Φωτιές που καίνε με την ισχύ ατομικής βόμβας – Η Ευρώπη μπροστά σε «σενάρια Δάντη»

Οι τεράστιες πυρκαγιές που σαρώνουν τη νοτιοδυτική Γαλλία καίνε με τέτοια ένταση που δημιούργησαν μια ισχυρή καταιγίδα που προκλήθηκε από την ίδια τη φωτιά. Το σπάνιο αυτό φαινόμενο, το οποίο έχει παρατηρηθεί σε γιγαντιαίες πυρκαγιές στις ΗΠΑ και τον Καναδά, ήταν μέχρι σήμερα πρωτοφανές για τη Γαλλία. Σύμφωνα με τους ειδικούς, αποτελεί ακόμη μία ένδειξη ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα εποχή ακραίων δασικών πυρκαγιών.

Οι δασικές πυρκαγιές δεν είναι νέο φαινόμενο στην ευρωπαϊκή ήπειρο, όμως γίνονται ολοένα και πιο ακραίες, καθώς η κλιματική κρίση εντείνει τις επιπτώσεις της. Πυροσβέστες στη Γαλλία και την Ισπανία δίνουν μάχη με πύρινα μέτωπα πιο σφοδρά και απρόβλεπτα από οτιδήποτε είχαν αντιμετωπίσει στο παρελθόν.

Την Τετάρτη, οι αρχές σε Γαλλία και Ισπανία ανακοίνωσαν ότι ορισμένες πυρκαγιές έχουν τεθεί υπό μερικό έλεγχο, προειδοποίησαν όμως ότι η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί, καθώς η Ευρώπη βιώνει το τέταρτο κύμα καύσωνα της χρονιάς.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση προειδοποίησε για αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιών ανατολικότερα, στην Ελλάδα και την Ιταλία.

Η φετινή εικόνα έρχεται σε συνέχεια της περσινής, πρωτοφανούς αντιπυρικής περιόδου στην Ευρώπη. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η ήπειρος προστίθεται πλέον στη λίστα περιοχών όπως η Σιβηρία και ο Αμαζόνιος, όπου οι ακραίες πυρκαγιές επαναλαμβάνονται χρόνο με τον χρόνο.

«Έχουμε εισέλθει στην εποχή των πυρκαγιών που δεν μπορούν να κατασβεστούν», δήλωσε ο καθηγητής Δασικής Μηχανικής και Παγκόσμιας Αλλαγής στο Πανεπιστήμιο της Λιέιδα στην Ισπανία, Βίκτορ Ρέσκο ντε Ντιός. «Πρόκειται για φωτιές που καίνε με ένταση αντίστοιχη με εκείνη πολλών ατομικών βομβών».

Πρωτοφανείς πυρκαγιές στη Γαλλία

Οι πυρκαγιές στη Γαλλία έχουν ήδη κατακάψει περισσότερα από 160.000 εκτάρια γης (περίπου 617 τετραγωνικά μίλια), καταγράφοντας τη μεγαλύτερη καμένη έκταση στην ιστορία της χώρας, ενώ απομένουν ακόμη αρκετοί μήνες μέχρι τη λήξη της αντιπυρικής περιόδου.

«Η κατάσταση που αντιμετωπίζουμε σήμερα είναι η δυσκολότερη που έχουμε καταγράψει ποτέ, η χειρότερη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο», δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν κατά την επίσκεψή του στο Μπορντό, χαρακτηρίζοντας τις πυρκαγιές «εντελώς πρωτοφανείς».

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά φαινόμενα ήταν ο σχηματισμός πυρονεφών, γνωστών ως pyrocumulonimbus, στην περιοχή της Ζιρόντ, κοντά στο Μπορντό.

Τα πυρονέφη δημιουργούνται όταν ιδιαίτερα έντονες πυρκαγιές παράγουν τεράστιες ποσότητες θερμότητας, οι οποίες ανυψώνονται γρήγορα στα ψυχρότερα στρώματα της ατμόσφαιρας, συμπυκνώνονται και σχηματίζουν γιγαντιαία καταιγιδοφόρα νέφη. Τα νέφη αυτά μπορούν να δημιουργήσουν δικούς τους ανέμους, βροχές και κεραυνούς, μετατρέποντας μια πυρκαγιά σε ένα αυτοτροφοδοτούμενο και εξαιρετικά απρόβλεπτο πύρινο σύστημα.

Το φαινόμενο έχει καταγραφεί επανειλημμένα στην Αυστραλία, τον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες — μάλιστα οι πυρκαγιές στο Λος Άντζελες το 2025 δημιούργησαν ακόμη και έναν σπάνιο «πυροστρόβιλο» (firenado). Στην Ευρώπη, όμως, παραμένει εξαιρετικά ασυνήθιστο.

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων ανέφερε ότι δεν μπορεί ακόμη να επιβεβαιώσει εάν πρόκειται για το πρώτο καταγεγραμμένο πυρονέφος στη Γαλλία. Ωστόσο, εάν επιβεβαιωθεί, θα αποτελεί ένδειξη της εξαιρετικής έντασης της συγκεκριμένης πυρκαγιάς και των πρωτοφανών ατμοσφαιρικών συνθηκών υπό τις οποίες εξελίσσεται.

Συγχρονισμένη κρίση σε πολλές χώρες

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι εντυπωσιακή είναι και η γεωγραφική έκταση των πυρκαγιών. Τεράστιες περιοχές στη Γαλλία και την Ισπανία έχουν παραδοθεί στις φλόγες, με τις δύο χώρες να ζητούν βοήθεια μέσω του ευρωπαϊκού μηχανισμού πολιτικής προστασίας.

