης ενέργειας και όχι σε νέα φωτοβολταϊκά.

Παράλληλα, επισημαίνει, όσον αφορά στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας και το γεγονός ότι το φθηνό ρεύμα από τις ΑΠΕ δεν περνά στους λογαριασμούς, ότι ακόμα και αν είχαμε παραγωγή ρεύματος μηδενικού κόστους όλο το 24ωρο, οι προμηθευτές θα χρέωναν στους καταναλωτές τα ποσά που χρειάζονται για να συντηρηθούν και να κερδοφορήσουν ως επιχειρήσεις. 

Αναλυτικά η συνέντευξη του προέδρου του ΣΠΕΦ στο topontiki.

Ερώτηση: Σε πρόσφατη παρέμβασή σας  χαρακτηρίσατε  τα φωτοβολταϊκά «θύμα της επιτυχίας τους». Μπορείτε να μας εξηγήσετε γιατί; 

Σε επίπεδο γενικού σχολιασμού υφίσταται αποτυχία της αγοράς να λειτουργήσουν αποτελεσματικά τα «φρένα» της, με προεξάρχουσα εν προκειμένω την εκτόξευση της εγκατεστημένης ισχύος των φωτοβολταϊκών τα τελευταία 3 χρόνια με νέες προσθήκες της τάξης των 2-3 GW ετησίως, οι οποίες συνεχίζουν δυστυχώς ακόμη και φέτος.  Για τις εταιρείες που πωλούν εξοπλισμό και καταγράφουν το ένα ρεκόρ πωλήσεων μετά το άλλο, η χώρα μας θεωρείται «επιτυχημένη» στην ανάπτυξη της εν λόγω τεχνολογίας. 

Κοιτώντας όμως την σημερινή απελπιστική κατάσταση όσων επένδυσαν σε φωτοβολταϊκά πάρκα τα τελευταία χρόνια και που βλέπουν την παραγωγή τους να χάνεται κατά ~40% και με περαιτέρω αυξανόμενη μάλιστα τάση, λόγω υπέρβασης της ζήτησης για ρεύμα στον πραγματικό χρόνο, προφανώς η εικόνα συνιστά καθαρή αποτυχία.  Για να είμαστε όμως σαφείς, μερίδιο ευθύνης και μάλιστα το μεγαλύτερο, φέρουν και οι ίδιοι οι επενδυτές. Οι κανόνες και οι προτεραιότητες για την συμμετοχή στην αγορά ήδη από το 2019- και μάλιστα τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και εγχώριο επίπεδο- ήταν πεντακάθαροι.  Τα τεχνικά χαρακτηριστικά και μεγέθη της αγοράς ήταν επίσης διαθέσιμα και με διαφάνεια δημοσιευόμενα σε τακτή βάση προς κάθε ενδιαφερόμενο και μάλιστα με ιστορικότητα άνω της δεκαετίας.  Ήταν δυστυχώς οι ανερμάτιστες υπεραπλουστεύσεις που επικράτησαν στην νοοτροπία των περισσότερων επενδυτών που εξέτρεψαν την κατάσταση, καθώς και κάποιων συλλογικοτήτων τους με οικονομική σκοπιμότητα και προσανατολισμό και ειδικότερα απ’ όσους καθοδήγησαν τέτοιες «πρωτοβουλίες» χωρίς να διαθέτουν όμως το απαραίτητο τεχνικό υπόβαθρο και κατάρτιση που να τους καθιστά ικανούς να καθοδηγήσουν επενδυτές.  Ακόμη και όταν είχαν φανεί τα πρώτα σημάδια, εκείνοι συνέχιζαν να πιέζουν τους διαχειριστές και εν προκειμένω τον ΑΔΜΗΕ για έκδοση Όρων Σύνδεσης στα ομαδικά τους αιτήματα, διότι προφανώς το κέρδος τους από την πώληση εξοπλισμού, την κατασκευή έργων ή και συμμετοχών στα ομαδικά σχήματα ήταν το βασικό κίνητρο, συνεπικουρούμενης βεβαίως και της άγνοιας κινδύνου που τους διακατείχε.

