Η Ευρώπη «φλέγεται» και πληρώνει τον λογαριασμό – Πώς η σκληρή πραγματικότητα της κλιματικής αλλαγής χτύπησε την οικονομία

Για όσους στην Ευρώπη εξακολουθούσαν να πιστεύουν ότι η κλιματική αλλαγή είναι ένα πρόβλημα που αφορά τις επόμενες γενιές, οι καύσωνες αυτού του καλοκαιριού έφεραν στην επιφάνεια μια νέα πραγματικότητα: Οι δαπανηρές και ανατρεπτικές για τη ζωή οικονομικές επιπτώσεις της έχουν ήδη φτάσει.

Οι θερμοκρασίες ρεκόρ και οι ξηρασίες αυτού του καλοκαιριού — φαινόμενα που, σύμφωνα με τους επιστήμονες, επιδεινώνονται από την υπερθέρμανση του πλανήτη — έχουν προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τις μεταφορές και τη δημόσια υγεία, ενώ η φετινή περίοδος των δασικών πυρκαγιών οδεύει στο να εξελιχθεί στη χειρότερη που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ευρώπη.

Συνολικά, το πλήγμα στην οικονομία της περιοχής μπορεί ήδη να υπολογιστεί σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ, εκτιμούν οικονομολόγοι και ακαδημαϊκοί. Προειδοποιούν, ωστόσο, σύμφωνα με το Reuters ότι αυτό είναι μόνο η αρχή, καθώς το κόστος αναμένεται να αυξάνεται ταχύτερα από τις θερμοκρασίες.

Το κλίμα αλλάζει ταχύτερα στην Ευρώπη από ό,τι σε οποιαδήποτε άλλη ήπειρο και οι επιπτώσεις έχουν ήδη αρχίσει να επιβαρύνουν τα δημόσια οικονομικά, προκαλώντας έντονες διακυμάνσεις στον πληθωρισμό, αλλάζοντας τον τουριστικό χάρτη και αναγκάζοντας την Ευρωπαϊκή Ένωση να επανεξετάσει τον τρόπο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και μεταφοράς αγαθών.

«Αυτό που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία το 2026 από οικονομικής άποψης είναι ότι έχουμε πολλαπλά επεισόδια ακραίων καιρικών φαινομένων», δήλωσε η οικονομολόγος του Πανεπιστημίου του Μάνχαϊμ, Sehrish Usman.

«Καύσωνες, ξηρασίες, δασικές πυρκαγιές… τα φαινόμενα αυτά εκδηλώνονται ταυτόχρονα και κυρίως στις ίδιες περιοχές, ενισχύοντας το ένα τις επιπτώσεις του άλλου», πρόσθεσε.

Ρεκόρ οικονομικών ζημιών από τον καύσωνα

Οι θερμοκρασίες κατέγραψαν ιστορικά υψηλά τον Ιούνιο και τον Ιούλιο και, σύμφωνα με οικονομολόγους, οι οικονομικές ζημιές πιθανότατα θα ξεπεράσουν κάθε προηγούμενο ρεκόρ.

Η ναυσιπλοΐα στον Ρήνο και τον Δούναβη, δύο κρίσιμους διαύλους στο εμπόριο, έχει περιοριστεί δραστικά λόγω της χαμηλής στάθμης των υδάτων. Περισσότεροι από έξι πυρηνικοί αντιδραστήρες έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας ή έχουν περιορίσει την παραγωγή τους λόγω προβλημάτων στην ψύξη. Παράλληλα, οι εκτιμήσεις για τις αγροτικές αποδόσεις έχουν υποβαθμιστεί, καθώς καλλιέργειες που συγκομίζονται αργά, όπως το καλαμπόκι και ο ηλίανθος, είχαν ήδη υποστεί απώλειες 6%-7% τον Ιούλιο.

Η ζέστη περιορίζει την παραγωγικότητα των εργαζομένων και έχει ήδη στοιχίσει τη ζωή σε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, με τη Γερμανία και μόνο να αναφέρει περισσότερους από 10.000 θανάτους που συνδέονται με τον καύσωνα.

