Η εξέγερση και η σφαγή των ανθρακωρύχων στο Λάντλοου, του Κολοράντο, το 1914, αποτελεί μια μαύρη σελίδα για την κυρίαρχη αφήγηση στις ΗΠΑ. Και θα είχε ίσως διαγραφεί οριστικά από τη συλλογική μνήμη του εργατικού κινήματος στις ΗΠΑ, αν δεν την κρατούσε ζωντανή 30 χρόνια αργότερα, το 1944, ο βάρδος της εργατικής τάξης, Γούντι Γκάθρι, με το τραγούδι του «Ludlow Massacre».

Όλα άρχισαν, τον Σεπτέμβριο του 1913, όταν οι ανθρακωρύχοι της εταιρείας εξόρυξης Colorado Fuel and Iron, που ανήκε στον μεγιστάνα Τζον Ντ. Ροκφέλερ, στο Λάντλοου του Κολοράντο άρχισαν απεργία ζητώντας τα εξής:

Να ψωνίζουν από όποιο κατάστημα προτιμούσαν οι ίδιοι.

Να πηγαίνουν σε όποιον γιατρό επιθυμούσαν και όχι στους γιατρούς της εταιρείας.

Να αναγνωριστεί το συνδικάτο τους.

Να καθιερωθεί η οκτάωρη εργασία.

Να εφαρμοστούν αυστηρά οι νόμοι της Πολιτείας του Κολοράντο όσον αφορά την ασφάλεια των ορυχείων, να καταργηθεί το scrip, όπως και το σύστημα φρουρών της εταιρείας που έκανε τους εργατικούς καταυλισμούς να μη διαφέρουν από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Βλέπετε η εταιρεία δεν πλήρωνε τους εργάτες με δολάρια, δηλαδή με το επίσημο αμερικανικό νόμισμα, αλλά με κουπόνια της εταιρείας (company scrip) με τα οποία μπορούσαν να αγοράζουν τα τρόφιμα, και ό,τι άλλο χρειάζονταν, μόνο από το εταιρικό κατάστημα που είχε εγκατασταθεί εκεί. Έτσι, μεγάλο μέρος του εισοδήματος των φτωχών εργατών επέστρεφε αυτόματα στην εταιρεία. Επίσης χωρίς χρήματα δεν μπορούσαν να επισκεφτούν γιατρό όταν αρρώσταιναν, κι έτσι αναγκαστικά τους έβλεπαν οι «γιατροί» της εταιρείας που δεν δικαιολογούσαν ούτε ημέρες άδειας, ούτε ημέρες αποθεραπείας, ούτε τα στοιχειώδη πολλές φορές φάρμακα. Χωρίς χρήματα δεν μπορούσαν ούτε να ταξιδέψουν, κι έτσι έμεναν σκλάβοι της εταιρείας, χρεωμένοι κι αυτοί και τα παιδιά τους. Θυμίζουμε επίσης ότι όλα αυτά γίνονταν 30 χρόνια μετά τους εργατικούς αγώνες του 1886, που κορυφώθηκαν με την αιματοβαμμένη εργατική Πρωτομαγιά του Σικάγο!

Ο Λούης Τίκας

Ο Λούης Τίκας (Ηλίας Σπαντιδάκης) γεννήθηκε το 1886, στο χωριό Λούτρα, Ρεθύμνου, και το 1906 μετανάστευσε στην Αμερική. Έφτασε στο Ντένβερ του Κολοράντο, κι άρχισε να δουλεύει στα χαλυβουργεία του Πουέμπλο. Το 1910, έγινε Αμερικανός πολίτης, και άνοιξε καφενείο στην οδό Μάρκετ, στην ελληνική γειτονιά του Ντένβερ που τότε είχε 250 Έλληνες. 

Συμπτωματικά, απέναντι απ’ το καφενείο βρίσκονταν τα γραφεία της τοπικής οργάνωσης των Βιομηχανικών Εργατών του Κόσμου (IWW ή Wobblies), και ο  Τίκας ήλθε σε επαφή μαζί τους, καθώς ήταν αποφασισμένος να ενσωματωθεί με αξιοπρέπεια στην καινούρια χώρα. Λέγεται πως αρχικά, προσπάθησε να μπει στο αστυνομικό σώμα αλλά απορρίφθηκε εξαιτίας της εμπλοκής του με τους Wobblies. Άλλες πληροφορίες λένε ότι ήταν επικεφαλής ενός συνδικάτου λούστρων που το 1910 έκαναν απεργία ζητώντας αύξηση 100% (από πέντε σε δέκα σεντς!). Ο Λούης αναδείχθηκε σε ηγετική μορφή του ελληνικού στοιχείου. Βοηθούσε, γράφοντας επιστολές και φτιάχνοντας τα εμβάσματα για λογαριασμό των Ελλήνων συμπατριωτών του που δεν ήξεραν γράμματα, ούτε πώς να φερθούν στο ταχυδρομείο και στην τράπεζα.

