Μέση Ανατολή: Γιατί ο Τραμπ έχει αποτύχει παταγωδώς να κρατήσει ανοιχτό το Ορμούζ – Όλα τα (δύσκολα) σενάρια

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προσπαθεί εδώ και μήνες να υποχρεώσει το Ιράν να ανοίξει πλήρως το Στενό του Ορμούζ, καταφεύγοντας σε κάθε είδους μέτρα — από αεροπορικές επιδρομές και ναυτικούς αποκλεισμούς έως διαπραγματεύσεις και απειλές για την καταστροφή ενός «ολόκληρου πολιτισμού».

Ωστόσο, η αποκατάσταση της κυκλοφορίας των πετρελαιοφόρων σε αυτόν τον ζωτικής σημασίας ναυτιλιακό διάδρομο της Μέσης Ανατολής στα προπολεμικά επίπεδα θα απαιτήσει πιθανώς έναν πολύ μεγαλύτερο στόλο αμερικανικών πολεμικών πλοίων, αν όχι δεκάδες χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες σε ιρανικό έδαφος, σύμφωνα με ειδικούς. Παρά τις διαλείπουσες συγκρούσεις, το Ιράν εξακολουθεί να μπορεί να στοχεύει πλοία στη στενή θαλάσσια οδό του Περσικού Κόλπου με drones και πυραύλους που έχουν κρυφτεί σε μια χώρα με έκταση ίση με το ένα τρίτο της ηπειρωτικής επικράτειας των Ηνωμένων Πολιτειών.

«Το Ιράν προετοιμάζεται για αυτό το είδος ασύμμετρης σύγκρουσης εδώ και δεκαετίες», δήλωσε ο Τζέισον Χ. Κάμπελ, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής και πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου. «Πιστεύω ότι αρχίζουν να αποδεικνύουν γιατί κανένας άλλος πρόεδρος των ΗΠΑ μετά τον Ρέιγκαν δεν επέλεξε να εμπλακεί σε αυτό το επίπεδο σύγκρουσης με το Ιράν, επειδή διαθέτουν την ικανότητα να διακόψουν εντελώς τη λειτουργία του Στενού του Ορμούζ». Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι ΗΠΑ επιβάλλουν εκ νέου τον αποκλεισμό των λιμανιών του Ιράν και θα χρεώνουν άλλα πλοία για την ασφαλή διέλευση από το στενό.

Το Ιράν επιμένει ότι ελέγχει τη θαλάσσια οδό, μέσω της οποίας διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, ενώ και οι δύο πλευρές ανταλλάσσουν πυρά σε μια σειρά συμπλοκών που απειλούν με επιστροφή σε πλήρη πόλεμο. Αυτό υπογραμμίζει τη δύσκολη θέση στην οποία βρίσκεται ο Τραμπ, καθώς η εμπορική ναυτιλία παραμένει ακινητοποιημένη στο στενό, οι τιμές του πετρελαίου αυξάνονται και πάλι και το Ιράν δεν έχει δείξει κανένα σημάδι υποχώρησης.

Δοκιμασία

Ο πόλεμος δεν έχει τύχει θετικής υποδοχής από πολλούς Αμερικανούς και θα μπορούσε να επηρεάσει τις επικείμενες ενδιάμεσες εκλογές, με τις τιμές της βενζίνης να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα. «Πίστευαν ότι η κατάσταση ήταν υπό έλεγχο, και τώρα βλέπουν νέες κλιμακώσεις, με τις αγορές να αντιδρούν αρνητικά σε αυτό», δήλωσε ο Έρικ Λομπ, μη μόνιμος ερευνητής στο πρόγραμμα για τη Μέση Ανατολή του Ιδρύματος Κάρνεγκι για τη Διεθνή Ειρήνη και καθηγητής πολιτικής και διεθνών σχέσεων στο Διεθνές Πανεπιστήμιο της Φλόριντα.

«Πρόκειται πραγματικά για μια δοκιμασία θέλησης, για να δούμε πόσο οικονομικό βάρος είναι διατεθειμένοι να αντέξουν οι Ιρανοί και, στη συνέχεια, πόσο οικονομικό βάρος και ακόμη και πολιτική ευθύνη θα μπορούσε αυτό να συνεπάγεται για τον Τραμπ και τους Ρεπουμπλικάνους εν όψει του Νοεμβρίου», πρόσθεσε ο Λομπ. Από την πλευρά του, ο Κάμπελ, ο οποίος είχε κάνει προσομοιώσεις πολεμικών σεναρίων με το Ιράν, ως ερευνητής στο RAND, είπε ότι «αυτά που κάνουν τώρα είναι ακριβώς το είδος των ενεργειών που συζητήθηκαν και προέκυψαν σε όλα σχεδόν αυτά τα σενάρια».