Την ίδια ώρα, το κόστος της αντιμετώπισης των έκτακτων αναγκών — όπως η κατάσβεση πυρκαγιών ή ο περιορισμός της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας — επιβαρύνει περαιτέρω τους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Η ING εκτιμά ότι η διακοπή της ναυσιπλοΐας στον Ρήνο και μόνο θα μειώσει φέτος το ΑΕΠ της Γερμανίας, της τρίτης μεγαλύτερης οικονομίας στον κόσμο, κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες. Την ίδια στιγμή, η ουγγρική MBH Bank εκτιμά ότι κάθε εβδομάδα που ο μεγαλύτερος πυρηνικός σταθμός της χώρας παραμένει εκτός λειτουργίας προκαλεί πλήγμα 0,1 ποσοστιαίας μονάδας στο ΑΕΠ.

Η γερμανική ασφαλιστική Allianz εκτιμά ότι ο καύσωνας των δύο εβδομάδων του Ιουνίου και μόνο θα μειώσει το ΑΕΠ της Ευρώπης κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ η κλιματική αλλαγή θα αφαιρέσει 5%-7% από την οικονομική ανάπτυξη έως το 2030 στις οικονομίες που είναι περισσότερο εκτεθειμένες, όπως η Ισπανία, η Γαλλία και η Ιταλία.

«Ο συνολικός λογαριασμός για φέτος θα είναι πολύ μεγαλύτερος», δήλωσε ο οικονομολόγος της Allianz, Hazem Krichene. «Το ποσό αυτό δεν περιλαμβάνει τις πυρκαγιές, τις ξηρασίες, τα διαφορετικά επεισόδια πλημμυρών ή το αναμενόμενο φαινόμενο El Niño».

Δεδομένου ότι η οικονομία της ευρωζώνης αναμένεται να αναπτυχθεί μόλις κατά 1% φέτος, το πλήγμα είναι σημαντικό.

Ωστόσο, η Usman υποστηρίζει ότι το πλήρες μέγεθος της οικονομικής ζημιάς θα γίνει αισθητό μόνο αρκετά χρόνια αργότερα.

«Θα περίμενε κανείς η ζημιά να είναι μεγαλύτερη τη χρονιά που σημειώνεται ένα ακραίο φαινόμενο και στη συνέχεια να υποχωρεί. Εμείς, όμως, διαπιστώνουμε το αντίθετο», δήλωσε η Usman. «Οι οικονομικές επιπτώσεις αυξάνονται τα επόμενα χρόνια, επειδή τα ακραία καιρικά φαινόμενα πυροδοτούν μια αλυσίδα βραδύτερων οικονομικών συνεπειών».

Η Νότια Ευρώπη αντιμέτωπη με μείωση του τουρισμού και αύξηση του πληθωρισμού

Η Νότια Ευρώπη ενδέχεται να υποστεί το μεγαλύτερο πλήγμα, καθώς η αύξηση της θερμοκρασίας είναι εντονότερη, πλήττοντας τα τουριστικά έσοδα, επιδεινώνοντας τις καταστροφές στις καλλιέργειες και ενισχύοντας τη μετανάστευση προς άλλες περιοχές.

«Μπορείτε να φανταστείτε τουρίστες να περιφέρονται στη Νότια Ιταλία ή την Ισπανία με 45 βαθμούς Κελσίου; Εγώ όχι. Επομένως, πιστεύω ότι η μορφή του τουρισμού θα αλλάξει», δήλωσε ο οικονομολόγος της ING Carsten Brzeski.

Ο Νότος ενδέχεται να προσελκύει περισσότερους τουρίστες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, όμως η κορύφωση της τουριστικής κίνησης το καλοκαίρι θα υποχωρήσει, καθώς οι παραθεριστές θα μετακινούνται προς βορειότερους προορισμούς, πλήττοντας τον κλάδο της φιλοξενίας στη Νότια Ευρώπη, υποστήριξε ο Brzeski.

Ο Νότος θα δεχθεί επίσης μεγαλύτερο πλήγμα στις τιμές των τροφίμων από τα ακραία καιρικά φαινόμενα, περιπλέκοντας το έργο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η οποία ήδη δυσκολεύεται να διατηρήσει τον πληθωρισμό στον στόχο της.

«Βλέπουμε μεγαλύτερες επιπτώσεις των ακραίων θερμοκρασιών στις τιμές των τροφίμων σε περιοχές που είναι ήδη θερμότερες. Επομένως, αν βρίσκεστε στη Νότια Ευρώπη, θα δείτε μεγαλύτερη επίδραση», δήλωσε ο Maximilian Kotz, ερευνητής στο Barcelona Supercomputing Center.