«Μια ταυτόχρονη, πολυεθνική κρίση δασικών πυρκαγιών είναι σπάνια για την Ευρώπη», σημειώνει ο Στέφαν Ντορ, διευθυντής του Κέντρου Έρευνας Δασικών Πυρκαγιών του Πανεπιστημίου του Σουόνσι.

Οι πυρκαγιές έχουν φτάσει κοντά σε μεγάλες πόλεις. Μία από αυτές κατακαίει την ορεινή επαρχία Άβιλα, δυτικά της Μαδρίτης, και σύμφωνα με τις αρχές αποτελεί πλέον τη μεγαλύτερη πυρκαγιά που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ισπανία.

«Αυτό που είναι πραγματικά ασυνήθιστο είναι ο αριθμός των καταστροφικών πυρκαγιών που εξαπλώνονται ταχύτατα, υπερβαίνουν τις δυνατότητες των πυροσβεστικών δυνάμεων και αναγκάζουν ολόκληρες κοινότητες να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους», δήλωσε ο καθηγητής Επιστήμης της Φωτιάς στο Imperial College του Λονδίνου, Γκιγιέρμο Ρέιν.

Μέχρι στιγμής περισσότεροι από 300.000 άνθρωποι έχουν απομακρυνθεί από τις εστίες τους στη Γαλλία και την Ισπανία, αν και αρκετοί άρχισαν ήδη να επιστρέφουν στα σπίτια τους.

Την ίδια ώρα, οι πυρκαγιές εντείνονται και στην Τουρκία, όπου οι αρχές ανακοίνωσαν νέα μέτωπα σε αγροτικές και δασικές εκτάσεις της επαρχίας Μούγλα, στις ακτές του Αιγαίου.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με το πρακτορείο AMNA, τουλάχιστον τρεις πυροσβέστες έχασαν τη ζωή τους: δύο στην Κρήτη και ένας στο Γύθειο. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε τα συλλυπητήριά του στις οικογένειές τους, ενώ εκδόθηκε εντολή εκκένωσης για την περιοχή της Τριόπετρας στη νότια Κρήτη.

Γιατί οι φετινές πυρκαγιές είναι τόσο καταστροφικές

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι κάθε δασική πυρκαγιά είναι μοναδική και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η διαχείριση των δασών, η μορφολογία του εδάφους και τα διαθέσιμα μέσα πυρόσβεσης. Ωστόσο, ο κυριότερος παράγοντας πίσω από την ένταση των φετινών πυρκαγιών είναι τα ακραία καιρικά φαινόμενα που ενισχύονται από την κλιματική αλλαγή.

Η υπερθέρμανση του πλανήτη προκαλεί ολοένα πιο έντονες εναλλαγές μεταξύ πολύ υγρών και πολύ ξηρών περιόδων, ένα φαινόμενο που οι επιστήμονες αποκαλούν «φαινόμενο του μαστιγίου» (whiplash effect).

Ο περασμένος χειμώνας ήταν ασυνήθιστα βροχερός σε Γαλλία και Ισπανία, οδηγώντας σε έντονη ανάπτυξη της βλάστησης. Από τον Μάιο όμως, η Δυτική Ευρώπη βρέθηκε αντιμέτωπη με διαδοχικά κύματα καύσωνα, τα οποία αποξήραναν τη βλάστηση και τη μετέτρεψαν σε εξαιρετικά εύφλεκτη καύσιμη ύλη.

«Σενάρια Δάντη» στο μέλλον

Οι αρχές εκτιμούν ότι η πλήρης κατάσβεση των πυρκαγιών μπορεί να απαιτήσει ακόμη και μήνες. Οι επιπτώσεις τους, ωστόσο, θα διαρκέσουν πολύ περισσότερο.

Οι πυκνοί καπνοί επιβαρύνουν σοβαρά τη δημόσια υγεία, ενώ εκτιμάται ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση από δασικές πυρκαγιές προκαλεί περισσότερους από 100.000 θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο.

Παράλληλα, οι πυρκαγιές πλήττουν σημαντικούς τομείς της οικονομίας, καθώς εκδηλώνονται κοντά σε μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις, τουριστικούς προορισμούς, αμπελουργικές περιοχές και κρίσιμες στρατιωτικές εγκαταστάσεις.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι, όσο συνεχίζεται η καύση ορυκτών καυσίμων και η άνοδος της θερμοκρασίας του πλανήτη, οι ακραίες πυρκαγιές θα γίνονται ολοένα συχνότερες και εντονότερες.

«Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς μέχρι πού μπορεί να φτάσει αυτή η κατάσταση», καταλήγει ο Ρέσκο ντε Ντιός. «Σύντομα δεν θα μπορούμε να αποκλείσουμε “σενάρια Δάντη”, όπως εκείνα που έχουμε δει στην Καλιφόρνια ή την Αυστραλία, με πυρκαγιές ή συμπλέγματα πυρκαγιών που θα κατακαίνε εκατοντάδες χιλιάδες ή ακόμη και ένα εκατομμύριο εκτάρια γης».

Διαβάστε επίσης:

Πώς συνδέονται τα ακραία καιρικά φαινόμενα στην Ευρώπη

Όταν η φωτιά ξεπερνά τα μοντέλα – Γιατί οι επιστήμονες μιλούν για σημείο καμπής

Οι φωτιές αναδιαμορφώνουν το ευρωπαϊκό καλοκαίρι

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.