Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι το Ιράν έχει πλέον τη δυνατότητα να μπλοκάρει ουσιαστικά, κατά βούληση, την πρόσβαση στο Στενό του Ορμούζ, αποκτώντας έτσι ένα νέο και ιδιαίτερα ισχυρό «εργαλείο» ικανό να πλήξει την παγκόσμια οικονομία, σύμφωνα με τρεις πηγές που έχουν γνώση των σχετικών συμπερασμάτων και μίλησαν στο CNN.

Παρά τη συμφωνία-πλαίσιο που αναμένεται να υπογραφεί επισήμως την Παρασκευή για το άνοιγμα της κρίσιμης θαλάσσιας διόδου, ως «προοίμιο» των πυρηνικών διαπραγματεύσεων, το Ιράν έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να περιορίσει ή να διακόψει τη διέλευση από το στενό κατά τη διάρκεια της τρέχουσας σύγκρουσης, ενώ οι εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών δείχνουν πως αυτό θα μπορούσε να συμβεί ξανά.

«Έχουμε πλέον παραδώσει στο Ιράν de facto έλεγχο του στενού – ένα όπλο ισχυρότερο από οποιαδήποτε πυρηνική βόμβα», δήλωσε μία από τις πηγές που γνωρίζουν τις αμερικανικές εκτιμήσεις, υπογραμμίζοντας ότι ο πόλεμος έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η Τεχεράνη θα αντιλαμβάνεται τη χρήση παρόμοιων τακτικών στο μέλλον.

Σύμφωνα με δεύτερη πηγή, το Ιράν έχει επίσης αντιληφθεί ότι μπορεί να αξιοποιεί στοχευμένα πλήγματα κατά ενεργειακών υποδομών κρατών του Κόλπου ως ασύμμετρη δυνατότητα, κάτι που ήδη δοκίμασε με σημαντική αποτελεσματικότητα κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, αποκτώντας ένα ακόμη εργαλείο πίεσης για το μέλλον.

Οι ΗΠΑ χρειάστηκε να διεξαγάγουν εντατικές διαπραγματεύσεις με το Ιράν προκειμένου να αποκατασταθεί πλήρως η λειτουργία του στενού, γεγονός που – σύμφωνα με τις πηγές – αναδεικνύει τη συνεχιζόμενη επιρροή της Τεχεράνης.

Το CNN ζήτησε σχόλιο από τον Λευκό Οίκο και το Γραφείο του Διευθυντή της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών. Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το Ιράν δεν μπορεί να αποκομίσει «κανένα όφελος» από τη συμφωνία-πλαίσιο εάν το στενό δεν παραμείνει ανοιχτό και αν δεν τηρήσει τα υπόλοιπα σημεία που έχει αποδεχθεί. Δεν διευκρίνισε ποια είναι αυτά τα οφέλη, αλλά ανέφερε ότι οι ΗΠΑ θα χαλαρώσουν σταδιακά τον αποκλεισμό σε αναλογία με την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας. «Αν το Ιράν ανταποκριθεί, η ελάφρυνση θα ακολουθήσει και η αμερικανική επιρροή θα παραμείνει σε όλη τη διάρκεια», πρόσθεσε.

Άλλη πηγή που έχει γνώση της συμφωνίας ανέφερε ότι το Ιράν επιχείρησε να διαταράξει τη ροή ενέργειας στο στενό, προκαλώντας αντιδράσεις από την Κίνα και τις χώρες του Κόλπου. «Το Ιράν πληρώνει τίμημα όταν το κάνει αυτό», σημείωσε, προσθέτοντας ότι οποιαδήποτε μελλοντική απόπειρα πλήρους κλεισίματος θα έχει αυτοκαταστροφικές συνέπειες.

Προβλέψεις για περιορισμένη κίνηση στα Στενά του Ορμούζ για τους επόμενους μήνες

Η αβεβαιότητα γύρω από το περιεχόμενο της συμφωνίας, αλλά και οι ευρύτεροι κίνδυνοι, εκτιμάται ότι θα διατηρήσουν τη ναυσιπλοΐα στο κρίσιμο σημείο διέλευσης σε πολύ χαμηλά επίπεδα για εβδομάδες ή και μήνες, σύμφωνα με στελέχη της ναυτιλιακής βιομηχανίας.

Ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους το Ιράν θεωρεί ότι μπορεί να συνεχίσει να «εργαλειοποιεί» το στενό είναι ότι εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικό μέρος του οπλοστασίου του, συμπεριλαμβανομένων πυραύλων, drones, εκτοξευτών, καθώς και εκατοντάδων μικρών ταχύπλοων που παρενοχλούν πλοία και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να τοποθετηθούν νάρκες. Παράλληλα, έχει ήδη ξεκινήσει την ανασυγκρότηση της αμυντικής του βιομηχανίας και την παραγωγή νέων drones.

Σύμφωνα με τις πηγές, έχουν υπάρξει συζητήσεις για πιθανή περιπολία του στενού από συμμάχους μετά την επαναλειτουργία του, όμως προς το παρόν δεν υπάρχει σαφές σχέδιο εφαρμογής.

Παράλληλα, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι το Ιράν έχει εξετάσει το ενδεχόμενο ενός οικονομικού «πυρηνικού όπλου»: Την αξιοποίηση των Χούθι στην Υεμένη ώστε να κλείσουν το στενό Bab-el-Mandeb, που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Ινδικό Ωκεανό – έναν ακόμη κρίσιμο παγκόσμιο εμπορικό κόμβο.

Συνολικά, οι εκτιμήσεις των ΗΠΑ υπογραμμίζουν τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο της απόφασης του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να ξεκινήσει τη σύγκρουση χωρίς να υπολογίσει πλήρως την προθυμία του Ιράν να κλείσει το Στενό του Ορμούζ, εγείροντας νέα ερωτήματα για την ικανότητα της Τεχεράνης να «εργαλειοποιεί» την παγκόσμια οικονομία.

Από την έναρξη της σύγκρουσης, οι αμερικανικές υπηρεσίες επαναξιολογούν συνεχώς τις συνθήκες υπό τις οποίες το Ιράν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ξανά αυτό το «μοχλό πίεσης».

Παρότι δεν υπάρχει ομοφωνία μέσα στην αμερικανική κοινότητα πληροφοριών, αρκετές πηγές εκτιμούν ότι η Τεχεράνη έχει ενθαρρυνθεί από το γεγονός ότι κατάφερε τόσο να περιορίσει τη διέλευση στο στενό, όσο και να πλήξει ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο, χωρίς να εξαντλήσει σημαντικούς πόρους.

Σύμφωνα με δύο πηγές, πλέον οι αμερικανικές αρχές θεωρούν πιο πιθανό το Ιράν να επαναλάβει τέτοιες ενέργειες στο μέλλον.

Ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος δήλωσε τη Δευτέρα ότι στόχος είναι «να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός που να καθιστά αδύνατο» το εκ νέου κλείσιμο του στενού.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε στο CNN ότι μία από τις αιτίες που το Ιράν συμφώνησε στο πλαίσιο είναι ότι «αντιλαμβάνεται πως χάνει αυτόν τον μοχλό πίεσης πάνω στο Στενό του Ορμούζ».

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ότι το στενό είναι «ήδη εν μέρει ανοιχτό» και ότι θα ανοίξει πλήρως την Παρασκευή, όταν αναμένεται η υπογραφή του μνημονίου κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

«Κάνουν μια μικρή επιχείρηση εκκαθάρισης από νάρκες που έχουν ήδη εντοπίσει, αλλά… τα πλοία αρχίζουν ήδη να κινούνται», είπε κατά τη διάρκεια συνάντησης με τον Εμανουέλ Μακρόν στη σύνοδο του G7. «Την Παρασκευή θα είναι πλήρως ανοιχτό».

«Δεν νομίζω ότι θα χρειαστούμε μεγάλη βοήθεια, γιατί έχουμε συμφωνία ότι θα ανοίξει και θα είναι χωρίς διόδια», πρόσθεσε.

Ωστόσο, δεν έχει ξεκαθαρίσει πώς η συμφωνία θα αποτρέψει το Ιράν από το να επαναλάβει στο μέλλον παρόμοιες ενέργειες, ειδικά όταν οι ΗΠΑ αποσύρουν τη ναυτική τους παρουσία.

