Η Αίγυπτος που «έμεινε» έξω από τη Μέκκα, και γιατί αυτό ενδιαφέρει περισσότερο την Ελλάδα απ’ όσο φαίνεται

Υπάρχει μια λεπτομέρεια στη νέα Συμφωνία της Μέκκας που μπορεί να αποδειχθεί σημαντικότερη από την ίδια τη συμφωνία. Η Αίγυπτος δεν βρίσκεται μέσα στο νέο αμυντικό σχήμα Τουρκίας -Σαουδικής Αραβίας-Πακιστάν.

Και όμως, μόλις λίγες εβδομάδες πριν από την υπογραφή της συμφωνίας στη Μέκκα, η Αίγυπτος καθόταν στο ίδιο τραπέζι με αυτές ακριβώς τις τρεις χώρες.

Στις 21 Ιουνίου, το Κάιρο φιλοξένησε την τέταρτη συνάντηση του λεγόμενου R4 — του τετραμερούς σχήματος Αιγύπτου, Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν. Οι τέσσερις υπουργοί Εξωτερικών συμφώνησαν να ενισχύσουν τον συντονισμό τους για την ασφάλεια και τη σταθερότητα της περιοχής, ενώ ο πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι μίλησε για την ανάγκη να εξελιχθεί ο μηχανισμός σε αποτελεσματικότερο περιφερειακό θεσμό.

Λίγες εβδομάδες αργότερα, όμως, όταν η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν υπέγραφαν στη Μέκκα τη συμφωνία αμοιβαίας άμυνας, η Αίγυπτος δεν ήταν εκεί. Επισήμως, αυτό προέκυψε από την άρνηση της Σαουδικής Αραβίας να την δηχθεί στο σχήμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι το Κάιρο απομακρύνεται από το νέο περιφερειακό σύστημα.

Ίσως σημαίνει ακριβώς το αντίθετο: Η Αίγυπτος θέλει να βρίσκεται στο κέντρο του νέου συστήματος χωρίς να εγκλωβιστεί σε ένα μόνο στρατόπεδο. Και αυτή η επιλογή του Καΐρου είναι εξαιρετικά σημαντική για την Ελλάδα.

Η Μέκκα δεν είναι απλώς μια τριμερής συμμαχία

Η συμφωνία της 7ης Αυγούστου συνδέει τρεις πολύ διαφορετικές δυνάμεις: την οικονομική και ενεργειακή ισχύ της Σαουδικής Αραβίας, τη στρατιωτική και τεχνολογική ισχύ της Τουρκίας και τη στρατιωτική εμπειρία και πυρηνική αποτροπή του Πακιστάν.

Το βασικό μήνυμα είναι ότι επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον και των τριών. Δεν πρόκειται όμως ακόμη για ένα «ΝΑΤΟ της Μέσης Ανατολής». Οι ακριβείς μηχανισμοί εφαρμογής παραμένουν περιορισμένοι και η ίδια η συμφωνία παρουσιάζεται από τις τρεις χώρες ως αμυντική και αποτρεπτική.

Η πραγματική σημασία της βρίσκεται αλλού.

Η Μέση Ανατολή αρχίζει να δημιουργεί δικά της δίκτυα ασφάλειας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι περιφερειακές δυνάμεις δεν είναι πλέον βέβαιες ότι μπορούν να βασίζονται αποκλειστικά στην αμερικανική ομπρέλα. Και μέσα σε αυτό το νέο περιβάλλον, η Τουρκία αποκτά ένα ακόμη μεγαλύτερο περιφερειακό αποτύπωμα. Αυτό είναι το σημείο που πρέπει να κοιτάξει η Αθήνα.

Και η Αίγυπτος;

Η Αίγυπτος έχει επιλέξει μια διαφορετική διαδρομή. Δεν αποχώρησε από την περιφερειακή εξίσωση. Αντίθετα, συμμετείχε ενεργά στη δημιουργία του R4, φιλοξενώντας μάλιστα την τελευταία συνάντηση στο Κάιρο. Αλλά δεν προσχώρησε στη σκληρή αμυντική δομή που δημιουργήθηκε στη Μέκκα. Αυτό μπορεί να είναι ένδειξη προσεκτικού υπολογισμού.