Ο ακραίος καύσωνας του 2022 αύξησε τον πληθωρισμό στην ευρωζώνη κατά 0,34 ποσοστιαίες μονάδες, μέσω της ανόδου των τιμών των τροφίμων, με τις χώρες του Νότου να υφίστανται δυσανάλογα μεγάλο πλήγμα, εκτίμησε ο Kotz.

Την ίδια ώρα, η διακοπή των ποτάμιων μεταφορών δυσκολεύει την τροφοδοσία ορισμένων περιοχών της Ευρώπης με καύσιμα, διευρύνοντας τις περιφερειακές διαφορές στις τιμές.

Η επιβάρυνση των προϋπολογισμών από τον καύσωνα ασκεί πιέσεις στην ΕΚΤ

«Οι δημοσιονομικές συνέπειες επιβαρύνουν περισσότερο τις οικονομίες που έχουν τη μικρότερη δυνατότητα να τις απορροφήσουν», ανέφερε η Allianz σε ερευνητική της έκθεση.

Οι απώλειες στα ετήσια φορολογικά έσοδα λόγω της μειωμένης οικονομικής δραστηριότητας θα μπορούσαν να φτάσουν το 1,8% στη Γαλλία και το 1,3% στην Ιταλία και την Ισπανία, εκτιμά η Allianz, καθώς τα προοδευτικά φορολογικά συστήματα σημαίνουν ότι τα έσοδα μειώνονται ταχύτερα από την παραγωγή.

Τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων θα περιοριστούν επίσης, επιβαρύνοντας τις επενδύσεις και εντείνοντας τις οικονομικές απώλειες.

Παράλληλα, το κόστος αυξάνεται, τόσο επειδή οι κυβερνήσεις πρέπει να χρηματοδοτήσουν την αντιμετώπιση των έκτακτων αναγκών όσο και επειδή απαιτούνται επενδύσεις, για παράδειγμα για την προσαρμογή της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ή των οδών μεταφοράς στις μελλοντικές κλιματικές συνθήκες.

«Μια βασική ανησυχία είναι ότι οι χώρες εξακολουθούν να βασίζονται υπερβολικά σε αποσπασματικά μέτρα αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών, τα οποία είναι τόσο ακριβά όσο και συχνά αρκετά αναποτελεσματικά», δήλωσε η Heather Grabbe, ανώτερη συνεργάτιδα της δεξαμενής σκέψης Bruegel.

Ωστόσο, οι επενδυτές ενδέχεται να αντιδράσουν εάν οι κυβερνήσεις επιχειρήσουν να αυξήσουν τις δαπάνες. Τα επίπεδα χρέους είναι ήδη υψηλά — ιδιαίτερα στη Γαλλία και την Ιταλία — ενώ οι χώρες χρειάζεται παράλληλα να επενδύσουν στην άμυνα και στην πράσινη ενεργειακή μετάβαση.

Το δίλημμα αυτό θα μπορούσε να φέρει στο προσκήνιο την ΕΚΤ, η οποία την τελευταία δεκαετία αγόρασε κρατικό χρέος αξίας τρισεκατομμυρίων ευρώ, προκειμένου να διατηρήσει χαμηλό το κόστος δανεισμού όταν ο πληθωρισμός ήταν υπερβολικά χαμηλός.

«Με έναν τόσο μακρύ κατάλογο αναγκών για δαπάνες, η τάση θα είναι προς υψηλότερο κρατικό χρέος», δήλωσε ο Brzeski της ING. «Αυτό με τη σειρά του θα ασκήσει πιέσεις στην ΕΚΤ να παρέμβει και να προχωρήσει σε περισσότερη ποσοτική χαλάρωση, εάν σημειωθεί ξαφνική μαζική πώληση ομολόγων στις αγορές».

Διαβάστε επίσης:

Πώς συνδέονται τα ακραία καιρικά φαινόμενα στην Ευρώπη

Όταν η φωτιά ξεπερνά τα μοντέλα – Γιατί οι επιστήμονες μιλούν για σημείο καμπής

Φωτιές που καίνε με την ισχύ ατομικής βόμβας – Η Ευρώπη μπροστά σε «σενάρια Δάντη»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.