Το Ιράν κατασκευάζει εξαρτήματα για τα όπλα του σε διάφορες εγκαταστάσεις, προκειμένου να μειώσει τον κίνδυνο να δεχθούν επίθεση, ανέφερε ο Κάμπελ. Οι στρατιωτικές μονάδες του έχουν συχνά την ελευθερία να ενεργούν χωρίς να περιμένουν διαταγές από την Τεχεράνη. Σπάνια συγκεντρώνονται σε ένα σημείο, γεγονός που καθιστά τις αεροπορικές επιθέσεις λιγότερο αποτελεσματικές. «Είναι πολύ δύσκολο να φανταστεί κανείς οποιοδήποτε σενάριο στο οποίο θα ήταν δυνατό να εξασφαλιστεί ικανοποιητικά το Στενό του Ορμούζ χωρίς τη συμμετοχή χερσαίων δυνάμεων», δήλωσε ο Κάμπελ.

Για να επιτευχθεί αυτό θα απαιτούνταν δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες, ανέφερε ο Κάμπελ, όχι μόνο για να εξουδετερωθούν τα κρυμμένα πυρομαχικά του Ιράν, αλλά και για να ασφαλιστούν εκατοντάδες μίλια ακτογραμμής και μεγάλες εκτάσεις εσωτερικού εδάφους. Οι αμερικανικές δυνάμεις πιθανότατα θα αντιμετώπιζαν επιθέσεις από μικρές ομάδες τύπου γκουερίλα. Η συγκρότηση μιας τέτοιας δύναμης θα χρειαζόταν μερικούς μήνες και θα συνεπαγόταν «πολύ υψηλό κόστος», ανέφερε ο Κάμπελ.

Το σενάριο της συνοδείας

Ο Τραμπ επέμεινε το βράδυ της Δευτέρας ότι «το στενό είναι ανοιχτό. Θα παραμείνει ανοιχτό», και ότι οι ΗΠΑ έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο στην αποδυνάμωση των δυνατοτήτων του Ιράν σε μόλις λίγους μήνες. Το Ιράν δεσμεύτηκε να αντιδράσει σε οποιαδήποτε αμερικανική παρέμβαση στο στενό. Ένας άλλος τρόπος για να διευκολυνθεί η ασφαλής εμπορική κυκλοφορία μέσω του στενού θα ήταν η συνέχιση — και η ενίσχυση — της συνοδείας πολιτικών πλοίων από αμερικανικά πολεμικά πλοία, σύμφωνα με ειδικούς. Ωστόσο, αυτό συνεπάγεται τις δικές του προκλήσεις και κόστος.

Οι ΗΠΑ διεξήγαγαν επιχείρηση συνοδείας τη δεκαετία του 1980, όταν το Ιράν είχε στοχεύσει τη ναυτιλία στο πλαίσιο του πολέμου του με το γειτονικό Ιράκ. Οι ΗΠΑ, οι οποίες υποστήριζαν τον ιρακινό δικτάτορα Σαντάμ Χουσεΐν με πληροφορίες, οπλισμό και άλλη βοήθεια, συνόδευαν πετρελαιοφόρα του Κουβέιτ — τα οποία είχαν αλλάξει σημαία και έφεραν πλέον αμερικανική. Μια τέτοια προσπάθεια σήμερα θα απαιτούσε σημαντικό αριθμό αμερικανικών πολεμικών πλοίων, σε μια εποχή που ο στόλος είναι μικρότερος από ό,τι ήταν τη δεκαετία του 1980, δήλωσε ο Μάικλ Άιζενστατ, πρώην στρατιωτικός αναλυτής των ΗΠΑ.

«Θα χρειαζόταν ακόμα ένα πολύ μεγάλο μέρος του αμερικανικού στόλου να αφιερωθεί σε αυτό για ακαθόριστο χρονικό διάστημα», είπε ο Άιζενστατ, ο οποίος σήμερα διευθύνει το Πρόγραμμα Στρατιωτικών και Ασφαλείας Σπουδών στο Ινστιτούτο της Ουάσιγκτον για την Πολιτική της Εγγύς Ανατολής. Ανέφερε ότι σήμερα το περιβάλλον είναι πολύ πιο περίπλοκο, καθώς το Ιράν έχει συγκεντρώσει προηγμένες δυνατότητες, συμπεριλαμβανομένης της ικανότητάς του να εξαπολύει επιθέσεις με drones και πυραύλους.

