Παρά τον θόρυβο που έχει προκαλέσει σε Αθήνα και Άγκυρα η προωθούμενη τουρκική νομοθετική πρωτοβουλία για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες, πληροφορίες από πρόσωπα που συμμετείχαν στη διαμόρφωσή της δείχνουν ότι το τελικό κείμενο απέχει από τις πιο ακραίες αναθεωρητικές θέσεις που κατά καιρούς έχει προβάλλει η Τουρκία.

Σύμφωνα και με τον καθηγητή Γιουτζέλ Ατζέρ, που συμμετείχε κατάρτιση του νομοθετήματος και μίλησε στα ΝΕΑ, αλλά και Τούρκους νομικούς και διπλωματικούς παράγοντες που παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς τη διαδικασία, το σχέδιο νόμου δεν περιλαμβάνει αναφορές στη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας», ούτε υιοθετεί ρητά τη ρητορική περί «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο. Επίσης, δεν γίνεται μνεία στα περίφημα «152 νησιά» που κατά καιρούς εμφανίζονται στον τουρκικό δημόσιο διάλογο, ενώ δεν συνοδεύεται από χάρτες ή άλλες απεικονίσεις που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν νέα τετελεσμένα.

Αυτό δεν σημαίνει, βεβαίως, ότι η Άγκυρα εγκαταλείπει τις πάγιες διεκδικήσεις της. Αντιθέτως, η φιλοσοφία του νομοθετήματος φαίνεται να κινείται προς μία διαφορετική κατεύθυνση: την κωδικοποίηση και θεσμική κατοχύρωση των υφιστάμενων τουρκικών θέσεων για τις θαλάσσιες ζώνες, χωρίς όμως να εγκλωβίζει την κυβέρνηση Ερντογάν σε συγκεκριμένες και δεσμευτικές διατυπώσεις.

Η πρόταση, η οποία στην Τουρκία παρουσιάζεται ως «Νόμος για τις Περιοχές Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας», αναμένεται να εισαχθεί στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση μετά το τέλος των εορτασμών του Ιντ αλ-Αντχά. Μέχρι τότε θα προηγηθεί επεξεργασία από σειρά κοινοβουλευτικών επιτροπών, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγών ή διορθώσεων στο περιεχόμενό της.

Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η τουρκική ηγεσία επιλέγει σκόπιμα ασαφείς και γενικόλογες διατυπώσεις. Η λογική πίσω από αυτή τη στρατηγική είναι απλή: η Άγκυρα δεν επιθυμεί να περιορίσει τα διαπραγματευτικά της περιθώρια για το μέλλον. Με άλλα λόγια, ο Ερντογάν επιδιώκει να διατηρήσει όλα τα χαρτιά του στο τραπέζι, αποφεύγοντας ταυτόχρονα κινήσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν άμεση διεθνή αντίδραση ή να δυσκολέψουν τους χειρισμούς του σε επόμενες φάσεις του ελληνοτουρκικού διαλόγου.

Εσωτερική πολιτική με άρωμα εξωτερικής πολιτικής

Πίσω από το εγχείρημα πολλοί αναλυτές διακρίνουν κυρίως εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες. Ο Τούρκος πρόεδρος βρίσκεται αντιμέτωπος με μια αντιπολίτευση η οποία, παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζει, συνεχίζει να τον κατηγορεί ότι έχει χαλαρώσει τη στάση της χώρας απέναντι στην Ελλάδα και ότι εγκαταλείπει παραδοσιακές εθνικές διεκδικήσεις.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ανάδειξη ενός νομοθετήματος που αφορά τις θαλάσσιες ζώνες επιτρέπει στον Ερντογάν να εμφανιστεί ως υπερασπιστής των εθνικών συμφερόντων, χωρίς να χρειαστεί να οδηγηθεί σε πραγματική κλιμάκωση με την Αθήνα.

Παράλληλα, η τουρκική ηγεσία επιχειρεί να απαντήσει και στις πιέσεις όσων ζητούν πιο επιθετική στάση απέναντι στην εμβάθυνση της συνεργασίας Ελλάδας και Ισραήλ. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί Τούρκοι αναλυτές συνδέουν την πρωτοβουλία με την προσπάθεια της Άγκυρας να στείλει πολιτικά μηνύματα προς το εσωτερικό ακροατήριο, αλλά και προς τις χώρες που διαμορφώνουν νέες ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Χωρίς «θερμό καλοκαίρι»

Παρά τη σκληρή ρητορική που ενδέχεται να συνοδεύσει τους επόμενους μήνες την υπόθεση, αρκετοί έμπειροι Τούρκοι διπλωμάτες εκτιμούν ότι δεν βρισκόμαστε μπροστά σε προάγγελο σοβαρής ελληνοτουρκικής κρίσης.

Η εκτίμησή τους είναι ότι τόσο η Αθήνα όσο και η Άγκυρα έχουν κάθε λόγο να αποφύγουν μια νέα περίοδο έντασης. Ο τουρισμός, η οικονομία, αλλά και οι ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή λειτουργούν ως ισχυρά αντικίνητρα για μια ανεξέλεγκτη αντιπαράθεση.

Γι’ αυτό και αρκετοί παρατηρητές βλέπουν πίσω από το νομοσχέδιο περισσότερο έναν πολιτικό ελιγμό παρά μια πραγματική αλλαγή στρατηγικής. Ο Ερντογάν φαίνεται να επιχειρεί μια δύσκολη ισορροπία: να ικανοποιήσει το εσωτερικό του ακροατήριο, να απαντήσει στις πιέσεις της αντιπολίτευσης και των εθνικιστών συμμάχων του, αλλά ταυτόχρονα να μη διαταράξει οριστικά τα «ήρεμα νερά» που επικρατούν τα τελευταία χρόνια στις σχέσεις με την Ελλάδα.

Υπό αυτή την έννοια, το νομοθέτημα ίσως αποδειχθεί περισσότερο ένα εργαλείο πολιτικής διαχείρισης και λιγότερο μια ουσιαστική αναθεώρηση των δεδομένων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν αν πρόκειται για μια καλά υπολογισμένη μπλόφα ή για το πρώτο βήμα μιας νέας φάσης στην τουρκική στρατηγική.

Διαβάστε επίσης

Τα νέα κόμματα και η παγίδα (ή μπλόφα Μητσοτάκη;) με τον χρόνο των εκλογών

Βουλή – Υποκλοπές: Θέμα πλειοψηφίας έθεσε ο Βορίδης με το καλημέρα της συζήτησης για την Εξεταστική – Σφοδρές αντιδράσεις από την αντιπολίτευση (Live)

10+10 στιγμές που ξεχώρισαν από την πολιτική πρεμιέρα της Μαρίας Καρυστιανού – Το DNA της «Ελπίδας για Δημοκρατία»   

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.