Ο «νέος» Τσίπρας απέναντι στον παλιό εαυτό του – Τι άλλαξε πραγματικά, πού πείθει και πού η κυβερνητική κριτική βρίσκει στόχο

Takeaways by to pontiki AI

• Ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε στη Θεσσαλονίκη ένα αναλυτικό πρόγραμμα, επιχειρώντας να εμφανιστεί ως μια πιο ώριμη πολιτική προσωπικότητα που δίνει έμφαση στην παραγωγικότητα και στη δημοσιονομική κοστολόγηση.
• Παρά την προσπάθεια αυτή, η κυβέρνηση τον κατηγόρησε για επανάληψη των υποσχέσεων του 2014, ενώ ο ίδιος απέφυγε να ασκήσει αυτοκριτική για τη διακυβέρνησή του το 2015.
• Το πλήθος των εξαγγελιών του κ.Τσίπρα δημιούργησε εντυπώσεις που θυμίζουν το παρελθόν του, επισκιάζοντας σε κάποιο βαθμό το συγκροτημένο σχέδιο που παρουσίασε.
• Η πολιτική αντιπαράθεση για το κόστος των μέτρων παραμένει ενεργή, με τον πρώην πρωθυπουργό να διεκδικεί πλέον ξανά τον ρόλο του υποψηφίου πρωθυπουργού στο πολιτικό σκηνικό.

Η κυβέρνηση έσπευσε να δώσει την ετυμηγορία της πριν καλά καλά σβήσουν τα φώτα της εκδήλωσης στη Θεσσαλονίκη: ο Αλέξης Τσίπρας δεν άλλαξε. «Νέα συσκευασία, ίδιο περιεχόμενο», είπε ο Παύλος Μαρινάκης, επιστρατεύοντας το βαρύτερο ίσως πολιτικό φορτίο που μπορεί να κουβαλήσει απέναντι στον πρώην πρωθυπουργό: το Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης του 2014, τις αυταπάτες, τις υποσχέσεις και τελικά το 2015.

Η σύγκριση δεν είναι παράλογη. Είναι όμως υπερβολικά βολική για να είναι ολόκληρη η αλήθεια. Γιατί ο Τσίπρας που εμφανίστηκε το βράδυ της Τετάρτης στη Θεσσαλονίκη ήταν ταυτόχρονα πολύ οικείος και αρκετά διαφορετικός. Δεν εγκατέλειψε τον ιδεολογικό του εαυτό – ούτε προσπάθησε πραγματικά να το κάνει. Αυτό που επιχείρησε ήταν κάτι δυσκολότερο: να πείσει ότι έχει μάθει πώς να μετατρέπει εκείνον τον πολιτικό εαυτό σε πιο σοβαρή, κοστολογημένη και κυβερνητικά εφαρμόσιμη πρόταση.

Και εκεί ακριβώς θα κριθεί αν η επιστροφή του μπορεί να είναι κάτι περισσότερο από ένα επιτυχημένο rebranding.

Δεν εμφανίστηκε ως μετανοημένος – και αυτό ήταν συνειδητή επιλογή

Όποιος περίμενε από τον Αλέξη Τσίπρα μια μεγάλη δημόσια απολογία για το 2015, δεν την άκουσε. Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο κενό της εμφάνισής του και ταυτόχρονα το πιο ισχυρό σημείο της κυβερνητικής κριτικής. Ο Μαρινάκης έχει δίκιο όταν επισημαίνει την απουσία ουσιαστικής αυτοκριτικής.

Ο Τσίπρας ζητά από τους πολίτες να τον ξαναδούν με νέα μάτια, χωρίς όμως να έχει εξηγήσει πλήρως γιατί εκείνοι πρέπει να δουν διαφορετικά το παρελθόν του. Δεν μπορείς να ζητάς δεύτερη πρώτη εντύπωση χωρίς να λογαριαστείς με την πρώτη.

