Κατά τους πολιτικούς και τους διαμορφωτές της κοινής γνώμης εισήλθαμε σε προεκλογική περίοδο. Παρά τις διαβεβαιώσεις του πρωθυπουργού για εξάντληση της τετραετίας, πολλοί επιμένουν ότι οι βουλευτικές εκλογές θα πρέπει να διεξαχθούν το φθινόπωρο 2026.

Προβάλλονται πάντοτε με μία ιδιαίτερη υπερβολή θέματα τα οποία στη συνέχεια δεν αντέχουν στη σοβαρή διερεύνηση και στη δικαστική διαδικασία. Οι περιπτώσεις Novartis, καθώς και η απηνής καταδίωξη υπαλλήλων του υπουργείου Εξωτερικών, επιβεβαιώνουν ότι η πολιτική εμπάθεια στηρίζει μεθοδευμένα σενάρια «ευφάνταστων παραγωγών» άγνωστης χρηματοδότησης, εντός και εκτός Ελλάδος.

Σε όλη τη διάρκεια της διπλωματικής μου διαδρομής υποστήριζα ότι οι διπλωμάτες οφείλουν να γνωρίζουν την Αθήνα πέρα από το Κολωνάκι και την Ελλάδα πέρα από τα στέκια της Μυκόνου.

Συνεπής στην άποψή μου, επέτυχα να υπηρετήσω στη Θράκη. Γνώρισα την Ελλάδα, κυρίως τις παραμεθόριες περιοχές, και επικοινώνησα με τα επιμελητήρια της χώρας, ειδικότερα στα χρόνια που η υπηρεσία με προήγαγε στους πρεσβευτικούς βαθμούς.

Συνεχίζω να συχνάζω στη συνοριακή Ελλάδα και επικοινωνώ με τον καθημερινό πολίτη. Διαπιστώνονται αδυναμίες στον συντονισμό κεντρικής διοίκησης και περιφερειών. Αποτέλεσμα… η απώλεια κονδυλίων ή η παράνομη διεκδίκησή τους. Χειρότερη ακόμη η εκμετάλλευση των αδυναμιών από ακραίες εκφράσεις, κομματικές και ιδεολογικές, με συνέπεια να χάνονται πόροι, αλλά και να διασύρεται διεθνώς η Ελλάδα.

Παρά τις σημαντικές πρωτοβουλίες της υπουργού Τουρισμού για ανάπτυξη του ορεινού τουρισμού, η περιφέρεια δεν ακολουθεί ή αδυνατεί να αντιληφθεί την προσφερόμενη καθοδήγηση κυρίως προς την ιδιωτική πρωτοβουλία για την απορρόφηση και αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων.

Το Παλαιοντολογικό Μουσείο Νοστίμου

Βρέθηκα στη βόρεια Ελλάδα ακριβώς τη στιγμή της έντονης, αδικαιολόγητης κατ’ εμέ, εντονότατης διακοινοβουλευτικής και ενδοκομματικής αντιπαράθεσης. Διεθνώς, την ίδια περίοδο, ο κόσμος κατάπληκτος, μερικές φορές άφωνος, προσπαθεί να αντιληφθεί πού βαδίζουμε και τι επιφυλάσσει η επόμενη ημέρα.

Για να αντιμετωπίσουμε τις διεθνείς προκλήσεις χρειάζεται να αντιλαμβανόμεθα την εσωτερική μας πραγματικότητα. Να στιγματίζουμε τα κενά, τις ολιγωρίες και τις προκαταλήψεις, αλλά και να αξιολογούμε θετικά όλες τις μεταρρυθμίσεις που συμβάλλουν να αναδείξουμε δυναμικούς τομείς, όπως ο τουρισμός, η αγροτική παραγωγή, η μεταποίηση, οι κατασκευές.

Η πραγματοποίηση του αιτήματος για σύνδεση του Παλαιοντολογικού Μουσείου Νοστίμου, στην περιφέρεια της Καστοριάς, με το Περιβαλλοντικό Πάρκο Άργους Ορεστικού και τον ευρύτερο άξονα Καστοριάς – Πρεσπών μπορεί να αποτελέσει υπόδειγμα ολοκληρωμένης περιφερειακής ανάπτυξης. Η φυσική κληρονομιά, ο πολιτισμός, ο ορεινός τουρισμός και η διασυνοριακή συνεργασία λειτουργούν ως εργαλεία ήπιας ισχύος και διπλωματικής επιρροής της Ελλάδας στα δυτικά Βαλκάνια.

