Πυρκαγιές: Μία μάχη που χάνεται και φέτος – Τα κυβερνητικά λάθη και πώς η χώρα παραδόθηκε σε παλαιές παθογένειες και νέες αδυναμίες

Οι φωτιές ξεφεύγουν η μία μετά την άλλη, άνθρωποι χάνονται, σπίτια καίγονται και ο κρατικός μηχανισμός εμφανίζεται ξανά να κινείται εκ των υστέρων. Περισσότερα μέσα και περισσότερα χρήματα, αλλά οι ίδιες διαχρονικές παθογένειες σε ένα καταστροφικό μίγμα με νέες αδυναμίες και λάθη από την κυβέρνηση.

Η χθεσινή τραγωδία μοιάζει ως αποκορύφωμα μίας παρατεταμένης αυτό το καλοκαίρι ανικανότητας και μία παροιμιώδους ανετοιμότητας: Δύο άνθρωποι νεκροί στη Σαλαμίνα. Εκατοντάδες κάτοικοι να εγκαταλείπουν τα σπίτια τους. Φωτιές που τις τελευταίες ημέρες ξεσπούν η μία μετά την άλλη και, σε αρκετές περιπτώσεις, παίρνουν γρήγορα διαστάσεις πριν καταστεί δυνατό να ελεγχθούν. Σπίτια στις φλόγες, οικισμοί σε εκκένωση, μηνύματα του 112 και ένας κρατικός μηχανισμός που εμφανίζεται για ακόμη ένα καλοκαίρι να τρέχει πίσω από τη φωτιά αντί να βρίσκεται μπροστά της.

Η τραγωδία στη Σαλαμίνα είναι η πιο οδυνηρή υπενθύμιση ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά. Δύο ηλικιωμένοι έχασαν τη ζωή τους έξω από το σπίτι τους, περισσότεροι από 500 άνθρωποι απομακρύνθηκαν και αρκετοί τραυματίστηκαν. Και δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο περιστατικό μέσα σε μια κατά τα άλλα επιτυχημένη αντιπυρική περίοδο.

Η φετινή μάχη έχει ήδη βαρύ ανθρώπινο και περιβαλλοντικό κόστος. Στη μεγάλη πυρκαγιά της Αττικοβοιωτίας δύο μέλη πληρώματος πυροσβεστικού ελικοπτέρου σκοτώθηκαν μετά τη σύγκρουση δύο ελικοπτέρων, ενώ έχουν καταγραφεί και άλλοι τρεις θάνατοι πυροσβεστών σε Κρήτη και Πελοπόννησο.

Στη Χαλκιδική περισσότεροι από 300 κάτοικοι και τουρίστες χρειάστηκε να απομακρυνθούν διά θαλάσσης από τη Σίβηρη, σπίτια κάηκαν και πυροσβέστης τραυματίστηκε. Στο Πόρτο Γερμενό οι φλόγες έφτασαν μέσα στον οικισμό και κατοικίες παραδόθηκαν στη φωτιά.

Το πρόβλημα επομένως δεν είναι μόνο πόσες πυρκαγιές ξεσπούν. Είναι πόσο συχνά το κράτος βρίσκεται να αντιδρά αφού η φωτιά έχει ήδη αποκτήσει τη δική της δυναμική.

Περισσότερα μέσα – αλλά γιατί το αποτέλεσμα μοιάζει τόσο γνώριμο;

Η κυβέρνηση έχει επιχειρήματα να αντιπαραθέσει. Το προσωπικό του Πυροσβεστικού έχει αυξηθεί, όπως και οι εθελοντές, τα οχήματα και τα διαθέσιμα εναέρια μέσα. Παράλληλα, έχουν διατεθεί σημαντικοί πόροι για την Πολιτική Προστασία και προβάλλεται το AntiNero ως η μεγαλύτερη οργανωμένη προσπάθεια πρόληψης των τελευταίων ετών.

