Η αόρατη «μαύρη τρύπα» της οικονομίας: Το αδυσώπητο κόστος από τις στάχτες

Κάθε φορά που η χώρα τυλίγεται στις φλόγες, ο χρόνος σταματά στα πλάνα της καταστροφής: στο μαύρο του άνθρακα, στην απελπισία των ανθρώπων που βλέπουν τους κόπους μιας ζωής να γίνονται στάχτη μέσα σε λίγα λεπτά, στην περιβαλλοντική γύμνια που αφήνει πίσω της η πύρινη λαίλαπα. Όταν όμως οι καπνοί κοπάσουν και τα μέτωπα σβήσουν, η τραγωδία δεν τελειώνει. Απλώς αλλάζει πρόσωπο.

Πίσω από τις καμένες εκτάσεις αποκαλύπτεται μια οικονομικοκοινωνική συντριβή που ξεπερνά τα στενά όρια των αριθμών. Δεν πρόκειται απλώς για δαπάνες πυρόσβεσης ή αποζημιώσεις. Πρόκειται για την πλήρη αποδιοργάνωση ολόκληρων τοπικών κοινωνιών, την αποψίλωση του παραγωγικού ιστού της περιφέρειας και μια διαρκή, «αόρατη» αιμορραγία στα δημόσια οικονομικά που υποθηκεύει το μέλλον της επόμενης γενιάς.

Η ακτινογραφία της καταστροφής: Από τα καμένα στρέμματα στην κοινωνική αποδιοργάνωση

Οι καμένες εκτάσεις δεν αποτυπώνουν μόνο μια περιβαλλοντική απώλεια. Κάθε εκτάριο γης που καίγεται αντιπροσωπεύει έναν ζωντανό οικονομικό οργανισμό που νεκρώνεται:

Η κοινωνική ερήμωση της περιφέρειας: Όταν καίγεται το δάσος και η αγροτική γη, η τοπική κοινωνία χάνει τον λόγο ύπαρξής της. Μελισσοκόμοι, κτηνοτρόφοι, ελαιοπαραγωγοί και μικροεπαγγελματίες του τουρισμού βλέπουν το εισόδημά τους να μηδενίζεται εντροπικά. Το άμεσο αποτέλεσμα είναι ένα νέο κύμα «εσωτερικής μετανάστευσης» και η βίαιη δημογραφική ερήμωση των χωριών μας.

Το ντόμινο της τοπικής αγοράς: Η καταστροφή της πρωτογενούς παραγωγής συμπαρασύρει τα πάντα. Το τοπικό κατάστημα, ο προμηθευτής ζωοτροφών, η μικρή βιοτεχνία, το εστιατόριο — όλη η τοπική οικονομία παγώνει, καθώς η αγοραστική δύναμη των κατοίκων εξαφανίζεται.

Η απώλεια περιουσίας και η ψυχολογική κατάρρευση: Η βίαιη απώλεια της στέγης και των μέσων βιοπορισμού δημιουργεί ένα τεράστιο κοινωνικό έλλειμμα. Η ανάγκη για άμεση στεγαστική κάλυψη, ψυχολογική υποστήριξη και κοινωνική μέριμνα επιβαρύνει το κράτος με ένα τεράστιο, μη υπολογίσιμο εκ των προτέρων, κοινωνικό κόστος.

Το «βαρύ» τίμημα ανά στρέμμα: Σύμφωνα με διεθνείς αναλογιστικές εκτιμήσεις, το συνολικό οικονομικό και περιβαλλοντικό κόστος ανά στρέμμα καμένου δάσους (συνυπολογίζοντας την απώλεια ξυλείας, συγκράτησης διοξειδίου του άνθρακα, προστασίας από πλημμύρες και τουριστικής αξίας) υπερβαίνει τα 300 με 500 ευρώ ανά στρέμμα σε βάθος χρόνου.

Φετινό καλοκαίρι: Ο πρώτος «λογαριασμός» της καταστροφής

Αν και η αντιπυρική περίοδος βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, τα πρώτα απολογιστικά στοιχεία από το ευρωπαϊκό σύστημα Copernicus/EFFIS και οι εκτιμήσεις των ειδικών για το φετινό καλοκαίρι αποτυπώνουν μια εξαιρετικά βαριά εικόνα.

Η έκταση των πληγών: Μέχρι στιγμής, οι καταγραφές δείχνουν ότι έχουν γίνει στάχτη περίπου 210.000 έως 250.000 στρέμματα. Τα σκληρότερα πλήγματα έχουν δεχθεί περιοχές όπως το Νότιο Ρέθυμνο (άνω των 47.000 στρεμμάτων με τεράστιες ζημιές σε ελαιώνες και βοσκοτόπους), η Πάρος (~9.700 στρέμματα), η Λέσβος, η Βοιωτία και τμήματα της Αττικής.

Άμεσες κρατικές δαπάνες: Το κόστος για την Κρατική Αρωγή (πρώτες αποζημιώσεις οικοσκευών, αποζημιώσεις αγροτών μέσω ΕΛΓΑ, επιδοτήσεις ενοικίου/συγκατοίκησης και έκτακτες ενισχύσεις δήμων) υπολογίζεται ήδη ότι θα ξεπεράσει τα 200 με 300 εκατομμύρια ευρώ.

