Ερώτημα η επάρκεια του «καλαθιού» της ΔΕΘ

Με το βλέμμα σταθερά στραμμένο στους δημοσκοπικούς δείκτες και με διάχυτη την οσμή πρόωρων εκλογών, το κυβερνητικό επιτελείο προετοιμάζει μεθοδικά το έδαφος για τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.

Σε μια συγκυρία όπου τα εισοδήματα των νοικοκυριών δοκιμάζονται σκληρά από το νέο κύμα ακρίβειας – απόρροια του πολέμου στον Περσικό Κόλπο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν – το Μέγαρο Μαξίμου επιστρατεύει ένα τρίπτυχο παρεμβάσεων: αντιμετώπιση του πληθωρισμού, ρυθμίσεις οφειλών και ένα γενναίο πακέτο φοροελαφρύνσεων.

Ωστόσο, πίσω από τις θριαμβευτικές κυβερνητικές εξαγγελίες για «επιστροφή του μερίσματος της ανάπτυξης στην κοινωνία», η οικονομική πραγματικότητα αναδεικνύει μια διαφορετική εικόνα. Πρόκειται για μια κλασική προεκλογική άσκηση ισορροπίας, η οποία επιχειρεί να συγκαλύψει τις δομικές αδυναμίες της εγχώριας αγοράς και τη μόνιμη απροθυμία σύγκρουσης με τα μεγάλα επιχειρηματικά καρτέλ.

Γεωπολιτικό σοκ και πληθωριστική παγίδα

Η τρέχουσα οικονομική συγκυρία καθορίζεται αναμφίβολα από τις διεθνείς εξελίξεις. Παρά την πρόσφατη συμφωνία του Ντόναλντ Τραμπ με την ιρανική ηγεσία, η οποία προσέφερε μια πρόσκαιρη ανάσα στις αγορές, οι ροές πετρελαίου από τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ παραμένουν ευάλωτες. Οι ρωγμές στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα δεν πρόκειται να κλείσουν άμεσα. Η ίδια η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ σήμανε τον συναγερμό ανακοινώνοντας νέα αύξηση των επιτοκίων του ευρώ κατά 0,25 μονάδες βάσης, επιβεβαιώνοντας ότι ο πληθωρισμός θα απαιτήσει μακρά περίοδο προσαρμογής πριν επιστρέψει στα προ κρίσης επίπεδα.

Σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, η ελληνική κυβέρνηση απάντησε επικοινωνιακά με την παρουσίαση της πλατφόρμας posokanei.gov.gr⁠. Στόχος της είναι να προσφέρει στους καταναλωτές μια εικόνα των τιμών πώλησης των προϊόντων των πολυεθνικών στην Ελλάδα σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Αν και το εργαλείο αυτό διαφημίζεται ως όπλο διαφάνειας, στην πράξη αποτελεί μια έμμεση ομολογία αδυναμίας. Αντί για αυστηρούς ελέγχους, επιβολή προστίμων και πάταξη της αισχροκέρδειας στην πηγή, η κυβέρνηση μεταθέτει το βάρος στον ίδιο τον καταναλωτή, μετατρέποντάς τον σε «ελεγκτή» των τιμών, χωρίς όμως να του δίνει τη δυνατότητα να τις αλλάξει ουσιαστικά.

Ρυθμίσεις οφειλών: προστασία ή σταγόνα στον ωκεανό;

Το δεύτερο σκέλος της κυβερνητικής στρατηγικής αφορά τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους, το οποίο διογκώνεται εκ νέου λόγω της ακρίβειας. Η εισαγωγή της νέας ρύθμισης των 72 δόσεων και η μείωση του κατώτατου ορίου οφειλών στις 5.000 ευρώ για την ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό παρουσιάζονται ως ασπίδα προστασίας για τα ευάλωτα νοικοκυριά.