Ερώτηση: Η εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ ξεπερνά κατά πολύ τη ζήτηση. Πιστεύετε ότι το 2026 θα είναι από τις δυσκολότερες χρονιές όσον αφορά τις περικοπές;

Το 2026 δεν θα είναι η δυσκολότερη χρονιά.  Τα δυσκολότερα θα έρθουν πέρα από το έτος αυτό, όπου όσοι περιμένουν θαύματα, θα αντιληφθούν το πραγματικό βάθος της ανισορροπίας στην πραγματική του διάσταση και που τώρα επειδή το «χτύπημα» είναι ακόμη νωπό και οι αντοχές «φρέσκιες», δεν έχουν αντίληψη της πραγματικότητας.  Επειδή μάλιστα συνεχίζει να προστίθεται με την μορφή «τσουνάμι» και νέα εγκατεστημένη φωτοβολταϊκή ισχύς στο δίκτυο, δεν βλέπω εύκολα σημείο καμπής στο πρόβλημα, όση αποθήκευση και να βάλουμε.  Θεραπεία θα μπορούσε να υπάρξει αν βάζαμε στο εξής μόνο αποθήκευση και όχι και φωτοβολταϊκά.  Αλλά δεν είμαστε καν σε τέτοιο trend.  Τουναντίον, φαίνεται στον δημόσιο λόγο ωσάν να «εορτάζουμε» ως τάχα σπουδαία την τοποθέτηση φωτοβολταϊκών ακόμη και στα μπαλκόνια των κατοικιών…, δήθεν για να επωφεληθούν οι καταναλωτές. 

Είναι αλήθεια να απορεί κανείς με το πόσο ρηχό και κατευθυνόμενο μπορεί κάποιες φορές να είναι το επίπεδο ενημέρωσης που κυκλοφορεί στα ΜΜΕ.  Λες και δεν το έχουν όλοι κατανοήσει, πως όσα χρήματα λείψουν από τις καθετοποιημένες εταιρείες προμήθειας, έστω και λόγω κάπως μειωμένων πωλήσεων ένεκα των φωτοβολταϊκών μπαλκονιού -αν δεχτούμε ότι αυτή η μόδα θα μπορούσε να εξοικονομήσει κάποιες κιλοβατώρες-, εν τέλει θα τα εισπράξουν με καπέλο στην τιμή του λογαριασμού.  Οπότε αυτό που μένει, είναι πως το σύστημα συνεχίζει να ρέπει προς την εκτροπή και επιπλέον βάζουμε και τον κοσμάκη να πάει να αγοράσει φωτοβολταϊκά μπαλκονιού και να ξοδευτεί, μήπως και χάσουν πωλήσεις οι κινέζοι παραγωγοί! Αυτά τα συστήματα μάλιστα δεν παράγουν καμία εγχώρια θέση εργασίας, αφού δεν προβλέπεται καν εγκαταστάτης για την τοποθέτησή τους. 

Ερώτηση: Οι μηδενικές ή αρνητικές τιμές στη χονδρεμπορική αγορά απειλούν τους παραγωγούς πράσινης ενέργειας που καλούνται ακόμα και να πληρώσουν για την ενέργεια που παράγουν. Πώς μπορεί ν’ αλλάξει αυτό;

Αυτό δεν μπορεί ν’ αλλάξει και αλίμονο αν ήταν διαφορετικά.  Οι μηδενικές/αρνητικές τιμές είναι το φυσικό φρένο της αγοράς όπου καθιστά ένα προϊόν που δεν χρειάζεται να παραχθεί, από αγαθό σε «σκουπίδι».  Αν δεν υπήρχε αυτό, μετά ακολουθεί η χωματερή, αλά δεκαετία ’80 με τα ροδάκινα! 

Στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας τον ρόλο της χωματερής τον διαδραματίζουν οι περικοπές παραγωγής από τους ΦοΣΕ ή/και τους Διαχειριστές ΑΔΜΗΕ/ΔΕΔΔΗΕ.  Δυστυχώς, όπως είπαμε, οι υπεραπλουστεύσεις, η όρεξη για επενδύσεις με οικονομίες κλίμακας και η άγνοια των επενδυτών και των λογής μεντόρων τους, αγνόησαν ακόμη και αυτό το θεμελιώδες εργαλείο.  Δεν μπορούσαν λένε να το φανταστούν, παρότι στο Νόμο ήταν γραμμένο.

Μα δεν χρειαζόταν να φανταστούν κάτι, αφού μηδενικές τιμές είχαμε και το 2012 – 13, αρκετές φορές λόγω υπερπαραγωγής των υδροηλεκτρικών (υποχρεωτικά νερά) σε συνδυασμό και με κάποιους άλλους παράγοντες που ευνοούσαν τότε τις μονάδες φυσικού αερίου να λειτουργούν εκτός ανταγωνιστικής αγοράς (Κανόνας 30%, Μηχανισμός Ανάκτησης Μεταβλητού Κόστους, Αποδεικτικά Διαθεσιμότητας Ισχύος), οπότε η χονδρεμπορική τιμή έπεφτε στο μηδέν.

