Οικονομία δύο ταχυτήτων: «Υπερπλεόνασμα» 4,5 δισ. ευρώ από την ακρίβεια την ώρα που τα νοικοκυριά στερεύουν

Σε μια επικίνδυνη εξίσωση δύο ταχυτήτων εξελίσσεται η ελληνική οικονομία στον δρόμο προς τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Από τη μία πλευρά, τα κρατικά ταμεία «πλημμυρίζουν» από έσοδα λόγω των υψηλών τιμών και της κατανάλωσης, δημιουργώντας έναν ισχυρό δημοσιονομικό χώρο άνω των 2 δισεκατομμυρίων ευρώ για το πακέτο ελαφρύνσεων που προετοιμάζει η κυβέρνηση.

Από την άλλη πλευρά, η συντριπτική πλειονότητα των ελληνικών νοικοκυριών βιώνει μια πρωτοφανή πίεση, βλέποντας το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημά τους να υποχωρεί και την αγοραστική τους δύναμη να ροκανίζεται καθημερινά.

Τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για την εκτέλεση του προϋπολογισμού στο πρώτο εξάμηνο του 2026, σε απόλυτο συνδυασμό με τα νεότερα δεδομένα της Eurostat, αποτυπώνουν με τον πιο ανάγλυφο τρόπο το μεγάλο παράδοξο: η ακρίβεια αδειάζει τις τσέπες των πολιτών, αλλά ταυτόχρονα γεμίζει τα κρατικά ταμεία.

Το «χρυσό» εξάμηνο των εσόδων και το πρωτογενές πλεόνασμα

Η πορεία των δημοσίων οικονομικών κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 ξεπέρασε ακόμη και τις πιο αισιόδοξες προβλέψεις του οικονομικού επιτελείου, τροφοδοτούμενη κυρίως από τις αυξημένες εισπράξεις του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ). Σύμφωνα με τα τελικά στοιχεία:

Τα συνολικά έσοδα από φόρους το διάστημα Ιανουαρίου – Ιουνίου ανήλθαν στα 33,824 δισ. ευρώ. Εξαιρουμένων των έκτακτων εσόδων, διαμορφώθηκαν στα 33,383 δισ. ευρώ, σημειώνοντας υπέρβαση έναντι του στόχου κατά 584 εκατ. ευρώ (ή 1,8%).

Ο μεγάλος «πρωταγωνιστής» της υπέρβασης ήταν ο ΦΠΑ, με τις εισπράξεις να φτάνουν τα 14,577 δισ. ευρώ. Χωρίς την επίδραση της παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, ο ΦΠΑ κατέγραψε αύξηση – μαμούθ κατά 573 εκατ. ευρώ έναντι των αρχικών εκτιμήσεων, δίνοντας το σύνθημα για το εύρος των επικείμενων εξαγγελιών.

Αντίθετα, οι εισπράξεις από τους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης (ΕΦΚ) διαμορφώθηκαν στα 3,223 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας υστέρηση 233 εκατ. ευρώ, εξαιτίας της συγκράτησης στην κατανάλωση καυσίμων και της στροφής των καταναλωτών στα απολύτως απαραίτητα.

Μόνο κατά τον μήνα Ιούνιο τα φορολογικά έσοδα εκτινάχθηκαν στα 5,793 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τον μηνιαίο στόχο κατά 413 εκατομμύρια ευρώ (7,7%), με τον ΦΠΑ να εισφέρει 2,237 δισ. ευρώ (αυξημένος κατά 229 εκατ. ευρώ), ενώ οι ΕΦΚ ανήλθαν στα 638 εκατ. ευρώ (μειωμένοι κατά 9 εκατ. ευρώ).

Η ισχυρή αυτή ταμειακή ροή οδήγησε το πρωτογενές πλεόνασμα του κρατικού προϋπολογισμού στο πρώτο εξάμηνο στο εντυπωσιακό ποσό των 4,491 δισ. ευρώ, εκτοξεύοντάς το κατά 2,538 δισ. ευρώ πάνω από τον στόχο των 1,953 δισ. ευρώ.

Το καμπανάκι της Eurostat

Πίσω όμως από τους λαμπερούς αριθμούς του προϋπολογισμού κρύβεται η ζοφερή πραγματικότητα της καθημερινότητας. Την ώρα που σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ευρωζώνης τα εισοδήματα των νοικοκυριών διατηρούνται σταθερά ή σημειώνουν οριακή άνοδο, τα στοιχεία της Eurostat για το πρώτο τρίμηνο του 2026 χτυπούν ηχηρό καμπανάκι για την Ελλάδα.

Το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών σημείωσε καθαρή μείωση κατά 2,5% σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο. Ωστόσο, εξαιτίας των επίμονα υψηλών τιμών στα είδη πρώτης ανάγκης, τη στέγαση και την ενέργεια, οι δαπάνες για ατομική κατανάλωση δεν μειώθηκαν, αλλά αυξήθηκαν κατά 1,2%.

