Το περασμένο φθινόπωρο και τον χειμώνα, ανώτεροι Ισραηλινοί διπλωμάτες επικοινώνησαν επειγόντως με αξιωματούχους και τηλεοπτικούς σταθμούς σε όλη την Ευρώπη για να αντιμετωπίσουν ένα λεπτό, αν και απροσδόκητο θέμα: τον διαγωνισμό τραγουδιού της Eurovision.

Οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς ήθελαν να απαγορεύσουν τη συμμετοχή του Ισραήλ στη Eurovision και απείλησαν να μποϊκοτάρουν τον διαγωνισμό λόγω του πολέμου στη Γάζα. Κάποιοι μάλιστα κατηγόρησαν την ισραηλινή κυβέρνηση ότι επηρέασε τα αποτελέσματα μέσω μιας μαζικής εκστρατείας ψηφοφορίας, όπως αποκαλύπτουν σε έρευνά τους οι New York Times

Το Ισραήλ αναμφισβήτητα είχε μεγαλύτερες διπλωματικές ανησυχίες από έναν διαγωνισμό ποπ μουσικής, ακόμη και έναν που φτάνει τα 166 εκατομμύρια τηλεθεατές σε όλο τον κόσμο. Μια επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών είχε πρόσφατα κατηγορήσει το Ισραήλ ότι διέπραξε γενοκτονία, κάτι που το Ισραήλ αρνήθηκε κατηγορηματικά. Και οι παγκόσμιοι ηγέτες αναγνώριζαν την παλαιστινιακή κρατική υπόσταση, κάτι στο οποίο αντιτίθετο εδώ και καιρό.

«Είμαι λίγο έκπληκτος γιατί αυτό είναι ένα θέμα που εξετάζει η πρεσβεία», έγραψε ο Stefan Eiriksson, επικεφαλής του εθνικού ραδιοτηλεοπτικού φορέα της Ισλανδίας, σε έναν Ισραηλινό διπλωμάτη που ήθελε να συζητήσει τη Eurovision τον περασμένο Δεκέμβριο.

Αυτή η προηγουμένως άγνωστη διπλωματική προσπάθεια να παραμείνει το Ισραήλ στη Eurovision ήταν μόνο μια πτυχή ενός δράματος που εκτυλίχθηκε τον τελευταίο χρόνο γύρω από το πιο δημοφιλές πολιτιστικό γεγονός στον κόσμο. Για την ισραηλινή κυβέρνηση, η Eurovision έγινε κάτι περισσότερο από μια απλή γιορτή λαμπερών ενδυμάτων, γκέι υπερηφάνειας και πυροτεχνημάτων. Έγινε μια ευκαιρία, μέσω δυναμικών εμφανίσεων των τραγουδιστών της, να βελτιώσουν την φθίνουσα φήμη της χώρας και να συγκεντρώσουν διεθνή υποστήριξη.

Ο φετινός διαγωνισμός ξεκινά την Τρίτη, μετά τη μεγαλύτερη κρίση στην 70χρονη ιστορία της Eurovision. Η Ισλανδία και τέσσερις άλλες χώρες μποϊκοτάρουν σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη συμμετοχή του Ισραήλ. Ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός European Broadcasting Union, ο οποίος διοργανώνει τον διαγωνισμό, αντιμετωπίζει οικονομικές προκλήσεις.

Μια έρευνα των New York Times διαπίστωσε μια καλά οργανωμένη εκστρατεία από την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου που αγκάλιασε την Eurovision ως εργαλείο ήπιας ισχύος, και έναν μυστικοπαθή διοργανωτή του διαγωνισμού που δεν ήταν κατάλληλα εξοπλισμένος για να ανταποκριθεί.

Καθώς ο συνήθως ανάλαφρος διαγωνισμός μετατράπηκε σε μάχη δι’ αντιπροσώπων για θέματα της Μέσης Ανατολής και ανθρώπινα δικαιώματα, η Eurovision αγωνίστηκε να υπερασπιστεί μια βασική αρχή: Η πολιτική δεν παίζει κανένα ρόλο στη διοργάνωση.

Ο διευθυντής της Eurovision, Μάρτιν Γκριν, δήλωσε σε συνέντευξή του ότι οι ενέργειες του Ισραήλ πέρυσι ήταν υπερβολικές, αλλά δεν συνέβαλαν στην απροσδόκητη δεύτερη θέση του Ισραήλ.