Τα απολιθωμένα ευρήματα με την ανάδειξη της γεωλογικής ιστορίας εκατομμυρίων ετών δεν αποτελούν απλώς στοιχεία σε έναν εκθεσιακό χώρο, αλλά έναν πυρήνα επιστημονικού, εκπαιδευτικού και θεματικού τουρισμού.

Δημιουργείται ένα ενιαίο «οικοσύστημα βιωματικού τουρισμού», όπου η παλαιοντολογία, η βιοποικιλότητα, η περιβαλλοντική εκπαίδευση και οι υπαίθριες δραστηριότητες συνυπάρχουν σε μια ολοκληρωμένη εμπειρία.

Μοναδικά συγκριτικά πλεονεκτήματα

Η ευρύτερη περιοχή της Καστοριάς διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα μοναδικά για την ανάπτυξη ορεινού και εναλλακτικού τουρισμού:

● ορεινούς όγκους όπως το Βίτσι και ο Γράμμος,

● λίμνες διεθνούς οικολογικής σημασίας,

● παραδοσιακούς οικισμούς,

● βυζαντινή και μεταβυζαντινή πολιτιστική κληρονομιά,

● ισχυρή γαστρονομική ταυτότητα,

● δυνατότητες ανάπτυξης δραστηριοτήτων τεσσάρων εποχών (πεζοπορία, ποδηλασία, birdwatching, αγροτουρισμός, χειμερινός τουρισμός).

Διεθνές παράδειγμα οι Πρέσπες

Οι Πρέσπες ειδικότερα αποτελούν διεθνές παράδειγμα διασυνοριακής περιβαλλοντικής συνεργασίας, καθώς συνδέουν Ελλάδα, Αλβανία και Βόρεια Μακεδονία. Η περιοχή μπορεί να εξελιχθεί σε «εργαστήριο πράσινης διπλωματίας». Η Ευρωπαϊκή Ένωση ήδη επενδύει σε τέτοιες διασυνοριακές πολιτιστικές και τουριστικές διαδρομές μέσω προγραμμάτων Interreg και πολιτιστικών πρωτοβουλιών που ενώνουν την Ελλάδα με τη Βόρεια Μακεδονία και την Αλβανία.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει την Καστοριά και τις Πρέσπες ως:

● κόμβο πολιτιστικής και περιβαλλοντικής διπλωματίας,

● κέντρο εκπαίδευσης σε θέματα βιώσιμης ανάπτυξης,

● πρότυπο περιφερειακής συνεργασίας στα Βαλκάνια,

● σημείο αναφοράς της ευρωπαϊκής προοπτικής των Δυτικών Βαλκανίων.

Η προοπτική ένταξης των δυτικών Βαλκανίων στην Ε.Ε. απαιτεί συγκεκριμένα παραδείγματα συνεργασίας χαμηλής πολιτικής («low politics»), όπου οι καθημερινές συνέργειες για περιβάλλον, τουρισμό, πολιτισμό και τοπική ανάπτυξη δημιουργούν εμπιστοσύνη.

Σε στρατηγικό επίπεδο διαμορφώνονται κοινές πολιτικές, ανταποκρινόμενες στην ευρωπαϊκή στρατηγική περιφερειακής συνεργασίας και καλής γειτονίας που στηρίζουν:

1. Διαβαλκανικό Δίκτυο Ορεινού και Περιβαλλοντικού Τουρισμού με επίκεντρο Καστοριά – Πρέσπες.

2. Διεθνές Κέντρο Περιβαλλοντικής Διπλωματίας και Βιώσιμης Ανάπτυξης.

3. Θεματική πολιτιστική διαδρομή «Λίμνες και Βουνά των Βαλκανίων».

4. Ετήσιο διεθνές forum για ορεινή ανάπτυξη, πράσινη μετάβαση και διασυνοριακή συνεργασία.

5. Πανεπιστημιακές και ερευνητικές συνεργασίες στους τομείς κλιματικής αλλαγής, βιοποικιλότητας και πολιτιστικής διαχείρισης.

Πέντε αλληλοσυνδεόμενοι πυλώνες

Το κρίσιμο ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η θεωρητική ανάδειξη αυτών των πλεονεκτημάτων, αλλά η μετατροπή τους σε ένα λειτουργικό αναπτυξιακό οικοσύστημα, που θα δημιουργεί θέσεις εργασίας, θα συγκρατεί νέους ανθρώπους στην περιοχή, θα διευκολύνει τη διασυνοριακή ανάπτυξη καθιστώντας την περιοχή διεθνές σημείο αναφοράς.