Μια κριτική προσέγγιση, ωστόσο, αποκαλύπτει τα στενά όρια αυτών των παρεμβάσεων. Ο εξωδικαστικός μηχανισμός παραμένει ένα εργαλείο που ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από τις τράπεζες και τους servicers, οι οποίοι διατηρούν το δικαίωμα να απορρίπτουν προτάσεις ρύθμισης χωρίς ουσιαστική αιτιολόγηση. Επιπλέον, για τη συγκεκριμένη κατηγορία οφειλετών, ο υπολογισμός των τόκων συνεχίζει να γίνεται επί του συνολικού κεφαλαίου.

Αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την ιστορική απόφαση 6/2026 της ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τον Νόμο Κατσέλη, η οποία δικαίωσε τους δανειολήπτες επιβάλλοντας τον υπολογισμό των τόκων αποκλειστικά επί της δικαστικά ορισθείσας μηνιαίας δόσης. Έτσι, η διεύρυνση της βάσης των δικαιούχων κινδυνεύει να μετατραπεί σε δώρο άδωρο, αν το τελικό προϊόν της ρύθμισης παραμένει δυσβάσταχτο για τον οφειλέτη.

Φορολογική δικαιοσύνη ή προεκλογικό φιλοδώρημα;

Το μεγάλο χαρτί της κυβέρνησης, εντούτοις, αναμένεται να παιχτεί στη Θεσσαλονίκη το πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου. Οι κορυφαίοι υπουργοί της κυβέρνησης έχουν ήδη ξεκινήσει μια συντονισμένη εκστρατεία προαναγγελίας μειώσεων άμεσων φόρων, οι οποίες θα οριστικοποιηθούν το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου. Ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης έδωσε το ιδεολογικό στίγμα της παρέμβασης, τονίζοντας ότι «κάθε μόνιμο ευρώ που δημιουργείται από την καλύτερη πορεία της οικονομίας, θα γυρίζει πίσω στην κοινωνία». Υπενθύμισε μάλιστα τη φορολογική μεταρρύθμιση ύψους 1,76 δισ. ευρώ από την αρχή του έτους, χαρακτηρίζοντάς την ως τη «μεγαλύτερη φοροαπαλλαγή στη Μεταπολίτευση».

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης αποκάλυψε ότι υπάρχει ήδη δημοσιονομικός χώρος, ύψους 1 δισ. ευρώ, εκφράζοντας την ελπίδα ότι αυτός θα αυξηθεί περαιτέρω μέχρι το τέλος του καλοκαιριού. Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης επιβεβαίωσε ότι το πακέτο θα στοχεύει στη μείωση των άμεσων φόρων και στη στοχευμένη στήριξη των πιο ευάλωτων.

Εδώ, όμως, ανακύπτει το κρίσιμο ερώτημα: Ποια είναι η ποιότητα αυτής της ανάπτυξης που επιτρέπει τέτοιες παροχές και ποιοι ωφελούνται πραγματικά;

1. Η εμμονή στους έμμεσους φόρους: Ενώ η κυβέρνηση υπόσχεται μειώσεις στους άμεσους φόρους (όπως ο φόρος εισοδήματος ή ο φόρος συγκέντρωσης κεφαλαίου), αρνείται πεισματικά να αγγίξει τους έμμεσους φόρους και κυρίως τον ΦΠΑ στα βασικά αγαθά διαβίωσης. Οι έμμεσοι φόροι είναι εξ ορισμού οι πιο άδικοι, καθώς επιβαρύνουν οριζόντια τον χαμηλόμισθο και τον προνομιούχο. Τα αυξημένα δημόσια έσοδα που επικαλείται το οικονομικό επιτελείο προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από τον πληθωρισμό: οι πολίτες πληρώνουν ακριβότερα τα προϊόντα, το κράτος εισπράττει περισσότερο ΦΠΑ, και στη συνέχεια ένα μέρος αυτών των χρημάτων επιστρέφει ως προεκλογικό «πακέτο» παροχών.

