Γιατί η ανάπτυξη δεν φτάνει στο οικογενειακό πορτοφόλι

Το πολιτικό αφήγημα της κυβέρνησης για μια οικονομία που «τρέχει» με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και αφήνει πίσω της την κρίση βρίσκεται αντιμέτωπο με την πιο σκληρή πραγματικότητα: την καθημερινότητα των πολιτών στα ράφια των σούπερ μάρκετ και στους λογαριασμούς των κοινωνικών υπηρεσιών. Ενώ οι μακροοικονομικοί δείκτες και τα επίσημα στατιστικά στοιχεία ευημερούν, η αγοραστική δύναμη των ελληνικών νοικοκυριών παραμένει καθηλωμένη στον πάτο της Ευρωζώνης.

Η πρόσφατη έκθεση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου ήρθε να επιβεβαιώσει τους φόβους της αγοράς, δείχνοντας μια «σιωπηλή» επιβράδυνση της ανάπτυξης κάτω από το ψυχολογικό όριο του 2% (στο 1,9%). Την ίδια ώρα το κυβερνητικό επιτελείο επιχειρεί να ισορροπήσει την κοινωνική δυσαρέσκεια επιστρατεύοντας ένα διπλό πακέτο παρεμβάσεων ενόψει της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης: από τη μία πλευρά οι υποσχέσεις για νέο φορολογικό μοντέλο και από την άλλη ένα πλέγμα τεσσάρων μέτρων για τους συνταξιούχους.

Είναι όμως αρκετές αυτές οι ενέσεις ρευστότητας για να αναστρέψουν το κλίμα ή μήπως η χώρα βρίσκεται εγκλωβισμένη σε ένα σπιράλ χαμηλής παραγωγικότητας και «πληθωρισμού της απληστίας»; Το «Ποντίκι» ανοίγει τον φάκελο της πραγματικής οικονομίας.

Δείκτες που ευημερούν, πορτοφόλια που αδειάζουν

Η κυβερνητική ρητορική επιμένει να εστιάζει στις ονομαστικές αυξήσεις των μισθών και στη σταδιακή σύγκλιση με την Ευρώπη. Ωστόσο η οικονομική επιστήμη αναγνωρίζει μόνο μία αλήθεια: τον πραγματικό μισθό, δηλαδή την αγοραστική δύναμη του χρήματος αφού αφαιρεθεί ο πληθωρισμός.

Στην Ελλάδα, ο επίμονος πληθωρισμός στα τρόφιμα και τα βασικά αγαθά (το λεγόμενο greedflation ή πληθωρισμός της απληστίας) λειτουργεί ως ένας άτυπος, οριζόντιος φόρος. Κάθε ονομαστική αύξηση της τάξης του 3% ή 4% εξανεμίζεται προτού καν πιστωθεί στους λογαριασμούς των εργαζομένων, καθώς οι ανατιμήσεις στα ράφια των σούπερ μάρκετ κινούνται με πολλαπλάσιους ρυθμούς. Το αποτέλεσμα είναι η Ελλάδα να κατατάσσεται σταθερά στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε αγοραστική δύναμη, οριακά πάνω από τη Βουλγαρία.

Η «ακτινογραφία» της επιβράδυνσης

Η ανησυχία των εγχώριων και διεθνών αναλυτών δεν είναι πλέον θεωρητική. Η υποχώρηση του ρυθμού ανάπτυξης στο 1,9% κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το παραγωγικό μοντέλο της χώρας. Η ελληνική οικονομία συνεχίζει να βασίζεται υπερβολικά στην κατανάλωση (η οποία τροφοδοτείται από τον τουρισμό και τις εισαγωγές) και λιγότερο στις μόνιμες παραγωγικές επενδύσεις.

Το μεγάλο «αγκάθι» παραμένει η χαμηλή παραγωγικότητα. Το ΑΕΠ ανά ώρα εργασίας στην Ελλάδα βρίσκεται μόλις στο 50% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις, στερούμενες σύγχρονων τεχνολογικών υποδομών και μεγάλων επενδύσεων έντασης κεφαλαίου, αδυνατούν να παράγουν υψηλή προστιθέμενη αξία. Εγκλωβισμένες σε αυτό το μοντέλο, μετακυλίουν το αυξημένο κόστος λειτουργίας (ενέργεια, πρώτες ύλες) στις τιμές καταναλωτή, ενώ ταυτόχρονα διατηρούν τους μισθούς σε χαμηλά επίπεδα για να παραμείνουν ανταγωνιστικές.