Το στρατηγικό λάθος που ενίσχυσε τη θέση της Τεχεράνης

Το Ιράν είχε απειλήσει επί χρόνια ότι θα κλείσει το στενό ως απάντηση σε επιθέσεις ξένων αντιπάλων, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και του Ισραήλ, αλλά δεν είχε αποδείξει ότι μπορούσε να το επιτύχει μέχρι την απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να ξεκινήσει στρατιωτικές επιχειρήσεις μαζί με το Ισραήλ νωρίτερα φέτος.

Σύμφωνα με πηγές, ένας από τους λόγους που η αμερικανική κυβέρνηση υποτίμησε την προθυμία της Τεχεράνης ήταν η εκτίμηση ότι μια τέτοια κίνηση θα έβλαπτε περισσότερο το Ιράν παρά τις ΗΠΑ. Η εκτίμηση αυτή ενισχύθηκε από προηγούμενες απειλές που δεν είχαν υλοποιηθεί.

Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ θεωρούσαν επίσης ότι η Κίνα θα ασκούσε επιρροή ώστε να αποτρέψει το κλείσιμο του στενού.

Ως αποτέλεσμα, η Ουάσιγκτον έδωσε προτεραιότητα σε επιθέσεις κατά ιρανικών στρατιωτικών στόχων, αντί να επικεντρωθεί στην αποτροπή κλεισίματος της θαλάσσιας διόδου. Ωστόσο, λίγες ημέρες μετά την έναρξη της σύγκρουσης, έγινε σαφές ότι η εκτίμηση αυτή ήταν λανθασμένη.

«Η απώλεια ελέγχου του στενού θα είναι το μεγαλύτερο στρατηγικό λάθος αυτής της εποχής, γιατί είναι ένα χαρτί που οι ΗΠΑ δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν χωρίς πλήρη κλιμάκωση», ανέφερε πηγή με γνώση των στρατιωτικών σχεδιασμών.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το Ιράν κινήθηκε στο στενό ως αντίδραση στις δηλώσεις Τραμπ περί ανατροπής του καθεστώτος, τις οποίες θεώρησε υπαρξιακή απειλή.

Η Τεχεράνη δεν αντέδρασε άμεσα στους βομβαρδισμούς, αλλά περίμενε λίγες ημέρες μέχρι να αξιολογήσει τις πραγματικές προθέσεις των ΗΠΑ.

«Το Ιράν ενήργησε με μεθοδικότητα στην κλιμάκωση», ανέφερε πηγή.

Σημαντικός μοχλός πίεσης

Σε αυτό το στάδιο, σύμφωνα με όλες τις πηγές, το Ιράν προσαρμόζει τις κινήσεις του, ενώ παραμένει ασαφές πώς η συμφωνία-πλαίσιο θα επηρεάσει την κατάσταση.

Ωστόσο, είναι σαφές ότι η Τεχεράνη έχει αποκτήσει σημαντική διαπραγματευτική ισχύ χάρη στη δυνατότητά της να κλείνει το στενό. Παράλληλα, γνωρίζει ότι μπορεί να ενεργοποιήσει και τους Χούθι για το κλείσιμο του Bab-el-Mandeb, αν και μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να εκτροχιάσει τις διπλωματικές συνομιλίες.

Το ταυτόχρονο κλείσιμο και των δύο θαλάσσιων διαδρόμων θα είχε, σύμφωνα με πηγή, καταστροφικές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.

Τέλος, πηγή που γνωρίζει τις εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών σημείωσε ότι οι Χούθι δεν έχουν επαναλάβει μαζικές επιθέσεις σε δυτικά πλοία, αλλά εξακολουθούν να στοχοποιούν ισραηλινά. Η επέκταση των επιθέσεων θα αποτελούσε σοβαρή κλιμάκωση.

Το Ιράν, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, προς το παρόν συγκρατεί τους Χούθι για να μην επηρεαστούν οι συνομιλίες, αλλά διατηρεί αυτή τη δυνατότητα ως έσχατο μέσο πίεσης σε περίπτωση αποτυχίας της διπλωματικής διαδικασίας.

Διαβάστε επίσης:

Φρίκη στο Πακιστάν: Τραγικός θάνατος 18χρονης οικιακής βοηθού μετά από ομαδικούς βιασμούς και εξαναγκαστική άμβλωση

Ο πάπας Λέων «δοξάζει τον Θεό» για τη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου

«Τι δουλειά έχει μία αυταρχική χώρα στην ΕΕ;»: Το Ευρωκοινοβούλιο ρίχνει πόρτα στην Τουρκία

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.