Όμως κάθε τοποθέτηση επί σημαντικών θεμάτων που αφορούν την πολιτική σταθερότητα στην Ελλάδα, στην περιοχή και στον ευρύτερο περιβάλλοντα χώρο αποκτά σοβαρότητα όταν από τη θεωρία μπορούμε να μεταβούμε σε μία πρόταση για ένα ολοκληρωμένο αναπτυξιακό μοντέλο πέντε αλληλοσυνδεόμενων πυλώνων:

1. Ορεινός και βιωματικός τουρισμός τεσσάρων εποχών

Η ανάπτυξη δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στον εποχικό τουρισμό. Απαιτείται:

● δίκτυο πιστοποιημένων μονοπατιών Γράμμου – Βιτσίου – Πρεσπών,

● ορεινά καταφύγια νέας γενιάς,

● ποδηλατικές διαδρομές διεθνών προδιαγραφών,

● οικοτουριστικές εγκαταστάσεις,

● ψηφιακή χαρτογράφηση διαδρομών,

● κέντρα ερμηνείας φύσης και γεωλογίας.

Η σύνδεση του Παλαιοντολογικού Μουσείου Νοστίμου με θεματικές διαδρομές γεωτουρισμού μπορεί να προσελκύσει σχολεία, πανεπιστήμια και εξειδικευμένο επιστημονικό τουρισμό.

2. Αγροδιατροφική και γαστρονομική οικονομία

Η περιοχή μπορεί να αναπτύξει:

● premium αγροδιατροφικά προϊόντα,

● οινοτουρισμό,

● παραγωγή βιολογικών προϊόντων,

● σύνδεση τοπικής γαστρονομίας με τουρισμό εμπειρίας.

Οι επισκέπτες πλέον αναζητούν αυθεντικότητα, μικρές παραγωγές και βιωματική συμμετοχή.

3. Εκπαίδευση – έρευνα – καινοτομία

Αυτό είναι το κρισιμότερο στοιχείο για να παραμείνουν οι νέοι στην περιοχή και απαιτούνται για την επιτυχία της επιλογής

● ερευνητικά κέντρα περιβάλλοντος και ορεινής ανάπτυξης,

● ψηφιακά hubs,

● incubators για νεοφυείς επιχειρήσεις στον βιώσιμο τουρισμό,

● υποτροφίες για νέους ερευνητές,

● προγράμματα πρακτικής άσκησης.

Η περιοχή βαθμιαία θα μπορούσε να εξελιχθεί σε «Κέντρο Βιωσιμότητας των Βουνών και Περιβαλλοντολογικής Διπλωματίας στη Νοτιανατολική Ευρώπη» (Μountain Sustainability and Environmental Diplomacy Hub of Southeast Europe.)

4. Πολιτιστική και περιβαλλοντική διπλωματία

● Χώρος διεθνών διαλόγων,

● τόπος συνεδρίων περιβάλλοντος,

● σημείο συνάντησης Βαλκανίων – Ε.Ε. – ΜΕΝΑ.

Η διεθνής τάση πλέον ευνοεί «ήπιους χώρους διαλόγου» εκτός μεγάλων μητροπόλεων.

5. Ψηφιακή και πράσινη μετάβαση

Χωρίς σύγχρονες υποδομές, η περιφέρεια δεν συγκρατεί το ανθρώπινο δυναμικό. Συνεπώς απαραίτητες είναι βασικές και αναγκαίες υποδομές:

● οπτικές ίνες και υψηλές ταχύτητες internet,

● ενεργειακές κοινότητες,

● έξυπνες μεταφορές,

● ηλεκτροκίνηση,

● σύγχρονα co-working spaces,

● τηλεϊατρική και ψηφιακές υπηρεσίες.

Περιφερειακές δράσεις υψηλής αξίας

Η Μεσογειακή Συνεργασία, εκκινώντας από την ευρύτερη βαλκανική περιοχή, ενισχυμένη και από τη στρατηγική της Ε.Ε., μπορεί να διευρυνθεί και προς την περιοχή ΜΕΝΑ. Οι διαβαλκανικές πρωτοβουλίες και τα προγράμματα παρέχουν δυνατότητες συμπεριληψιμότητας και στην Τουρκία, η οποία, ευρισκόμενη σε ενταξιακή διαδικασία, μπορεί να αξιοποιήσει όλες τις δυνατότητες που προβλέπονται από τα ευρωπαϊκά προγράμματα διαπεριφερειακής συνεργασίας.