Και εδώ βρίσκεται μια εμφανής αντίφαση στην προσπάθεια επανασύστασής του. Μιλά πλέον πολύ περισσότερο για δημοσιονομική πειθαρχία, κοστολόγηση, παραγωγικότητα και σοβαρό κράτος. Όμως αποφεύγει ακόμη να πει με αντίστοιχη σαφήνεια ποια ακριβώς λάθη έκανε ο ίδιος όταν βρέθηκε για πρώτη φορά μπροστά στους περιορισμούς που σήμερα δηλώνει ότι γνωρίζει. Αυτό αφήνει στην κυβέρνηση χώρο να του θυμίζει διαρκώς τον παλιό του εαυτό.

Όμως ο «ίδιος και απαράλλαχτος Τσίπρας» είναι μια βολική καρικατούρα

Από εκεί και πέρα, η κυβερνητική κριτική αρχίζει να γίνεται πολύ πιο αδύναμη. Διότι ο ισχυρισμός ότι όσα παρουσίασε αποτελούν απλώς μια επανάληψη του 2014 παραβλέπει τη σημαντικότερη διαφορά της χθεσινής εμφάνισης: ο Τσίπρας αυτή τη φορά ήρθε προετοιμασμένος ακριβώς για την κατηγορία ότι τάζει χωρίς να λογαριάζει.

Το αναλυτικό δημοσιονομικό σχέδιο δεν είναι ένα φυλλάδιο με ευχές. Περιγράφει συνολικό χώρο, νέες πηγές εσόδων, πλήρες ετήσιο κόστος παρεμβάσεων και χρονική κατανομή τους. Το ίδιο το σχέδιο υπολογίζει συνολικές παρεμβάσεις περίπου 7,5 δισ. ευρώ, από τις οποίες περίπου 2 δισ. χρηματοδοτούνται από νέες πηγές εσόδων, καταλήγοντας σε καθαρή δημοσιονομική επιβάρυνση περίπου 5,5 δισ. ευρώ σε πλήρη ανάπτυξη.

Μπορεί κανείς να αμφισβητήσει τους αριθμούς, να να θεωρήσει υπεραισιόδοξες τις παραδοχές, να υποστηρίξει ότι συγκεκριμένες παρεμβάσεις έχουν μεγαλύτερο κόστος.

Αυτό που δύσκολα μπορεί πλέον να υποστηρίξει σοβαρά είναι ότι «δεν υπάρχει καμία κοστολόγηση», όπως επέλεξε να πει η κυβέρνηση. Υπάρχει κοστολόγηση και η συζήτηση πρέπει να είναι αν αυτή η κοστολόγηση είναι σωστή. Και αυτή δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι η βασική διαφορά ανάμεσα στον Τσίπρα του 2014 και στην εμφάνιση του Τσίπρα του 2026.

Ο πραγματικά νέος Τσίπρας κρυβόταν πριν από τις παροχές

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της εμφάνισης δεν ήταν τελικά τα 500 ευρώ εδώ, τα 300 ευρώ εκεί ή ο ΦΠΑ στο 6%. Ήταν ότι ο Τσίπρας ξεκίνησε από την παραγωγή και όχι από την αναδιανομή.

«Να παράγουμε περισσότερο, να μοιραζόμαστε δικαιότερα, να ζούμε καλύτερα», ήταν η κεντρική φόρμουλα. Και πριν περάσει στις κοινωνικές παρεμβάσεις, μίλησε για παραγωγικότητα, επενδύσεις, τεχνολογία, βιομηχανική πολιτική, εμπορικό ισοζύγιο και αδυναμία του ελληνικού παραγωγικού μοντέλου.

Αυτό δεν είναι απλώς επικοινωνιακή αλλαγή.

• Ο Τσίπρας του 2014 έλεγε κατά βάση: υπάρχει μια κοινωνία γονατισμένη από τη λιτότητα και πρέπει να την ανακουφίσουμε.

• Ο Τσίπρας του 2026 επιχειρεί να πει κάτι διαφορετικό: υπάρχει μια οικονομία που αναπτύσσεται με λάθος τρόπο, παράγει λίγο και μοιράζει ακόμη χειρότερα.