Ωστόσο, μια έρευνα των Times, βασισμένη σε προηγουμένως άγνωστα στοιχεία ψηφοφορίας, έγγραφα της Eurovision και συνεντεύξεις με περισσότερα από 50 άτομα, διαπίστωσε ότι η εκστρατεία θα μπορούσε εύκολα να αλλάξει το αποτέλεσμα του διαγωνισμού.

Το Ισραήλ κέρδισε τις ψήφους του κοινού σε χώρες όπου οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το Ισραήλ είναι βαθιά αντιδημοφιλές. Μια ανάλυση ψήφων δείχνει ότι, σε ορισμένες χώρες, θα χρειάζονταν μόνο μερικές εκατοντάδες άτομα για να καθορίσουν την ψήφο του κοινού, η οποία με τη σειρά της μπορεί να διαμορφώσει το τελικό αποτέλεσμα λόγω του συστήματος ψηφοφορίας του διαγωνισμού.

Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι το Ισραήλ, όπως εικάζουν ορισμένοι οπαδοί της Eurovision, χρησιμοποίησε bots ή άλλες μυστικές τακτικές για να χειραγωγήσει την ψηφοφορία.

Οι διοργανωτές έχουν κρατήσει τα πλήρη στοιχεία των ψήφων ως ένα καλά φυλαγμένο μυστικό, ακόμη και από τους δικούς τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Αντιμέτωποι με μια εσωτερική εξέγερση και απειλές από Ισραηλινούς συμμάχους να αποχωρήσουν από τον διαγωνισμό, υποβάθμισαν δημόσια την εκλογική εκστρατεία του Ισραήλ και ποτέ δεν την διερεύνησαν διεξοδικά.

Οι διοργανωτές του διαγωνισμού ανέθεσαν μια καταγραφή των συναισθημάτων των ραδιοτηλεοπτικών φορέων για το Ισραήλ, αλλά κράτησαν μυστική την πλήρη έκθεση. Κάλεσαν ψηφοφορία για τη διατήρηση του Ισραήλ στον διαγωνισμό και στη συνέχεια την ακύρωσαν απότομα. Αποθάρρυναν τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς να μιλούν με δημοσιογράφους

«Η ισραηλινή κυβέρνηση έχει οικειοποιηθεί τη Eurovision», δήλωσε ο Stefan Jon Hafstein, πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα της Ισλανδίας.

Η αγορά διαφημίσεων και ο συντονισμός των μηνυμάτων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι παράνομη. Η Eurovision είναι, άλλωστε, απλώς ένας διαγωνισμός τραγουδιού – αν και ο μεγαλύτερος στον κόσμο. Αλλά ενώ οι κυβερνήσεις συχνά προσπαθούν να κεφαλαιοποιήσουν τη δημοσιότητα που παρέχουν οι τραγουδιστές τους, καμία κυβερνητική προωθητική προσπάθεια δεν ήταν τόσο εκτεταμένη και αμφιλεγόμενη όσο του Ισραήλ.

«Η φωνή του Ισραήλ πρέπει να ακούγεται παντού», δήλωσε ο σε μεγάλο βαθμό τελετουργικός πρόεδρος του Ισραήλ, Isaac Herzog, ο οποίος έθεσε το ζήτημα του μποϊκοτάζ σε συναντήσεις με παγκόσμιους ηγέτες πέρυσι. «Πρέπει να συμμετάσχουμε, να σηκώσουμε ψηλά τη σημαία μας και να φέρουμε τους καλύτερους ερμηνευτές στη Eurovision».

Η Eurovision, η οποία κάποτε ξεκίνησε τις διεθνείς καριέρες των ABBA και της Celine Dion, αντιμετωπίζει ένα αβέβαιο μέλλον. Οι οικονομικές προβλέψεις που εξετάστηκαν από τους Times εκτίμησαν πέρυσι ότι τα μποϊκοτάζ θα κόστιζαν στον μη κερδοσκοπικό ραδιοτηλεοπτικό όμιλο εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια σε τέλη συμμετοχής. Ο Γκριν δήλωσε ότι τα οικονομικά της Eurovision ήταν εύρωστα, αλλά παραδέχτηκε ότι δυσκολεύεται να βρει χορηγούς.

