Τα δάση χάνονται, το μικροκλίμα μεταβάλλεται

Η εικόνα των δασών της Αττικής αλλάζει με ανησυχητικούς ρυθμούς. Οι διαδοχικές πυρκαγιές των τελευταίων ετών έχουν αφήσει πίσω τους χιλιάδες στρέμματα καμένης γης, μετατρέποντας περιοχές που μέχρι πρόσφατα αποτελούσαν πολύτιμους πνεύμονες πρασίνου σε εκτάσεις που παλεύουν να αναγεννηθούν.

Η πρόσφατη έρευνα του meteo.gr προκαλεί έντονο προβληματισμό, καθώς αποκαλύπτει ότι περίπου το 38% των δασών της Αττικής έχει καεί μέσα στα τελευταία εννέα χρόνια. Πρόκειται για ένα ποσοστό που δεν αποτυπώνει απλώς το μέγεθος των πυρκαγιών, αλλά φανερώνει τη συσσώρευση μιας περιβαλλοντικής απώλειας που επηρεάζει πλέον άμεσα την καθημερινότητα εκατομμυρίων κατοίκων.

Η Αττική είναι μια από τις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές της χώρας και τα δάση της δεν αποτελούν μόνο έναν φυσικό πλούτο ή έναν χώρο αναψυχής. Λειτουργούν ως φυσικά «κλιματιστικά», μειώνουν τις θερμοκρασίες, συγκρατούν το νερό της βροχής, προστατεύουν τα εδάφη από τη διάβρωση και φιλοξενούν εκατοντάδες είδη χλωρίδας και πανίδας.

Όταν ένα τόσο μεγάλο μέρος αυτού του φυσικού κεφαλαίου χάνεται μέσα σε λίγα χρόνια, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στις καμένες εκτάσεις. Επηρεάζουν την ανθεκτικότητα ολόκληρης της περιοχής απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα, την ποιότητα του αέρα, αλλά και τη συνολική περιβαλλοντική ισορροπία του λεκανοπεδίου.

Δυσκολεύει η αναγέννηση οικοσυστημάτων

Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι πολλές από τις πυρκαγιές επαναλαμβάνονται στις ίδιες ή σε γειτονικές περιοχές. Η Πεντέλη, η Πάρνηθα, η δυτική Αττική και άλλες δασικές εκτάσεις έχουν δοκιμαστεί πολλές φορές μέσα σε λίγα χρόνια, γεγονός που δυσκολεύει σημαντικά τη φυσική αναγέννηση των οικοσυστημάτων.

Ένα δάσος χρειάζεται χρόνο για να επανέλθει. Όταν όμως καίγεται ξανά πριν προλάβει να ανακάμψει, η καταστροφή γίνεται ακόμη πιο βαθιά, αυξάνοντας τον κίνδυνο μόνιμης υποβάθμισης ολόκληρων περιοχών.

Ο διευθυντής ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και επικεφαλής της ομάδας του Meteo Κώστας Λαγουβάρδος χαρακτηρίζει το ποσοστό του 38% «πολύ ανησυχητικό», επισημαίνοντας ότι, αν η καταγραφή επεκτεινόταν σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, το ποσοστό της καμένης δασικής έκτασης θα ήταν ακόμη υψηλότερο.

Όπως εξηγεί, η φύση έχει τη δυνατότητα να ανακάμπτει, όμως η διαδικασία είναι αργή και δεν οδηγεί πάντοτε στην πλήρη αποκατάσταση. «Σε έναν βαθμό υπάρχει αποκατάσταση της φύσης, αυτό όμως αργεί. Σταδιακά υπάρχει μια αποκατάσταση, όμως δεν αποκαθίστανται όλα» τονίζει.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Πεντέλη. Όπως αποκαλύπτει ο Κ. Λαγουβάρδος, στην περιοχή προς τη Νέα Μάκρη έχουν περάσει ήδη 20 με 25 χρόνια από τις μεγάλες πυρκαγιές και, παρά το μεγάλο χρονικό διάστημα που έχει μεσολαβήσει, η εικόνα του δάσους δεν έχει επανέλθει στην πρότερη κατάσταση.

Η καταστροφή αφήνει βαθύ αποτύπωμα όχι μόνο στη βλάστηση, αλλά και στα οικοσυστήματα που εξαρτώνται από αυτή. Οι επιπτώσεις στην πανίδα και τη χλωρίδα είναι σημαντικές, καθώς πολλά είδη χάνουν το φυσικό τους περιβάλλον και χρειάζονται δεκαετίες για να επανέλθουν, εφόσον αυτό καταστεί τελικά δυνατό.