Ήταν λεβεντόπαιδο, και ο πιο εξευγενισμένος από τους συμπατριώτες του. Οι φωτογραφίες της συλλογής Ντολντ, στην πολιτειακή βιβλιοθήκη του Ντένβερ, που απεικονίζουν τον Λούη, δείχνουν έναν καλοφτιαγμένο νεαρό άντρα, έναν Αμερικανό πολίτη χωρίς μουστάκι – κάτι ασυνήθιστο για την κρητική κοινότητα – που δεν θα τον ξεχώριζες από έναν ντόπιο.

Ο Τίκας, προστάτευσε τους συμπατριώτες του από τις κακοτοπιές, και ιδιαίτερα από τον Σπαρτιάτη «εργατοπατέρα» Λεωνίδα Σκλήρη, ο οποίος τους εύρισκε δουλειά στα ορυχεία με συνθήκες μεσαιωνικές και αμοιβές χειρότερες από των άλλων εθνοτήτων. Οι Έλληνες εργάτες θεωρούνταν «απεργοσπάστες», αφού ήταν τόσο φτωχοί και τόσο αμόρφωτοι, που τα αφεντικά τούς έβαζαν να δουλεύουν σαν απεργοσπάστες όταν οι άλλοι εργάτες έκαναν απεργία. Οι «Έλληνες του Σκλήρη» εργάζονταν για $1,75 την ημέρα, ενώ οι Γερμανοί και οι Ουαλοί έπαιρναν $2,50 μεροκάματο.

Οι εργάτες εκτός από κακοπληρωμένοι, έπεφταν και θύματα εκμετάλλευσης από την εταιρεία. Σπίτια και καταστήματα ανήκαν στην εταιρεία των ορυχείων, η οποία κοστολογούσε το ενοίκιο και τις τιμές των εμπορικών αγαθών 25 % ακριβότερα από τις τιμές της ελεύθερης αγοράς. Επιλογή άλλη δεν υπήρχε, αφού οι εργάτες ήταν υποχρεωμένοι να κατοικούν στα εταιρικά παραπήγματα και να ψωνίζουν από την εταιρεία, η οποία τους πλήρωνε όχι με δολάρια, αλλά με πιστωτικά κουπόνια ανταλλάξιμα μόνο στα ταμεία των δικών της καταστημάτων.

Όταν τον Σεπτέμβριο του 1913, κατέβηκαν σε απεργία 63 Έλληνες εργάτες, ο Λούης Τίκας (ή Λίο ο Κρητικός) τέθηκε επικεφαλής, μαζί με μια ομάδα Κρητικών, και τον Τζον Λόζον. Σε λίγο διάστημα η απεργία φούντωσε.

Η εταιρεία ζήτησε την παρέμβαση της εθνοφρουράς και ο κυβερνήτης του Κολοράντο συμφώνησε. Οι συγκρούσεις ήταν βίαιες. Τότε η οικογένεια Ροκφέλερ υπέβαλε το αίτημα να ντυθούν με στολές της εθνοφρουράς δικοί της, έμπιστοι μπράβοι αποφασισμένοι να ρίχνουν στο ψαχνό. Ο κυβερνήτης το αποδέχθηκε και αυτό. Αλλά οι απεργοί δεν υποχώρησαν – ακόμη και όταν οι Ροκφέλερ έστειλαν ένα θωρακισμένο αυτοκίνητο, με πολυβόλο που χτυπούσε αδιακρίτως στις σκηνές των εργατών και οι εθνοφρουροί το αποκαλούσαν «Death Special».

Η Σφαγή του Λάντλοου

Στις 20 Απριλίου 1914, Δευτέρα του Πάσχα, οι πιστολάδες της εταιρείας απαίτησαν από τον Λούη Τίκα να τους παραδώσει δύο Ιταλούς συνδικαλιστές. Ο Τίκας ζήτησε να δει το ένταλμα σύλληψης, αλλά ένταλμα δεν υπήρχε, κι έτσι αρνήθηκε οποιαδήποτε διαπραγμάτευση με τους μπράβους.

Λίγο αργότερα έπεσε η πρώτη βολή – μερικοί από τους απεργούς ήταν οπλισμένοι. Ακολούθησε μάχη χαρακωμάτων ενώ γυναίκες και παιδιά έτρεξαν να σωθούν στους γύρω λόφους.