«Αν επρόκειτο να κάνουμε ό,τι πρέπει για να πετύχει αυτό το εγχείρημα — το οποίο ενδέχεται να περιλαμβάνει την αποβίβαση στρατιωτών για την εξουδετέρωση θέσεων εκτόξευσης αντιπυραυλικών συστημάτων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών — οι απώλειες Αμερικανών στρατιωτικών μπορεί να αυξηθούν, και αν πρόκειται να διεξαχθεί και επιχείρηση συνοδείας, οι απώλειες ενδέχεται επίσης να αυξηθούν», πρόσθεσε ο Άιζενστατ.

Η νότια διαδρομή

Τα εμπορικά πλοία αποφεύγουν τις παραδοσιακές διαδρομές μέσω του στενού λόγω του φόβου για ιρανικές νάρκες. Το Ιράν έχει απαιτήσει τα πλοία να χρησιμοποιούν μια διαδρομή κοντά στις ακτές του και ότι ενδέχεται να επιβάλλει τέλη στο πλαίσιο μιας προσωρινής συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου. Τα πλοία ακολουθούν όλο και περισσότερο μια νότια διαδρομή κατά μήκος των ακτών του Ομάν, υπό την εποπτεία μιας αμερικανικής επιχείρησης που τα καθοδηγεί με τη χρήση drones και αεροσκαφών.

Ο πλοίαρχος Τιμ Χόκινς, εκπρόσωπος της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, δήλωσε ότι συνεχίζονται οι επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης σε ορισμένες παραδοσιακές διαδρομές μέσω του στενού, αλλά ότι «έχουν ανοίξει εναλλακτικές διαδρομές». Η νότια διαδρομή δεν έχει σταματήσει τις ιρανικές επιθέσεις εναντίον πλοίων, γεγονός που οδήγησε τον αμερικανικό στρατό να επιτεθεί σε ιρανικά συστήματα αεροπορικής άμυνας, σταθμούς ραντάρ, εξοπλισμό πυραύλων και drones, καθώς και σε μικρά σκάφη.

Ωστόσο, οι απειλές του Ιράν από μόνες τους αρκούν για να διακόψουν το εμπόριο στο στενό, δήλωσε ο Νοάμ Ρέινταν, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο της Ουάσιγκτον για την Πολιτική της Εγγύς Ανατολής, ο οποίος ειδικεύεται σε θέματα ενέργειας και ναυτιλιακών κινδύνων στη Μέση Ανατολή. «Δεν χρειάζεται να εκτοξεύσουν drones και πυραύλους — αρκεί να χρησιμοποιήσουν το ναυτικό ραδιοκανάλι για να εκφράσουν κάποιες απειλές», είπε ο Ρέινταν. «Και αυτό από μόνο του αρκεί για να τρομάξει πολλούς ναυτικούς».

Ο Κλέιτον Σέιγκλ, μη μόνιμος ερευνητής στον τομέα της ενεργειακής ασφάλειας στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών, δήλωσε ότι η κυβέρνηση Τραμπ δεν τήρησε τις υποσχέσεις που είχε δώσει στις αρχές του πολέμου για στρατιωτική υποστήριξη των μεταφορών, οι οποίες κατέστησαν εμπόδιο στη σύγκρουση. «Αυτές οι ναυτικές συνοδείες, τα πολεμικά πλοία των ΗΠΑ, οι μεγαλύτερες δεσμεύσεις όπως η αποστολή στρατευμάτων επί τόπου δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ, επειδή πιστεύω ότι η ρητορική προχώρησε λίγο πιο πέρα από την αντοχή μας στον κίνδυνο», δήλωσε ο Σέιγκλ. «Και όταν ήρθε η κρίσιμη στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ήταν έτοιμες να αναπτύξουν το Πολεμικό Ναυτικό τους, να αναπτύξουν τις άλλες στρατιωτικές δυνάμεις τους στην κλίμακα που θα απαιτούνταν για να έχουν έστω μια πιθανότητα να εξουδετερώσουν αυτές τις απειλές».

Διαβάστε επίσης

Ουκρανία: Μπαράζ εκρήξεων και συναγερμοί στο Κίεβο – 17 τραυματίες από επιθέσεις drone σε Ζαπορίζια και Χάρκοβο

Νέο αμερικανικό σφυροκόπημα στο Ιράν – Με επιθέσεις σε πλοία στο Ορμούζ και το Μπαχρέιν απαντά η Τεχεράνη

Γαλλία: Δεκάδες συλλήψεις για εμπρησμούς σε όλη τη χώρα – Στάχτη πάνω από 12.000 στρέμματα στο Φοντενεμπλό (Video)

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.