2. Η προεκλογική σκοπιμότητα: Η χρονική συγκυρία των ανακοινώσεων δεν αφήνει περιθώρια για παρερμηνείες. Έπειτα από μια περίοδο έντονης φθοράς και κοινωνικής δυσαρέσκειας, η κυβέρνηση επιχειρεί να εξαγοράσει πολιτικό χρόνο και να ανατάξει τα δημοσκοπικά της ποσοστά. Το «πακέτο της ΔΕΘ» δεν εντάσσεται σε έναν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για την αναδιάρθρωση της ελληνικής οικονομίας, αλλά λειτουργεί ως ένας μηχανισμός άμεσης πολιτικής επιβίωσης.

Κλειδωμένες διαρροές και υπό εξέταση παρεμβάσεις

Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες και τις διαρροές που βλέπουν το φως της δημοσιότητας από το οικονομικό επιτελείο, το πακέτο της ΔΕΘ θα εξειδικευτεί γύρω από άξονες που αγγίζουν τόσο τη μεσαία τάξη όσο και τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα. Οι διαρροές στο διαδίκτυο κάνουν λόγο για μια προσπάθεια της κυβέρνησης να παρουσιάσει μόνιμα μέτρα και όχι απλώς επιδόματα τύπου «pass», προκειμένου να πείσει για τη σταθερότητα της οικονομικής της πολιτικής.

Στην κορυφή της λίστας των κυβερνητικών σχεδιασμών βρίσκεται η περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5% έως 1%, ένα μέτρο που στοχεύει στη μείωση του μη μισθολογικού κόστους για τις επιχειρήσεις, αλλά και στην έμμεση αύξηση του καθαρού μισθού των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα. Παράλληλα, εξετάζεται η νέα αναθεώρηση των τεκμηρίων διαβίωσης για τους ελεύθερους επαγγελματίες, καθώς η προηγούμενη οριζόντια φορολόγηση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και πολιτικό κόστος στην κυβέρνηση. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι θα υπάρξουν διορθωτικές κινήσεις που θα καθιστούν το σύστημα πιο δίκαιο για όσους αποδεδειγμένα έχουν χαμηλά εισοδήματα, αυξάνοντας τα κριτήρια μαχητότητας του τεκμηρίου.

Στο πεδίο της ακίνητης περιουσίας, οι διαρροές αναφέρουν ότι εξετάζεται μια νέα μείωση του ΕΝΦΙΑ, η οποία θα συνδεθεί αποκλειστικά με την υποχρεωτική ασφάλιση των κατοικιών για φυσικές καταστροφές. Η κυβέρνηση σχεδιάζει να αυξήσει το ποσοστό έκπτωσης στον ΕΝΦΙΑ από το 10% που ισχύει σήμερα στο 20% για όσους ασφαλίζουν τα σπίτια τους, μετακυλίοντας έτσι το βάρος της αποζημίωσης στην ιδιωτική αγορά, ενώ παράλληλα παρουσιάζει μια ελάφρυνση στους ιδιοκτήτες.

Για τους ευάλωτους και τους συνταξιούχους, το οικονομικό επιτελείο προσανατολίζεται στην καταβολή μιας νέας έκτακτης οικονομικής ενίσχυσης τα Χριστούγεννα, η οποία όμως θα βαφτιστεί «επίδομα κοινωνικής συνοχής» και θα χρηματοδοτηθεί από την υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων του καλοκαιριού.

Η ψευδαίσθηση της αγοραστικής δύναμης

Η κριτική αποτίμηση αυτών των διαρροών αναδεικνύει το δομικό πρόβλημα της ελληνικής οικονομικής πραγματικότητας. Η κυβέρνηση υπόσχεται μειώσεις φόρων που μεταφράζονται σε μερικά ευρώ τον μήνα για τον μέσο εργαζόμενο. Για παράδειγμα, η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά μισή μονάδα μεταφράζεται σε αύξηση μόλις 5 έως 10 ευρώ τον μήνα σε έναν μέσο μισθό. Την ίδια στιγμή, η καθημερινή απώλεια αγοραστικής δύναμης στα ράφια των σούπερ μάρκετ και στους λογαριασμούς ενέργειας ξεπερνά τα 100 ευρώ τον μήνα για κάθε νοικοκυριό.