Η μετατόπιση είναι ουσιαστική, καθώς δεν εγκαταλείπει την αναδιανομή – κάθε άλλο -, αλλά προσπαθεί να τη νομιμοποιήσει μέσα από ένα σχέδιο παραγωγής νέου πλούτου. Εκεί πράγματι υπάρχει ένας πιο ώριμος Τσίπρας.

Το πρόβλημά του: όταν άρχισε να απαριθμεί μέτρα, ξαναφάνηκε ο παλιός

Και όμως, όσο προχωρούσε η ομιλία, τόσο γινόταν ευκολότερη η δουλειά των αντιπάλων του. Διότι η αρχική εικόνα ενός συγκροτημένου παραγωγικού σχεδίου άρχισε κάποια στιγμή να χάνεται κάτω από το βάρος της πληθώρας των εξαγγελιών.

Μισθολογικές αυξήσεις, δωρεάν φάρμακα, δωρεάν μετακινήσεις, μειώσεις φόρων, φοιτητικές ενισχύσεις, σχολικά γεύματα, προσχολική αγωγή, παρεμβάσεις στη στέγη, παρεμβάσεις στο ρεύμα, ενισχύσεις στις οικογένειες, προσλήψεις.

Εδώ η κυβέρνηση βρήκε πρόσφορο έδαφος για να ξαναφέρει μπροστά την εικόνα του πολιτικού που έχει πάντα μία ακόμη υπόσχεση στην τσέπη.

Το πρόβλημα του Τσίπρα δεν είναι απαραίτητα ότι τα μέτρα είναι αδύνατον να χρηματοδοτηθούν. Είναι ότι το πλήθος τους θολώνει το μήνυμα της αλλαγής που προσπαθεί να εκπέμψει.

Όσο περισσότερο υπόσχεται, τόσο περισσότερο θυμίζει τον παλιό Τσίπρα – ακόμη και αν από κάτω υπάρχουν πλέον Excel.

Τα 13 δισ. της κυβέρνησης και η μάχη της αξιοπιστίας

Η κυβέρνηση έκανε πάντως και τη δική της υπερβολή. Κύκλοι του υπουργείου Οικονομικών ανέβασαν τον λογαριασμό των εξαγγελιών περίπου στα 13 δισ. ευρώ, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζονται τα ευρωπαϊκά όρια δαπανών.

Η ΕΛ.Α.Σ. αντέτεινε ότι η κυβερνητική μέτρηση αθροίζει ανόμοια πράγματα – μόνιμες ετήσιες δαπάνες, επενδύσεις τετραετίας, δάνεια, ανακατανομές και μέτρα σταδιακής εφαρμογής – και δήλωσε μάλιστα ότι αποδέχεται ανεξάρτητη αξιολόγηση από το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο.

Και αυτό είναι ένα σημείο στο οποίο ο Τσίπρας μπορεί να βγει κερδισμένος. Αν πράγματι θέλει να αποδείξει ότι έχει αλλάξει, δεν χρειάζεται να καταγγείλει την κυβερνητική κοστολόγηση. Χρειάζεται να προκαλέσει δημόσια τον έλεγχό της.

Να βάλει το πρόγραμμά του στο τραπέζι και να πει: ελέγξτε το γραμμή προς γραμμή. Εκεί θα φανεί αν έχουμε μπροστά μας ένα πραγματικό πρόγραμμα ή ένα πολύ καλύτερα οργανωμένο Πρόγραμμα Θεσσαλονίκης.

Και η επίθεση του ΠΑΣΟΚ αποκαλύπτει κάτι διαφορετικό

Ενδιαφέρουσα ήταν και η αντίδραση του ΠΑΣΟΚ, που κατηγόρησε τον Τσίπρα ότι έκανε «copy paste το 80%» του δικού του προγράμματος. Η συγκεκριμένη κριτική σχεδόν αντιφάσκει με την κυβερνητική.

Δεν μπορεί ταυτόχρονα το πρόγραμμα να είναι μια επικίνδυνη επιστροφή στις αυταπάτες του 2014 και κατά 80% αντιγραφή του σημερινού προγράμματος του ΠΑΣΟΚ, χωρίς αυτό να δημιουργεί τουλάχιστον ορισμένα ερωτήματα.