«Είναι σίγουρα μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που έχουμε αντιμετωπίσει», είπε ο Γκριν για τη διαμάχη για το Ισραήλ. Αλλά η Eurovision, πρόσθεσε, υπάρχει για να επιδεικνύει παγκόσμια αρμονία – «να δείχνει τον κόσμο όπως θα μπορούσε να είναι».

Αυτή είναι η εσωτερική ιστορία της διαμάχης που παραλίγο να διαλύσει τη Eurovision.

Η Eurovision ως ήπια δύναμη

Τον Μάιο του 2024, οι θαυμαστές συγκεντρώθηκαν στην παράκτια σουηδική πόλη Μάλμε για τον πρώτο διαγωνισμό της Eurovision του πολέμου στη Γάζα.

Παρά το όνομα, η Eurovision φέρνει κοντά τραγουδιστές και ραδιοτηλεοπτικούς φορείς από όλο τον κόσμο. Το Ισραήλ έκανε το ντεμπούτο του το 1973. Οι μουσικοί διαγωνίζονται υπό εθνικές σημαίες, αλλά οι καλλιτέχνες χρηματοδοτούνται από τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς.

Εκείνη την εποχή, κανένας κανόνας δεν απαγόρευε την προώθηση από την κυβέρνηση, αλλά η ανεξαρτησία είναι βασική αρχή της Eurovision.

Η ισραηλινή κυβέρνηση, ωστόσο, προωθούσε σιωπηλά τους καλλιτέχνες του ραδιοτηλεοπτικού φορέα της τουλάχιστον από το 2018, σύμφωνα με τον Doron Medalie, πρώην τραγουδοποιό της Eurovision για το Ισραήλ. Η κυβέρνηση δαπάνησε περισσότερα από 100.000 δολάρια για προώθηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εκείνο το έτος, είπε. Το Ισραήλ κέρδισε.

Οι προσπάθειες του Ισραήλ να επηρεάσει την ψήφο της Eurovision ήταν ευρύτερες και ξεκίνησαν χρόνια νωρίτερα από ό,τι ήταν γνωστό προηγουμένως.

Η κυβέρνηση Νετανιάχου αύξησε τις δαπάνες πριν από τον διαγωνισμό του Μάλμε, σύμφωνα με τα αρχεία.

Η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη αντιτάχθηκε στον πόλεμο και ορισμένες ομάδες της μουσικής βιομηχανίας ζητούσαν ήδη την αποβολή του Ισραήλ από τη Eurovision. Μια δυνατή ισραηλινή εμφάνιση θα έδειχνε ότι το Ισραήλ αγαπήθηκε από το ευρωπαϊκό κοινό, σύμφωνα με Ισραηλινούς αξιωματούχους. Αυτοί, μαζί με ορισμένα άτομα κοντά στην Eurovision, που μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, είτε επειδή δεν είχαν εξουσιοδότηση να μιλήσουν δημόσια είτε επειδή φοβόντουσαν αντίποινα από τους διοργανωτές του διαγωνισμού.

Στο Μάλμε, η ισραηλινή κυβέρνηση δαπάνησε περισσότερα από 800.000 δολάρια σε διαφημίσεις σχετικές με την Eurovision, σύμφωνα με στοιχεία της Ισραηλινής Υπηρεσίας Διαφημίσεων της Κυβέρνησης. Τα δεδομένα, τα οποία ελήφθησαν από την ισραηλινή αρχή ενημέρωσης The Seventh Eye και παρασχέθηκαν στους Times, αποκαλύπτουν ότι το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων προήλθε από το υπουργείο Εξωτερικών. Ένα στοιχείο από το γραφείο του πρωθυπουργού έδειξε ότι είχε επίσης διαθέσει χρήματα για «προώθηση ψήφων».

Ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας του Ισραήλ, Kan, δήλωσε στους Times ότι δεν είχε προηγούμενη γνώση για κυβερνητικές διαφημιστικές καμπάνιες και ότι, κατά την άποψή του, «οι κανόνες του διαγωνισμού δεν παραβιάστηκαν».

Το 2024, η τραγουδίστρια του Ισραήλ, Eden Golan, ήρθε δεύτερη στη ψήφο του κοινού και πρώτη στην ψηφοφορία σε πολλά έθνη όπου το φιλοπαλαιστινιακό αίσθημα είναι ισχυρό. «Ο κόσμος, όπως φαίνεται, δεν είναι εναντίον μας», έγραψε ο ισραηλινός ειδησεογραφικός ιστότοπος Ynet.