Η επιμονή της κυβέρνησης να μην αγγίζει τον πυρήνα της ακρίβειας, που είναι η δομή της ελληνικής αγοράς, αποκαλύπτει τα όρια της πολιτικής της. Η Ελλάδα παραμένει μια χώρα με εξαιρετικά υψηλή συγκέντρωση σε κρίσιμους κλάδους, όπως τα τρόφιμα, η ενέργεια και οι τράπεζες. Τα καρτέλ λειτουργούν ανεξέλεγκτα, καθώς οι ελεγκτικοί μηχανισμοί είναι υποστελεχωμένοι και τα πρόστιμα που επιβάλλονται είναι συχνά υποπολλαπλάσια των κερδών που αποκομίζουν οι εταιρείες από την αισχροκέρδεια.

Έτσι, το «πακέτο της ΔΕΘ» λειτουργεί ως ένας μηχανισμός ανακύκλωσης της φτώχειας: το κράτος εισπράττει υπερέσοδα από τον ΦΠΑ λόγω των αυξημένων τιμών και στη συνέχεια επιστρέφει ένα μικρό κλάσμα αυτών των χρημάτων ως «φοροελαφρύνσεις» ή «επιδόματα», χωρίς ποτέ να λύνει το πρόβλημα στη ρίζα του.

Η ανάγκη για δομικές αλλαγές

Η επερχόμενη Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης θα αποτελέσει το σκηνικό μιας καλοστημένης παράστασης, όπου η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να εμφανιστεί ως προστάτης των μεσαίων και χαμηλών στρωμάτων. Οι μειώσεις φόρων και οι ρυθμίσεις οφειλών είναι αναμφίβολα θετικές για την καθημερινότητα των πολιτών, όμως δεν αρκούν για να ανατρέψουν το κλίμα οικονομικής ανασφάλειας που επικρατεί στην κοινωνία.

Όσο η εγχώρια αγορά παραμένει έρμαιο των ολιγοπωλίων στην ενέργεια και στα τρόφιμα, όσο οι μισθοί παραμένουν καθηλωμένοι σε επίπεδα προηγούμενων δεκαετιών και όσο το παραγωγικό μοντέλο της χώρας βασίζεται αποκλειστικά στον τουρισμό και την κατανάλωση, οι όποιες φοροελαφρύνσεις θα εξανεμίζονται πριν καν φτάσουν στο πορτοφόλι του καταναλωτή.

Η ελληνική κοινωνία δεν έχει ανάγκη από εποχικά «πακέτα» και προεκλογικά ευαγγέλια, αλλά από μια ριζική αναδιανομή του πλούτου και μια πραγματική πάταξη της κερδοσκοπίας. Τα υπόλοιπα είναι απλώς αριθμοί στους προϋπολογισμούς και επικοινωνιακά τεχνάσματα στον δρόμο προς τις κάλπες. Η δημοσκοπική ανάταση που επιδιώκει το Μέγαρο Μαξίμου μπορεί να επιτευχθεί βραχυπρόθεσμα, αλλά η σκληρή οικονομική πραγματικότητα θα παραμείνει εδώ, περιμένοντας τις δομικές μεταρρυθμίσεις που η παρούσα διακυβέρνηση αρνείται πεισματικά να υλοποιήσει.

Διαβάστε επίσης

Τι θα γίνει από το 2027 όταν τελειώσει το χρήμα από το Ταμείο Ανάκαμψης: Από τις επιδοτήσεις και τα pour boire, στην εποχή του ρίσκου

Η στέγη παραμένει άπιαστο όνειρο: Η ΤτΕ βλέπει ακριβά σπίτια και τα επόμενα χρόνια

ΕΝΦΙΑ με… μεζούρα, πρόστιμα στα ακίνητα και τέλος στα κόλπα με τις αποδείξεις καυσίμων

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.