Οι συνταξιούχοι στο κάδρο της ΔΕΘ

Σε αυτό το εκρηκτικό σκηνικό, η κυβέρνηση επιχειρεί να προλάβει το κύμα κοινωνικής πίεσης στρέφοντας το βλέμμα σε μια από τις μεγαλύτερες και πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες: τους συνταξιούχους. Περίπου 2,5 εκατομμύρια δικαιούχοι περιμένουν τις ανακοινώσεις της ΔΕΘ, με το οικονομικό επιτελείο να επεξεργάζεται ένα πακέτο τεσσάρων αξόνων:

● Το έκτακτο βοήθημα του Νοεμβρίου: Εξετάζεται η αύξηση της οικονομικής ενίσχυσης από τα 300, στα 350 ή 400 ευρώ για 1,7 εκατομμύρια χαμηλοσυνταξιούχους, με αυστηρά εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.

● Η ετήσια αύξηση του 2,9%: Αν και οι αρχικές προβλέψεις έκαναν λόγο για 2,6%, ο πληθωρισμός αναγκάζει την κυβέρνηση να ανεβάσει το ποσοστό κοντά στο 2,9% από την 1η Ιανουαρίου 2027.

● Το τέλος του συμψηφισμού της προσωπικής διαφοράς: Για 670.000 συνταξιούχους η αύξηση θα περάσει επιτέλους ολόκληρη στην τσέπη τους, καθώς σταματά το καθεστώς όπου οι αυξήσεις «έτρωγαν» την προσωπική διαφορά.

● Το «κούρεμα» της ΕΑΣ: Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων σχεδιάζεται να αλλάξει, ώστε να επιβάλλεται μόνο στο ποσό που υπερβαίνει τα 1.400 ευρώ και όχι στο σύνολο της σύνταξης, διορθώνοντας μια παράλογη στρέβλωση.

Η σκληρή αλήθεια των αριθμών

Παρά τον επικοινωνιακό αντίκτυπο αυτών των μέτρων, η οικονομική ανάλυση δείχνει ότι οι πραγματικές αυξήσεις μεταφράζονται σε λίγα ευρώ την ημέρα. Για παράδειγμα, μια μέση σύνταξη των 723,76 ευρώ θα λάβει καθαρή αύξηση 20,99 ευρώ τον μήνα. Σε συνθήκες όπου η ακρίβεια στα βασικά είδη διατροφής και η συμμετοχή στα φάρμακα καλπάζουν, το ποσό αυτό καλύπτει ελάχιστες από τις καθημερινές τρύπες του οικογενειακού προϋπολογισμού.

Το πολιτικό ρίσκο και η επόμενη μέρα

Το οικονομικό επιτελείο βρίσκεται εγκλωβισμένο ανάμεσα στις κοινωνικές απαιτήσεις και τις δεσμεύσεις για δημοσιονομική πειθαρχία. Οι πρόωρες αποπληρωμές των μνημονιακών δανείων, τις οποίες η κυβέρνηση προβάλλει ως απόδειξη οικονομικής υγείας, δεν αλλάζουν το γεγονός ότι η χώρα είναι υποχρεωμένη να τηρεί αυστηρά πλεονάσματα για δεκαετίες.

Η στρατηγική των επιδομάτων (pass) και των εφάπαξ βοηθημάτων τύπου Νοεμβρίου φαίνεται να εξαντλεί τα όριά της. Χωρίς μια δομική αλλαγή στο παραγωγικό μοντέλο, χωρίς γενναία κίνητρα για επενδύσεις υψηλής τεχνολογίας και χωρίς πραγματική σύγκρουση με τα ολιγοπώλια στην αγορά ενέργειας και τροφίμων, το χάσμα μεταξύ της «μακροοικονομικής ευημερίας» και της «μικροοικονομικής ανέχειας» θα διευρύνεται.

Το πολιτικό ρίσκο για το Μέγαρο Μαξίμου είναι πλέον ορατό: αν οι πολίτες συνεχίσουν να αισθάνονται ότι η ανάπτυξη αφορά μόνο τους ισολογισμούς των μεγάλων επιχειρήσεων και όχι τη δική τους τσέπη, το κυβερνητικό αφήγημα θα καταρρεύσει υπό το βάρος της ίδιας της καθημερινότητας.

Διαβάστε επίσης:

Στρατηγικό αδιέξοδο στη Μέση Ανατολή: Το «Ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη» παρατείνει τη συγκρουσιακή κατάσταση στη Μέση Ανατολή

Τρέχουν στη Ν.Δ. για τα ψηφοδέλτια: Σκληροί ανταγωνισμοί στελεχών ενόψει μείωσης των ποσοστών

Η γεωπολιτική κοσμογονία και οι επόμενες ελληνικές εκλογές

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.