Το Ynet σημείωσε ότι το υπουργείο Εξωτερικών είχε διαφημιστεί στο YouTube κατά τη διάρκεια της Eurovision. Αλλά η ιστορία και τα ασυνήθιστα μοτίβα ψηφοφορίας δεν έλαβαν κατά τα άλλα ιδιαίτερη προσοχή.

Οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς της Eurovision ήταν απασχολημένοι. Η ακτιβίστρια Γκρέτα Τούνμπεργκ και χιλιάδες άλλοι συγκεντρώθηκαν στο Μάλμε, διαμαρτυρόμενοι για την εμπλοκή του Ισραήλ. Στη σκηνή, αρκετοί τραγουδιστές φορούσαν παλαιστινιακά σύμβολα. Ο Ολλανδός ράπερ Γιοστ Κλάιν αποβλήθηκε για μια άσχετη διαμάχη με μια εικονολήπτρια.

Ωστόσο, ένας ραδιοτηλεοπτικός φορέας, από τη Σλοβενία, σημείωσε το ιδιόρρυθμο αποτέλεσμα της ψηφοφορίας και ζήτησε από την Eurovision να δημοσιεύσει περισσότερα δεδομένα. Οι διοργανωτές δεν απάντησαν ποτέ, ανέφερε ο ραδιοτηλεοπτικός φορέας.

Η Eurovision δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι δεν είχε θεωρήσει υπερβολικές καμία ισραηλινή προώθηση από το 2024.

Η Eurovision είχε αφήσει πίσω της το Μάλμε, αλλά τα προβλήματά της μόλις άρχιζαν.

«Ψηφίστε 20 φορές!»

Στον διαγωνισμό της Eurovision του 2025, στη Βασιλεία της Ελβετίας, το Ισραήλ τερμάτισε δεύτερο συνολικά και κέρδισε την ψήφο του κοινού — για άλλη μια φορά νικώντας χώρες όπου οι άνθρωποι έχουν εκφραστεί ανοιχτά κατά των πολιτικών του Ισραήλ.

Αυτή τη φορά, τα απροσδόκητα αποτελέσματα έγιναν αντιληπτά.

Χρησιμοποιώντας τη βιβλιοθήκη διαφημίσεων της Google, δημοσιογράφοι του φινλανδικού ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού Yle αποκάλυψαν ότι η ισραηλινή κυβέρνηση είχε αγοράσει διαδικτυακές διαφημίσεις σε πολλές γλώσσες, καλώντας τους ανθρώπους να ψηφίσουν την Ισραηλινή διαγωνιζόμενη, Γιουβάλ Ραφαέλ, έως και 20 φορές.

Τα στοιχεία δαπανών για αυτόν τον διαγωνισμό δεν είναι διαθέσιμα, αλλά η εκστρατεία του Ισραήλ ήταν ευρύτερη και πιο συντονισμένη από ό,τι στο Μάλμε.

Ο ίδιος ο Νετανιάχου δημοσίευσε ένα γραφικό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενθαρρύνοντας τους ανθρώπους να ψηφίσουν 20 φορές την Ραφαέλ. Φιλοϊσραηλινές ομάδες σε όλη την Ευρώπη δημοσίευσαν τα ίδια και σχετικά γραφικά. Ο αναπληρωτής πρέσβης του Ισραήλ στην Αυστρία, Ιλάι Λέβι Τζουντκόφσκι, δήλωσε στους Times ότι είχε επικοινωνήσει με μια ομάδα της διασποράς για να συγκεντρώσει υποστήριξη για την κα Ραφαέλ.

Ο Medalie, ο Ισραηλινός τραγουδοποιός, υπερασπίστηκε τη στρατηγική. Το Ισραήλ ξοδεύει τόσα πολλά για την ασφάλεια, είπε, που ήταν δίκαιο η κυβέρνηση να χρηματοδοτήσει την προώθηση.

«Όλοι ζηλεύουν και εξοργίζονται επειδή το Ισραήλ επιτυγχάνει σπουδαία αποτελέσματα», είπε.

Οι προσπάθειες προώθησης του Ισραήλ θα μπορούσαν εύκολα να επηρεάσουν τη ψήφο του κοινού, σύμφωνα με ανάλυση των δεδομένων ψήφου. Αυτό συμβαίνει επειδή, σε ορισμένες χώρες, τα αρχεία δείχνουν ότι ψηφίζουν τόσο λίγοι άνθρωποι που μόνο μερικές εκατοντάδες ψήφοι επανειλημμένα θα μπορούσαν να αλλάξουν το αποτέλεσμα.