Και ακριβώς γι’ αυτό η κριτική γίνεται βαρύτερη. Διότι, εάν σήμερα υπάρχουν περισσότεροι πυροσβέστες, περισσότερα οχήματα, περισσότερα εναέρια μέσα, drones, δορυφορική επιτήρηση, το 112 και δισεκατομμύρια διαθέσιμα για την Πολιτική Προστασία, γιατί εξακολουθούμε να βλέπουμε το ίδιο έργο;

Γιατί μια πυρκαγιά εξακολουθεί να μπορεί μέσα σε λίγες ώρες να μετατρέπεται σε ανεξέλεγκτο μέτωπο;

Και κυρίως: γιατί κάθε φορά που συμβαίνει αυτό η επίσημη εξήγηση επιστρέφει στις υψηλές θερμοκρασίες, στην ξηρασία και στους ισχυρούς ανέμους;

Η κλιματική κρίση είναι πραγματική. Αλλά το 2026 είναι πλέον απολύτως προβλέψιμη.

Τα αεροσκάφη που υπήρχαν – αλλά δεν πετούσαν

Η περίπτωση των τριών Diamond DA62 MPP είναι αποκαλυπτική του προβλήματος.

Πρόκειται για σύγχρονα αεροσκάφη που αποκτήθηκαν ακριβώς για την επιτήρηση πυρκαγιών, τη συλλογή δεδομένων και τον καλύτερο συντονισμό των επιχειρήσεων.

Κι όμως, μέσα στην αντιπυρική περίοδο βρέθηκαν στο επίκεντρο πολιτικής αντιπαράθεσης επειδή δεν είχαν ενταχθεί επιχειρησιακά. Ο ΣΥΡΙΖΑ κατήγγειλε ότι τα τρία αεροσκάφη παρέμεναν στα Μέγαρα χωρίς τους απαραίτητους πιλότους και έθεσε παράλληλα ερωτήματα για την αξιοποίηση άλλων νέων μέσων.

Η κυβερνητική πλευρά απάντησε ότι τα αεροσκάφη έφτασαν στην Ελλάδα στα τέλη Οκτωβρίου 2025 και έπρεπε να ακολουθήσουν οι διαδικασίες παραλαβής και εκπαίδευσης πληρωμάτων.

Θεμιτή εξήγηση. Αλλά επιχειρησιακά το αποτέλεσμα δεν αλλάζει: Αεροσκάφος που έχει αγοραστεί αλλά δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν καίγεται η χώρα δεν είναι διαθέσιμο μέσο. Είναι διαθέσιμο μόνο στον κατάλογο του εξοπλισμού.

Η πρόληψη που εξακολουθεί να έρχεται δεύτερη

Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη αποτυχία του ελληνικού μοντέλου. Το κράτος εξακολουθεί να οργανώνει μεγάλο μέρος της δημόσιας συζήτησης γύρω από το πόσα Canadair, ελικόπτερα και πυροσβεστικά οχήματα θα ριχτούν στη μάχη όταν ξεσπάσει η φωτιά.

Όμως η πραγματική μάχη αρχίζει μήνες νωρίτερα. Καθαρισμοί δασών, απομάκρυνση καύσιμης ύλης, αντιπυρικές ζώνες, δασικοί δρόμοι, στελέχωση των δασικών υπηρεσιών, έγκαιρη επιτήρηση και ουσιαστικός συντονισμός κράτους, Περιφερειών και δήμων.

Η αντιπολίτευση έχει κατηγορήσει την κυβέρνηση ότι κρίσιμες διαδικασίες φτάνουν υπερβολικά κοντά στην έναρξη της αντιπυρικής περιόδου. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει επισημάνει χαρακτηριστικά ότι «δεν μπορεί να γίνεται πρόληψη 45 ημέρες πριν από την αντιπυρική περίοδο», ενώ έχουν τεθεί ερωτήματα και για έργα δασοπροστασίας που συνδέονταν με το Ταμείο Ανάκαμψης.

Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι εάν γίνονται πράγματα. Γίνονται. Το ερώτημα είναι εάν γίνονται εγκαίρως, εάν λειτουργούν όταν χρειαστούν και εάν συνθέτουν τελικά έναν αποτελεσματικό μηχανισμό.

Το 112 σώζει ανθρώπους – αλλά δεν μπορεί να γίνει άλλοθι

Η δημιουργία και η λειτουργία του 112 αποτελεί αναμφίβολα μεγάλη κατάκτηση της Πολιτικής Προστασίας. Οι οργανωμένες εκκενώσεις έχουν αποτρέψει πιθανότατα πολύ μεγαλύτερες ανθρώπινες τραγωδίες.

Όμως υπάρχει μια επικίνδυνη μετατόπιση των ορίων της «επιτυχίας».

Δεν μπορεί να θεωρείται επιτυχής αντιμετώπιση μιας πυρκαγιάς απλώς και μόνο επειδή εκκενώθηκε εγκαίρως ένας οικισμός.

Το 112 σώζει ζωές. Δεν σβήνει φωτιές, δεν προστατεύει δάση και δεν σώζει περιουσίες.

Εάν η λογική γίνει «απομακρύνουμε τους ανθρώπους και μετά βλέπουμε τι θα καεί», τότε έχουμε αποτελεσματικό μηχανισμό εκκένωσης – όχι αποτελεσματικό σύστημα δασοπροστασίας.

Δεν φταίει ο άνεμος για όλα

Οι συνθήκες έχουν πράγματι αλλάξει. Οι καύσωνες είναι συχνότεροι, η ξηρασία μεγαλύτερη και οι ακραίες πυρκαγιές δυσκολότερες στην αντιμετώπιση. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αυτό που κάποτε θεωρούσαμε «ακραίο» τείνει να γίνει η νέα κανονικότητα.

Αλλά αυτή ακριβώς η γνώση αφαιρεί από την κυβέρνηση το άλλοθι του αιφνιδιασμού. Μετά από επτά χρόνια διακυβέρνησης, μετά το Μάτι, την Εύβοια, τη Δαδιά, τη Ρόδο, τις τεράστιες καταστροφές των προηγούμενων ετών και μετά από δισεκατομμύρια που έχουν κατευθυνθεί στην Πολιτική Προστασία, δεν αρκεί πλέον η εξήγηση ότι «οι συνθήκες ήταν πρωτοφανείς».

Οι συνθήκες θα είναι πρωτοφανείς κάθε χρόνο. Αυτό είναι πλέον γνωστό. Το ζητούμενο είναι εάν το κράτος έχει αλλάξει αρκετά ώστε να τις αντιμετωπίσει.

Και η εικόνα των τελευταίων 24ώρων, με κορύφωση τους δύο νεκρούς στη Σαλαμίνα, δείχνει ότι η απάντηση παραμένει εξαιρετικά δυσάρεστη: η χώρα εξακολουθεί να κυνηγά τις πυρκαγιές αντί να τις προλαβαίνει και η κυβέρνηση εξακολουθεί να κινείται εκ των υστέρων, παραδομένη σε μεγάλο βαθμό στις ίδιες παθογένειες που υποσχέθηκε ότι θα ξεπεράσει.

Διαβάστε επίσης

Σαμαρίνα: Έδιωξαν κυβερνητικά στελέχη από τον «Τρανό Χορό» – Σδούκου, Χαρακόπουλο και Γκιουλέκα 

Σε ταβέρνα στα Χανιά η οικογένεια Μητσοτάκη για την γιορτή της Μαρέβας

Οι… στόχοι της ΔΕΘ: Ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες, συνταξιούχοι, επιχειρήσεις στο «πακέτο» Μητσοτάκη

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.