Παρά τις υφιστάμενες δυσκολίες, η διπλωματία δεν αναστέλλεται και προφανώς η περιοχή μπορεί να αποτελέσει χώρο έρευνας για:

● κλιματική ανθεκτικότητα,

● διαχείριση υδάτων,

● πολιτιστική διπλωματία,

● τουρισμό φύσης σε ημι-ορεινά οικοσυστήματα.

Ενισχυτικό παράγοντα για την πολιτική και διπλωματική αξία πρωτοβουλιών που εκκινούν ως περιφερειακές δράσεις αποτελεί η διαπίστωση ότι τα κράτη του Κόλπου ενδιαφέρονται για:

● πράσινες επενδύσεις,

● βιώσιμο τουρισμό,

● ορεινά retreats,

● climate diplomacy,

● εξασφάλιση της διατροφικής αλυσίδας,

● τουριστικές επενδύσεις.

Η Ελλάδα μπορεί να χρησιμοποιήσει την τουριστική και διπλωματική της εμπειρία προβάλλοντας ως:

● εκπαιδευτική πλατφόρμα,

● ουδέτερος χώρος διεθνών workshops,

● σημείο «soft diplomacy»

συναδιοργανώνοντας με τους ενδιαφερόμενους εταίρους, κράτη και ιδιώτες

● θερινά σχολεία περιβαλλοντικής διπλωματίας,

● προγράμματα «mountain resilience»,

● φόρουμ νεολαίας Βαλκανίων – ΜΕΝΑ,

● προγράμματα θρησκευτικής και πολιτιστικής συνύπαρξης.

Πολυλειτουργικό οικοσύστημα

Η εμπειρία των Πρεσπών, ως διευρυμένος χώρος διασυνοριακής συνεργασίας στο πλαίσιο της Ε.Ε., έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την περιοχή ΜΕΝΑ, στην οποία η διαχείριση φυσικών πόρων συνδέεται με γεωπολιτικές εντάσεις.

Οι περιφέρειες της Μακεδονίας, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται, η Κερκίνη, σημαντικά ποτάμια και οι λίμνες, η Καστοριά, η περιοχή των Πρεσπών δεν αποτελούν απλώς έναν όμορφο περιφερειακό τουριστικό προορισμό, αλλά ένα πολυλειτουργικό γεωπολιτικό, πολιτιστικό και εκπαιδευτικό οικοσύστημα που συνδέει την Ευρώπη, τα Βαλκάνια και την ανατολική Μεσόγειο μέσω της βιώσιμης ανάπτυξης και της ήπιας ισχύος της Ελλάδας.

Ο πολιτικός και διπλωματικός διάλογος αποκτά ξεχωριστή αξία για τους πολίτες και τη λειτουργία της δημοκρατίας όταν μπορεί να συμπεριλάβει τους παράγοντες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη της χώρας και στις διασυνοριακές συνεργασίες.

Οι συγκεκριμένες δράσεις, παρά τον περιφερειακό τους χαρακτήρα, αποκτούν διεθνή σημασία, την οποία δεν θα παραβλέψουμε επειδή ορισμένοι θεωρούν ότι πρέπει να «ομφαλοσκοπούμε» διακινδυνεύοντας αργότερα να συμβιβαστούμε με το ταπεινωτικό για όλους μας εφεύρημα των «χαμένων ευκαιριών».

Σίγουρα δεν αποτελεί φιλοδοξία των Ελλήνων πολιτών, των κυβερνώντων, αλλά και του ευρύτερου πολιτικού προσωπικού της χώρας πιθανότητα παρόμοιας εξευτελιστικής εξέλιξης.

* Ο Θεόδωρος Ι. Θεοδώρου είναι πρέσβης ε.τ.

Διαβάστε επίσης:

Τσίπρας: Επιστρέφει τον Ιούνιο με στόχο τη διακυβέρνηση – Εκκίνηση με τους «άφθαρτους»

Η δύσκολη ισορροπία που καλούνται να διαχειριστούν Τραμπ και Σι στη συνάντησή τους

«Όλοι μαζί… μπορούμε» – Στοίχημα για τον Μητσοτάκη η συσπείρωση της Ν.Δ. στο συνέδριο

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.