Ο Γκριν, ο διευθυντής, υποσχέθηκε ότι το διοικητικό όργανο της Eurovision θα επανεξέταζε την ψηφοφορία. Αλλά αυτή η ομάδα δεν έλαβε ποτέ πλήρη ανάλυση ψήφων, μόνο δεδομένα “κορυφαίων” δεδομένων, παραδέχτηκε ο ίδιος.

Ούτε αυτός ούτε το συνδικάτο ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών ανέθεσε εξωτερική έρευνα.

«Είμαστε πολύ, πολύ χαρούμενοι που το αποτέλεσμα είναι αληθές και δίκαιο και αναλυμένο», είπε ο Γκριν.

Τον Ιούλιο, σε μια συνάντηση ραδιοτηλεοπτικών φορέων στο Λονδίνο, η διαφωνία κορυφώθηκε. Η Ισπανία ζήτησε μια συζήτηση σχετικά με τη συμμετοχή του Ισραήλ και την αλλαγή ενός συστήματος ψηφοφορίας που θεωρούσε ευάλωτο σε χειραγώγηση.

Αντί να διερευνήσει, η Eurovision προσέλαβε έναν σύμβουλο, τον Τσέχο βετεράνο ραδιοτηλεοπτικών φορέων Petr Dvorak, για να πάρει συνεντεύξεις από μέλη σχετικά με τη συμμετοχή του Ισραήλ.

Οι απόψεις ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό. «Μερικές φορές, απλώς ένιωθαν ότι το Ισραήλ ως κράτος χρησιμοποιεί μερικές φορές αυτή την εκδήλωση ως κάποιο είδος διαφημιστικού εργαλείου», θυμήθηκε ο κ. Dvorak σε μια συνέντευξη. Άλλοι ήθελαν η Eurovision να παραλείψει ή να αναβάλει τον διαγωνισμό του 2026. Κάποιοι ένιωθαν ότι ο Kan, ο ισραηλινός ραδιοτηλεοπτικός φορέας, δεν θα έπρεπε να λογοδοτεί για τις ενέργειες της κυβέρνησής του.

Οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς αργότερα θα λάμβαναν μόνο μια περίληψη των ευρημάτων του κ. Dvorak, όχι την έκθεσή του, ενισχύοντας ορισμένες απόψεις ότι η προσπάθεια ήταν χάσιμο χρόνου.

Μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου, πέντε ραδιοτηλεοπτικοί φορείς – Ισλανδία, Ιρλανδία, Ολλανδία, Ισπανία και Σλοβενία ​​- συζητούσαν ανοιχτά ένα μποϊκοτάζ.

Μια διαμάχη σιγοβράζει

Μια συνάντηση της Eurovision στην Κροατία εκείνο τον μήνα δεν καθησύχασε τις ανησυχίες. Αντ’ αυτού, η ομάδα του Γκριν έκανε δύο φαινομενικά αντιφατικές παρουσιάσεις, σύμφωνα με δύο συμμετέχοντες.

Η πρώτη παρουσίαση ισχυρίστηκε ότι το Ισραήλ δεν είχε επηρεάσει το αποτέλεσμα του 2025. Δεν προσφέρθηκαν λεπτομερή δεδομένα. Η δεύτερη παρουσίαση έδωσε οδηγίες στους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς σχετικά με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για την εξασφάλιση περισσότερων ψήφων.

Σε ορισμένους στην αίθουσα, οι διοργανωτές φαινόταν να λένε ότι οι διαδικτυακές καμπάνιες θα μπορούσαν να επηρεάσουν την ψηφοφορία, αλλά ότι οι ισραηλινές καμπάνιες δεν το είχαν κάνει.

Διαβάστε επίσης:

Eurovision 2026: Άστραψαν τα φλας στο τιρκουάζ χαλί της Βιέννης – Οι εμφανίσεις των διαγωνιζομένων, αποθεώθηκε ο Akylas (Photos/Video)

Βραβεία BAFTA: Παρατράγουδα με το BBC και την δημοσιογράφο του βραβευμένου «Gaza: Doctors under Attack»

Η Μπέττυ Μαγγίρα επίσημα στην κριτική επιτροπή του GNTM

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.