Ο Τίκας με απαράμιλλο θάρρος, ζήτησε να δει τον επικεφαλής της εθνοφρουράς, λοχαγό Καρλ Λίντερφελντ κρατώντας λευκή σημαία. Οι δυο άντρες συναντήθηκαν στο λόφο και μίλησαν για λίγο. Έπειτα οι αυτόπτες μάρτυρες είπαν ότι ο αξιωματικός αιφνιδίασε και χτύπησε πισώπλατα με πρωτοφανή αγριότητα τον Τίκα στο κεφάλι με την καραμπίνα του. Η καραμπίνα έσπασε στα δύο όπως και το κρανίο του Τίκα. Οι εθνοφρουροί άρχισαν να πυροβολούν το άψυχο σώμα του. Ευθύς αμέσως εισέβαλαν στον καταυλισμό, ρίχνοντας αδιακρίτως σε οτιδήποτε κουνιόταν.

Πάνω από σαράντα άτομα σκοτώθηκαν από σφαίρες και από ασφυξία καθώς οι μπράβοι πυρπόλησαν τις σκηνές των εργατών, ενώ ένα αγοράκι δέχτηκε μια σφαίρα στο κεφάλι καθώς προσπαθούσε να σώσει το γατάκι του. Σύμφωνα με τη θρυλική Mother Jones, οι πιστολάδες είχαν μεθύσει στο κοντινό σαλούν και βρίσκονταν σε έξαλλη κατάσταση.

Οι μπράβοι τελικά έδιωξαν τους απεργούς, αφού πρώτα σκότωσαν 18 άτομα, 10 εκ των οποίων ήταν παιδιά από τριών μηνών ως 11 ετών, και έκαψαν τις σκηνές τους. Όταν οι απεργοί ξαναμπήκαν μερικές ημέρες αργότερα στον καταυλισμό βρήκαν το πτώμα του Τίκα, πυροβολημένο πισώπλατα. Την κηδεία του και τη νεκρώσιμη πομπή ακολούθησαν χιλιάδες εργάτες.

Τα επεισόδιο, που αποτελεί μαύρη σελίδα στην ιστορία της εργατικής τάξης των ΗΠΑ, ονομάστηκε «σφαγή του Λάντλοου».

Παρόλα αυτά, η επίσημη ιστορία των ΗΠΑ προσπάθησε με κάθε τρόπο να σβήσει το γεγονός από την ταξική μνήμη του αμερικανικού λαού, και παραλίγο να τα καταφέρει.

Όμως, ο Γούντι Γκάθρι, το 1944, έγραψε το τραγούδι «Ludlow Massacre» το οποίο άρχισε να τραγουδιέται σε κάθε διαδήλωση και σε κάθε απεργία των δεκαετιών 1950 και 1960, στις ΗΠΑ. Έτσι πέρασε στην προφορική μνήμη του αμερικανικού εργατικού κινήματος.

Όσο για τον Λούη Τίκα, στο Ρέθυμνο υπάρχει η «οδός Ηλία Σπαντιδάκη» στη μνήμη του. Επίσης, ο ποιητής Ντέιβιντ Μέισον, έγραψε το ποίημα-μυθιστόρημα 4.500 στίχων, «Ποιος είναι ο Λούης Τίκας;». Το 2001, ο τραγουδοποιός Φρανκ Μάνινγκ έγραψε το τραγούδι «Λούης Τίκας». Το 2013, οι Λαμπρινή Θωμά και Νίκος Βεντούρας, γύρισαν το ντοκιμαντέρ: «Παλικάρι -Λούης Τίκας και η σφαγή του Λάντλοου». Το 2015, το συγκρότημα, Φερ’το Φόκο, έγραψε το κομμάτι «Λούη Τίκας».

Τέλος, το 2017, στο Λάντλοου, που τώρα είναι μια ακόμη πόλη-φάντασμα της άγριας Δύσης, στήθηκε από την Ένωση Αμερικανών Ανθρακωρύχων γρανιτένιο μνημείο για τα θύματα της «σφαγής του Λάντλοου», ενώ εκεί υπάρχει και ο τάφος-μνημείο του Λούη Τίκα.

Διαβάστε επίσης:

Καναδάς: Αναγκαστική προσγείωση αεροσκάφους – Δεν του επετράπη να κάνει στάση στις ΗΠΑ λόγω ύποπτου κρούσματος έμπολα

Μέση Ανατολή: Πανωλεθρία για τις ΗΠΑ – Έχασαν ως σήμερα περίπου 40 αεροσκάφη

Οι κυβερνητικές κρίσεις γίνονται μοτίβο στην Ευρώπη: Πώς η πολιτική αστάθεια μετατρέπεται σε κανόνα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.