Το Κάιρο έχει συμφέρον να συνεργάζεται με την Τουρκία. Έχει επίσης συμφέρον να διατηρεί στενές σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν. Ταυτόχρονα, όμως, η Αίγυπτος έχει δικά της ζωτικά συμφέροντα στη Λιβύη, στη Γάζα, στην Ερυθρά Θάλασσα, στο Σουέζ και στην Ανατολική Μεσόγειο.Και κυρίως δεν θέλει να μετατραπεί σε μέρος μιας συμμαχίας που θα μπορούσε να την υποχρεώσει να συμμετάσχει σε μια σύγκρουση που δεν εξυπηρετεί τα δικά της συμφέροντα. Η Αίγυπτος, επομένως, δεν φαίνεται να επιλέγει στρατόπεδο, αλλά στρατηγικό χώρο ελιγμών.

Για την Αθήνα, η Αίγυπτος γίνεται ακόμη πιο σημαντική

Εδώ βρίσκεται το μεγάλο παράδοξο: Η Τουρκία προσπαθεί να βελτιώσει θεαματικά τη σχέση της με την Αίγυπτο, ενώ η Ελλάδα έχει επενδύσει επίσης στρατηγικά στο Κάιρο. Άρα η Αίγυπτος δεν είναι πλέον απλώς ένας εταίρος της Ελλάδας,αλλάένας περιφερειακός κόμβος τον οποίο διεκδικούν ταυτόχρονα διαφορετικά στρατηγικά δίκτυα.

Αυτό αλλάζει την ελληνική εξίσωση. Η Αθήνα δεν μπορεί να θεωρεί ότι η Αίγυπτος θα βρίσκεται αυτόματα στην ελληνική πλευρά σε κάθε ελληνοτουρκική διαφωνία.

Το σωστό ερώτημα είναι διαφορετικό: Πόσο βαθιά μπορεί να γίνει η ελληνοαιγυπτιακή σχέση ώστε η συνεργασία με την Ελλάδα να αποτελεί βασικό στοιχείο της ίδιας της αιγυπτιακής περιφερειακής στρατηγικής;

Από τις συμμαχίες στα δίκτυα

Η εποχή κατά την οποία η Ελλάδα μπορούσε να σκέφτεται την περιοχή με όρους «Ελλάδα–Τουρκία–Κύπρος» και ξεχωριστά «Μέση Ανατολή» τελειώνει. Τώρα, το νέο περιβάλλον μέσα στο οποίο θα κινηθεί και η Ελλάδα. Έχει νέες παραμέτρους

• Η Τουρκία συνδέεται με το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία.
• Η Αίγυπτος συνομιλεί με όλους.
• Η Σαουδική Αραβία αναζητά πολλαπλές εγγυήσεις ασφαλείας.
• Το Πακιστάν επεκτείνει το στρατηγικό του αποτύπωμα προς τον Κόλπο.
• Και η Ελλάδα επιχειρεί να εδραιώσει τον δικό της ρόλο μέσω της Κύπρου, της Αιγύπτου, του Ισραήλ, της Γαλλίας, των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
• Η ίδια η Σαουδική Αραβία, σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του Reuters, προσπαθεί πλέον να χτίσει πολλαπλά αμυντικά δίκτυα, ώστε να μειώσει την εξάρτησή της από έναν μόνο εξωτερικό προστάτη.

Το μεγάλο ελληνικό στοίχημα είναι το Κάιρο

Για την Αθήνα, λοιπόν, η απουσία της Αιγύπτου από τη Συμφωνία της Μέκκας δεν πρέπει να διαβαστεί ως «νίκη», αλλά προειδοποίηση και (στην καλύτερη περίπτωση) ως ευκαιρία.

Προειδοποίηση, γιατί η Αίγυπτος δεν θεωρεί δεδομένη καμία στρατηγική σχέση και θα συνεχίσει να συνομιλεί με την Τουρκία, και δεν έχει ενταχθεί σε ένα αντιτουρκικό στρατόπεδο. Η Ελλάδα μπορεί επομένως να οικοδομήσει μια σχέση με την Αίγυπτο που δεν θα βασίζεται στην κοινή ανησυχία απέναντι στην Τουρκία.