Πολιτικά, πάντως, η αντίδραση του ΠΑΣΟΚ δείχνει ότι ο Τσίπρας πέτυχε κάτι που ίσως τον ενδιαφέρει περισσότερο από όλα: επανήλθε στη μάχη για το ποιος εκφράζει την εναλλακτική πρόταση απέναντι στη ΝΔ.

Ο Τσίπρας έδειξε με έμφαση ότι δεν ήταν πλέον ένας πρώην πρωθυπουργός που σχολιάζει, αλλά εμφανίστηκε ως «υποψήφιος πρωθυπουργός»» που παρουσιάζει πρόγραμμα και αυτή ίσως ήταν η σημαντικότερη εικόνα της βραδιάς.

Πιο ώριμος, όχι ακόμη «νέος»

Το τελικό συμπέρασμα δεν βολεύει ούτε την κυβέρνηση ούτε ίσως και τον ίδιο τον Τσίπρα. Όχι, ο Τσίπρας δεν είναι «ίδιος και απαράλλαχτος».

Η οικονομική του αφήγηση είναι πιο σύνθετη. Η παραγωγικότητα και η βιομηχανική πολιτική έχουν πολύ μεγαλύτερο βάρος, η μικρή και μεσαία επιχειρηματικότητα δεν αντιμετωπίζεται περίπου ως ύποπτη εκ προοιμίου, η δε κοστολόγηση είναι ασύγκριτα πιο αναλυτική. Και η ίδια η γλώσσα του είναι περισσότερο η γλώσσα ενός πολιτικού που γνωρίζει πλέον τους δημοσιονομικούς περιορισμούς.

Αλλά ούτε ο ίδιος έχει αποδείξει ακόμη ότι έγινε ο «νέος Τσίπρας» που θέλει να εμφανίσει. Κουβαλά την ίδια ροπή προς τα πολλά και μεγάλα μέτρα, τις υποσχέσεις και τις ακατάσχετες δεσμεύσεις – θα έλεγε κανείς τα ωραία λόγια, αν ήθελε να εκκφράσει όλο το φορτίο δυσπιστίας που υπάρχει απέναντί του. Αποφεύγει την επώδυνη αυτοκριτική. Και ζητά να πιστέψει ο πολίτης ότι έχει μάθει από το 2015 χωρίς να του λέει πάντοτε καθαρά τι ακριβώς έμαθε.

Η εμφάνιση στη Θεσσαλονίκη ήταν λοιπόν κάτι περισσότερο από επιστροφή και λιγότερο από επανίδρυση. Ήταν η πιο σοβαρή μέχρι σήμερα απόπειρα του Αλέξη Τσίπρα να αποδείξει ότι μπορεί να επιστρέψει χωρίς να επαναλάβει τον εαυτό του.

Έκανε αρκετά για να μην μπορεί η κυβέρνηση να τον ξεφορτωθεί με το απλό «τα ίδια ξανά μανά». Δεν έκανε ακόμη αρκετά για να σβήσει από τη μνήμη όσων τον κοιτούν και εξακολουθούν να βλέπουν πίσω του το 2015.

Και αυτή είναι πιθανότατα η μεγαλύτερη μάχη που έχει μπροστά του: όχι να πείσει ότι άλλαξε ιδέες. Να πείσει ότι απέκτησε μέτρο.

Διαβάστε επίσης

Σχεδόν τα πάντα έτοιμα για το κόμμα Σαμαρά: Όλα τα ονόματα που παίζουν για τη στελέχωση των ψηφοδελτίων

Δημοσκόπηση Interview: Απώλειες για ΝΔ, ΕΛΑΣ και Καρυστιανού, κέρδη για ΠΑΣΟΚ – Στο 12% οι θετικές γνώμες για Σαμαρά

ΠΑΣΟΚ: «Ξεκίνημα νίκης» από το Ηράκλειο – Η 3η Σεπτέμβρη, η απάντηση Ανδρουλάκη στον Τσίπρα και η παρουσία Παπανδρέου

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.