«Μακροχρόνια η διαδικασία αποκατάστασης»

Η απώλεια μεγάλων δασικών εκτάσεων δεν επηρεάζει όμως μόνο τη βιοποικιλότητα. Σύμφωνα με τον διευθυντή του Meteo, αλλάζει και το μικροκλίμα των περιοχών που πλήττονται. Όπως εξηγεί, δεν σημαίνει ότι μεταβάλλεται συνολικά το κλίμα της Αττικής, όμως επηρεάζεται σημαντικά η θερμοκρασία του εδάφους, η οποία με τη σειρά της επηρεάζει και τη θερμοκρασία του αέρα. «Το μικροκλίμα της εκάστοτε περιοχής σίγουρα αλλάζει», σημειώνει, εξηγώντας ότι η απουσία ενός μεγάλου δασικού όγκου μπορεί να έχει ως συνέπεια υψηλότερες θερμοκρασίες στις τοπικές κοινωνίες που βρίσκονται γύρω από τις καμένες εκτάσεις.

Στο ερώτημα πόσος χρόνος απαιτείται για να επανέλθει ένα μεσογειακό δάσος, ο Κ. Λαγουβάρδος ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Η αποκατάσταση εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως οι κλιματολογικές συνθήκες, η ένταση της πυρκαγιάς, το είδος της βλάστησης και το αν θα πραγματοποιηθούν αναδασώσεις. «Συνήθως χρειάζονται πολλά χρόνια. Είναι μια μακροχρόνια διαδικασία» συμπληρώνει.

Υπάρχουν, ωστόσο, περιπτώσεις όπου η επιστροφή του δάσους δεν είναι καθόλου βέβαιη. «Υπάρχουν κομμάτια της Πεντέλης που έχουν καεί και δεν ξέρουμε πότε και αν θα αναγεννηθούν» αναφέρει χαρακτηριστικά. Αντίστοιχα, για την Πάρνηθα, μετά τη μεγάλη πυρκαγιά του 2007, έχει υπάρξει μόνο μερική αποκατάσταση, γεγονός που αποδεικνύει ότι ακόμη και έπειτα από σχεδόν δύο δεκαετίες οι πληγές μιας μεγάλης καταστροφής παραμένουν ορατές.

Έντονη επαναληπτικότητα των πυρκαγιών

Ένα ακόμη ερώτημα που τίθεται είναι αν η μείωση των δασών συνεπάγεται και λιγότερες πυρκαγιές στο μέλλον, επειδή απλώς απομένει λιγότερη καύσιμη ύλη. Ο Κ. Λαγουβάρδος εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι σε αυτή τη λογική, επισημαίνοντας ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται έντονη επαναληπτικότητα των πυρκαγιών, ιδιαίτερα στη δυτική Αττική. Αυτό σημαίνει ότι οι ίδιες περιοχές εξακολουθούν να βρίσκονται στο επίκεντρο του κινδύνου, με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται ακόμη περισσότερο η φυσική αποκατάστασή τους.

Σε ό,τι αφορά τις καιρικές συνθήκες, διευκρινίζει ότι η απώλεια των δασών δεν επηρεάζει άμεσα τις βροχοπτώσεις. Ωστόσο η απουσία της δασικής βλάστησης αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο πλημμυρικών φαινομένων, καθώς το έδαφος δεν μπορεί πλέον να συγκρατεί τις μεγάλες ποσότητες νερού με τον ίδιο τρόπο. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που παρατηρείται διεθνώς και όχι μόνο στην Ελλάδα, επιβεβαιώνοντας ότι οι επιπτώσεις των πυρκαγιών δεν σταματούν όταν σβήσουν οι τελευταίες εστίες.

Διαβάστε επίσης:

Στρατηγικό αδιέξοδο στη Μέση Ανατολή: Το «Ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη» παρατείνει τη συγκρουσιακή κατάσταση στη Μέση Ανατολή

Τρέχουν στη Ν.Δ. για τα ψηφοδέλτια: Σκληροί ανταγωνισμοί στελεχών ενόψει μείωσης των ποσοστών

Η γεωπολιτική κοσμογονία και οι επόμενες ελληνικές εκλογές

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.