Η Τουρκία δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί με ένα «αντιτουρκικό μέτωπο»

Η μεγάλη παγίδα θα ήταν να προσπαθήσει η Ελλάδα να απαντήσει στη νέα τουρκική περιφερειακή διείσδυση δημιουργώντας ένα αντίπαλο μπλοκ.

Η περιοχή δεν λειτουργεί πλέον έτσι: Η Αίγυπτος δεν θέλει να διαλέξει ανάμεσα σε Αθήνα και Άγκυρα. Η Σαουδική Αραβία δεν θέλει να διαλέξει ανάμεσα σε ΗΠΑ, Τουρκία, Πακιστάν και άλλους εταίρους.Οι χώρες του Κόλπου δεν θέλουν να εξαρτώνται από μία δύναμη. Και η Ελλάδα δεν πρέπει να ζητήσει από τους εταίρους της να επιλέξουν ανάμεσα στην ίδια και την Τουρκία.

Η μεγάλη εικόνα για την Αθήνα

Η Συμφωνία της Μέκκας δεν δημιουργεί σήμερα μια νέα στρατιωτική απειλή για την Ελλάδα. Δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να δείχνει ότι ο μηχανισμός Τουρκίας–Σαουδικής Αραβίας–Πακιστάν σχεδιάστηκε εναντίον της Ελλάδας. Οι ίδιες οι χώρες τον παρουσιάζουν ως αμυντικό και όχι ως επιθετικό συνασπισμό. Η στρατηγική συνέπεια όμως είναι βαθύτερη. Η Τουρκία αποκτά περισσότερες σχέσεις, περισσότερα κανάλια και περισσότερες επιλογές.Και όταν μια χώρα αποκτά περισσότερες επιλογές, αυξάνεται το περιθώριο στρατηγικής της αυτονομίας.

Το πραγματικό μήνυμα από το Κάιρο

Ίσως λοιπόν το πιο σημαντικό γεγονός της υπόθεσης να μην είναι η συμφωνία που υπογράφηκε στη Μέκκα, αλλά η συνάντηση που προηγήθηκε στο Κάιρο. Τέσσερις δυνάμεις — Τουρκία, Αίγυπτος, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν — κάθονται στο ίδιο τραπέζι, συζητούν την ασφάλεια, την ενέργεια, τη Μέση Ανατολή και τις διεθνείς κρίσεις. Και η Αίγυπτος, αντί να επιλέξει ένα στρατόπεδο, προσπαθεί να γίνει ένας από τους διαμορφωτές του νέου συστήματος.

Και μέσα σε αυτόν τον νέο χάρτη, η Αίγυπτος μπορεί να γίνει είτε ο κρίσιμος σύνδεσμος της Ελλάδας με τη νέα Μέση Ανατολή είτε ο χώρος στον οποίο η τουρκική επιρροή θα αρχίσει να περνά προς την Ανατολική Μεσόγειο.

Η επιλογή δεν θα κριθεί με μια μεγάλη διπλωματική συμφωνία, ή μεφρεγατες.

Θα κριθεί από το πόσο βαθιά θα είναι τα κοινά συμφέροντα Αθήνας και Καΐρου όταν έρθει η επόμενη κρίση.

Η Μέκκα έδειξε ότι ο χάρτης αλλάζει. Το Κάιρο δείχνει προς τα πού. Και η Ελλάδα πρέπει τώρα να αποφασίσει αν θα παρακολουθεί αυτή την αλλαγή ή αν θα γίνει ένας από τους αρχιτέκτονές της.

Διαβάστε επίσης

Το νέο εφιαλτικό όπλο της ICE: Γάντια που προκαλούν ηλεκτροσόκ

«Απόδραση» του Τραμπ από την Τουρκία: Ποιους πήρε μαζί του στο «μυστικό» αεροπλάνο, γιατί Ρούμπιο και Μπέσεντ ταξίδεψαν με το Air Force One (Video)

Εφιάλτης για τον Μπιλ Γκέιτς: Η κόρη του εμπλέκεται σε σκάνδαλο με διαδικτυακή απάτη μέσω εφαρμογής

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.