Ερώτηση : Ποια προβλήματα εντοπίζετε στον σχεδιασμό για την αποθήκευση πράσινης ενέργειας και τι προτείνετε;

Επειδή το πρόβλημα της ανισορροπίας είναι ιδιαίτερα οξύ, η αποθήκευση (ΣΑΗΕ) πρέπει να προχωρήσει… χθες.  Το ΥΠΕΝ οφείλει να επιταχύνει και να δώσει Όρους Σύνδεσης σε κάθε έργο Σταθμού Αποθήκευσης που συμμετείχε στην πρόσκληση του για κατά προτεραιότητα αδειοδότηση έργων, υπό την προϋπόθεση βεβαίως πως η αίτηση του είναι νόμιμη. 

Τα έργα αποθήκευσης αυτά είναι merchant, ήτοι χωρίς λειτουργική ενίσχυση, δηλαδή δεν θα επιβαρύνουν κανέναν.  Επιπλέον είναι έργα με υψηλές χρηματικές εγγυήσεις, οπότε έχουν μεγάλες πιθανότητες γρήγορης υλοποίησης.  Αν τα έργα αυτά αφεθούν στη μοίρα των Διαχειριστών (ΑΔΜΗΕ/ΔΕΔΔΗΕ), δηλαδή εκτός του πέπλου του ΥΠΕΝ, θα πάρουν μια πενταετία για να εξεταστούν καν.  Οπότε θα είναι ήδη αργά.

Ερώτηση: Αν και τα φωτοβολταϊκά παράγουν φτηνή και καθαρή ενέργεια αυτό δεν αποτυπώνεται στους λογαριασμούς ρεύματος. Τι πρέπει να αλλάξει;

Όπως σαν ανέφερα  και πρωτύτερα, αποτελεί νομοτέλεια πως όσα χρήματα λείπουν από τις καθετοποιημένες εταιρείες Προμήθειας, αυτά θα εισπράττονται από τους καταναλωτές με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.

Ακόμα και να μπορούσε, θεωρητικά πάντα, το ρεύμα να καταστεί πραγματικά μηδενικού κόστους παραγωγής προϊόν όλο το 24ωρο, οι Προμηθευτές θα χρέωναν στους καταναλωτές τα ποσά που χρειάζονται για να συντηρηθούν και να κερδοφορήσουν ως επιχειρήσεις. 

Δεν υπάρχει κάποιο μεγάλο «μυστικό» στην απλή αυτή λογική που συνιστά ταυτόχρονα και ερμηνεία.  Πέραν της βασικής αυτής φιλοσοφίας που διέπει κάθε αγορά, λίγα μπορούν να γίνουν, αλλά που απαιτούν την ενεργό διαχείριση εκ μέρους των καταναλωτών της ζήτησης τους. Αναφέρομαι στα πορτοκαλί τιμολόγια σε συνδυασμό με έξυπνο μετρητή, που θα καταστήσουν όμως τον καταναλωτή αγχωτικό με πράγματα που δεν του προσφέρουν τα προς το ζην.  Μην ξεχνάμε πως η πλειοψηφία των πολιτών δεν είναι επαγγελματίες του είδους και δεν αυξάνει την παραγωγικότητα τους το να αφήσουν τις δουλειές τους για να ασχολούνται με το ρεύμα λ.χ. του θερμοσίφωνα ή της κατσαρόλας ή να μεταβάλλουν δραστικά το χρόνο εργασίας τους με βάση την τιμή του ρεύματος και όχι τις ανάγκες της δουλειάς τους και που στο τέλος της ημέρας ενδέχεται να απορρυθμίσουν και την ίδια τους τη ζωή, επαγγελματική και οικογενειακή. Η προσωπική μου άποψη είναι πως όσοι δεν ασχολούνται επαγγελματικά με την ενέργεια, ας διαλέξουν ένα καλό μπλε τιμολόγιο ή ας μείνουν στο πράσινο και ας συνεχίσουν τη ζωή τους με όλα τα υπόλοιπα από τα οποία βιοπορίζονται, αναπτύσσονται και προοδεύουν.

Διαβάστε επίσης:

Ανακοίνωση – γκάφα (;) από την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς με τις τιμές των αμόλυβδης και ντίζελ κίνησης

Έως και 300% ακριβότερη από την αιολική η πυρηνική ενέργεια – Οι πλέον ανταγωνιστικές οι ΑΠΕ, σύμφωνα με τον οίκο Lazard

Στην πρώτη δεκάδα παγκοσμίως η Ελλάδα στην παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.