Πρωτογενής τομέας: Η ζημιά στην αγροτική παραγωγή (καμένα ελαιόδεντρα, βοσκότοποι, μελισσοσμήνη, γεωργικός εξοπλισμός) εκτιμάται προκαταρκτικά σε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ. Η απώλεια αυτή θα επιβαρύνει τις τοπικές οικονομίες για τα επόμενα 5 έως 10 χρόνια, μέχρι την αποκατάσταση των φυτειών.

Συνολικό οικονομικό αποτύπωμα: Συνυπολογίζοντας το άμεσο κόστος, την απώλεια υποδομών (δίκτυα ηλεκτροδότησης/ύδρευσης), τη χασούρα του τουριστικού προϊόντος στις πληγείσες περιοχές και την καταστροφή του φυσικού κεφαλαίου, η συνολική οικονομική επιβάρυνση για τη φετινή σεζόν υπολογίζεται κοντά στο 0,5% του ΑΕΠ (άνω των 1,1 – 1,2 δισ. ευρώ σε βάθος χρόνου).

Το άμεσο δημοσιονομικό κόστος: Αποζημιώσεις και Πυρόσβεση

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία και εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Τράπεζας της Ελλάδος από προηγούμενες καταστροφικές περιόδους:

Κρατική Αρωγή & Αποζημιώσεις: Τα κονδύλια της κρατικής αρωγής για την αποκατάσταση κατοικιών, επιχειρήσεων, αγροτικών εκμεταλλεύσεων και υποδομών την τελευταία τριετία ξεπέρασαν το 1,5 δισ. ευρώ.

Πυροσβεστικό έργο & Έκτακτες Δαπάνες: Η επιχείρηση κατάσβεσης (καύσιμα πτητικών μέσων, υπερωρίες, μεταστάθμευση δυνάμεων, μισθώσεις ξένων μέσων) απορροφά δεκάδες εκατομμύρια ευρώ κάθε σεζόν εκτός του τακτικού προϋπολογισμού.

Το «αόρατο» κόστος: Φυσικό κεφάλαιο και Τουρισμός

Οι οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι το μεγαλύτερο μέρος της ζημιάς παραμένει «αόρατο» στους στεγνούς ισολογισμούς:

Απώλεια Φυσικού Κεφαλαίου (Ecosystem Services): Ένα καμένο δάσος δεν είναι απλώς ξυλεία. Η απώλεια της ικανότητας κατακράτησης νερού, η διάβρωση του εδάφους και η αύξηση του κινδύνου πλημμυρών δημιουργούν ανάγκες για δευτερογενή έργα υποδομής (αντιπλημμυρικά, ορεινά υδρονομικά) τεράστιου κόστους.

Πληθωριστικές Πιέσεις: Η μείωση της εγχώριας παραγωγής σε βασικά αγαθά (λάδι, μέλι, κρέας, γαλακτοκομικά) οδηγεί σε αύξηση των εισαγωγών και άνοδο των τιμών για τον καταναλωτή.

Επιπτώσεις στον Τουρισμό: Παρότι ο τουριστικός τομέας επιδεικνύει ανθεκτικότητα, οι ακυρώσεις κρατήσεων σε πληγείσες περιοχές και η αλλαγή της εικόνας («branding») της χώρας ως ευάλωτου προορισμού επιφέρουν σημαντικές απώλειες εσόδων.

Οι μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις: 1% του ΑΕΠ ετησίως;

Σύμφωνα με μελέτη της Επιτροπής Μελέτης Επιπτώσεων Κλιματικής Αλλαγής (ΕΜΕΚΑ) της Τράπεζας της Ελλάδος, το συνολικό κόστος της κλιματικής αλλαγής για την ελληνική οικονομία έως το 2100 μπορεί να φτάσει τα 701 δισ. ευρώ (σε όρους συσσωρευμένης ζημιάς), με τις ακραίες θερμοκρασίες και τις πυρκαγιές να αποτελούν βασικούς επιταχυντές.

Εκτιμάται ότι οι φυσικές καταστροφές αφαιρούν ήδη από την ελληνική οικονομία από 0,5% έως 1% του ΑΕΠ ετησίως — χρήματα που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στην υγεία, την παιδεία ή τη μείωση της φορολογίας.

Μάλιστα η οικονομική ανάλυση των πυρκαγιών αναδεικνύει μια θεμελιώδη αλήθεια: η πρόληψη είναι υποπολλαπλάσιου κόστους από την καταστολή και την αποκατάσταση. Όσο η χώρα επενδύει εκ των υστέρων στην επούλωση των πληγών αντί για τη θωράκιση των δασών και την πρόληψη, ο οικονομικός λογαριασμός θα συνεχίσει να μεγαλώνει, επιβαρύνοντας τις σημερινές αλλά και τις επόμενες γενιές φορολογουμένων.

Διαβάστε επίσης:

Μητσοτάκης: Στα 6.000 ευρώ τον χρόνο αυξάνεται το αφορολόγητο για τα φιλοδωρήματα μέσω ηλεκτρονικών πληρωμών – Τι ισχύει για όσους δουλεύουν σεζόν

Καμπανάκι ΕΛΣΤΑΤ: Έρχεται νέος κύκλος ανατιμήσεων σε ράφι και ρεύμα – Το «φουσκωμένο» κόστος παραγωγής απειλεί τα νοικοκυριά

Διακοπές με το σταγονόμετρο για τους Έλληνες: Σχεδόν οι μισοί δεν μπορούν να κάνουν ούτε μία εβδομάδα – Στη δεύτερη χειρότερη θέση της ΕΕ η χώρα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.