Το αποτέλεσμα είναι καταστροφικό για τη μακροπρόθεσμη οικονομική σταθερότητα των ελληνικών οικογενειών: προκειμένου να διατηρήσουν τη βασική τους διαβίωση, οι καταναλωτές αναγκάζονται να «τρώνε από τα έτοιμα». Η ιδιωτική αποταμίευση συρρικνώνεται δραματικά, ενώ οι επενδύσεις των νοικοκυριών υποχωρούν, επιβεβαιώνοντας ότι το οικονομικό «μαξιλάρι» της μεσαίας τάξης έχει πλέον εξαντληθεί.

Πού θα κατευθυνθεί το «πλεόνασμα»

Η σημαντική υπέρβαση των εσόδων κατά 1,07 δισ. ευρώ στο εξάμηνο ξεκλειδώνει τις δυνατότητες για την κυβέρνηση να σχεδιάσει ένα ευρύ πακέτο ελαφρύνσεων και ενισχύσεων ενόψει της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, το συνολικό ύψος του οποίου εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ. Με βάση τις εισηγήσεις που δέχεται το οικονομικό επιτελείο, οι παρεμβάσεις αναμένεται να κινηθούν σε τρεις βασικούς άξονες:

1. Στοχευμένες μειώσεις φόρων και εισφορών: Εξετάζεται η περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5% έως 1%, η σταδιακή κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα ελεύθερα επαγγέλματα και η προσαρμογή των φορολογικών κλιμακίων για τη μεσαία τάξη.

2. Μέτρα για τη στεγαστική κρίση: Διεύρυνση των προγραμμάτων επιδότησης επιτοκίου και ανακαινίσεων για νέους, καθώς και αυστηροποίηση των κανόνων στις βραχυχρόνιες μισθώσεις (Airbnb) σε κορεσμένες περιοχές.

3. Ενισχύσεις σε ευάλωτους: Καταβολή έκτακτου επιδόματος κοινωνικής αλληλεγγύης το φθινόπωρο σε χαμηλοσυνταξιούχους, οικογένειες με παιδιά και δικαιούχους αναπηρικών επιδομάτων, ως αντιστάθμισμα στις επιβαρύνσεις των τελευταίων μηνών.

Η παγκόσμια οικονομία και οι κίνδυνοι του φθινοπώρου

Παρά τη θετική ταμειακή εικόνα του εσωτερικού, οι προοπτικές για τους επόμενους μήνες παραμένουν εξαιρετικά αστάθμητες, καθώς η ελληνική οικονομία εξαρτάται άμεσα από τις εξελίξεις στο διεθνές περιβάλλον.

Οι γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και η συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία διατηρούν σε κατάσταση συναγερμού τις αγορές ενέργειας. Όπως αποτυπώνεται και στη διεθνή αρθρογραφία, τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου και διυλισμένων προϊόντων (ντίζελ) βρίσκονται στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών, απειλώντας με ένα νέο ράλι τιμών μόλις αυξηθεί η χειμερινή ζήτηση.

Παράλληλα, η επιβράδυνση των μεγάλων οικονομιών της ευρωζώνης (όπως της Γερμανίας) απειλεί να επηρεάσει τις ελληνικές εξαγωγές, ενώ η διατήρηση των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας σε περιοριστικά επίπεδα συνεχίζει να επιβαρύνει το κόστος δανεισμού για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Το στοίχημα της επόμενης ημέρας

Η εικόνα του πρώτου εξαμήνου αποδεικνύει ότι η ελληνική οικονομία διαθέτει την αριθμητική ευρωστία να παράγει υψηλά δημοσιονομικά πλεονάσματα. Ωστόσο, το μεγάλο πολιτικό και κοινωνικό ζητούμενο είναι αν αυτά τα πλεονάσματα μπορούν να μετατραπούν σε ουσιαστική ανακούφιση για τους πολίτες.

Αν το πακέτο της ΔΕΘ περιοριστεί σε αποσπασματικές παροχές χωρίς να αντιμετωπίσει τις δομικές αιτίες της ακρίβειας και την υποχώρηση του διαθέσιμου εισοδήματος, ο κίνδυνος διεύρυνσης των κοινωνικών ανισοτήτων τους φθινοπωρινούς μήνες θα παραμείνει άμεσος και ορατός.

Διαβάστε επίσης:

Μητσοτάκης: Στα 6.000 ευρώ τον χρόνο αυξάνεται το αφορολόγητο για τα φιλοδωρήματα μέσω ηλεκτρονικών πληρωμών – Τι ισχύει για όσους δουλεύουν σεζόν

Καμπανάκι ΕΛΣΤΑΤ: Έρχεται νέος κύκλος ανατιμήσεων σε ράφι και ρεύμα – Το «φουσκωμένο» κόστος παραγωγής απειλεί τα νοικοκυριά

e-ΕΦΚΑ: «Ζεστό» χρήμα σε εργαζόμενους συνταξιούχους – Επιστροφή εισφορών έως 17.266 ευρώ

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.