Τανάγρα: Τα ερωτήματα για την τραγωδία στο Athens Flying Week – Το μοιραίο F-4, η ιδιωτική διοργάνωση μέσα σε ενεργή στρατιωτική βάση, τα εισιτήρια και οι VIP χώροι

Takeaways by to pontiki AI

• Δύο χειριστές έχασαν τη ζωή τους μετά τη συντριβή αεροσκάφους F-4 Phantom κατά τη διάρκεια επίδειξης στην αεροπορική βάση της Τανάγρας.
• Η Πολεμική Αεροπορία διενεργεί επίσημη έρευνα για τα αίτια του δυστυχήματος, ενώ η διοργάνωση της εκδήλωσης Athens Flying Week διακόπηκε άμεσα.
• Το τραγικό συμβάν ανέδειξε ερωτήματα σχετικά με τον σχεδιασμό ασφαλείας, τις συμβατικές υποχρεώσεις και τις ευθύνες μεταξύ των ιδιωτών διοργανωτών και του Δημοσίου.
• Παράλληλα, εξετάζονται ζητήματα που αφορούν τη χρήση στρατιωτικών εγκαταστάσεων για εμπορικές εκδηλώσεις, την οικονομική κάλυψη του κόστους υποστήριξης και το πλαίσιο της ασφαλιστικής ευθύνης.

Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, η αεροπορική γιορτή στην Τανάγρα μετατράπηκε σε σκηνή τραγωδίας. Το F-4 Phantom της Πολεμικής Αεροπορίας συνετρίβη κατά τη διάρκεια της επίδειξης, μπροστά στα μάτια εκατοντάδων θεατών, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους οι δύο χειριστές. Η φωτιά που ακολούθησε κινητοποίησε ισχυρές δυνάμεις της Πυροσβεστικής, ενώ η διοργάνωση διακόπηκε.

Τα αίτια της συντριβής αποτελούν πλέον αντικείμενο της επίσημης έρευνας, με την Πολεμική Αεροπορία να έχει ήδη συστήσει Επιτροπή Διερεύνησης. Υπάρχει, ωστόσο, ένα δεύτερο και ανεξάρτητο σκέλος, που αφορά τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται και λειτουργεί μια ιδιωτική εκδήλωση, όπως το Athens Flying Week, μέσα σε μια ενεργή στρατιωτική εγκατάσταση. Και αυτό, μετά την τραγωδία της 5ης Σεπτεμβρίου, αποκτά νέο βάρος.

Το φετινό Athens Flying Week είχε προγραμματιστεί για τις 5 και 6 Σεπτεμβρίου στην Αεροπορική Βάση Τανάγρας. Η διοργάνωση παρουσιάζεται ως ένα από τα μεγαλύτερα αεροπορικά γεγονότα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, με διεθνείς συμμετοχές και δεκάδες αεροσκάφη. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, τα F-16 «ΖΕΥΣ», T-6 «ΔΑΙΔΑΛΟΣ», F-16 Viper, Rafale, Mirage 2000-5, M-346 και F-4 Phantom, ενώ είχε ανακοινωθεί και η συμμετοχή πτητικών μέσων των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων σε σχηματισμούς και σύνθετα σενάρια μαζί με τμήματα Ειδικών Επιχειρήσεων.

Η τραγωδία σημειώθηκε στις 14:55, όταν το διθέσιο F-4E Phantom II συνετρίβη περίπου τρία ναυτικά μίλια νοτιοανατολικά της αεροπορικής βάσης, σε απόσταση περίπου δύο χιλιομέτρων από το αεροδρόμιο. Το αεροσκάφος κατέπεσε σε περιοχή όπου υπάρχουν κτίρια και αποθήκες και προκάλεσε πυρκαγιά, ενώ οι δύο χειριστές έχασαν τη ζωή τους.

Το γεγονός ότι δεν υπήρξαν απώλειες μεταξύ των θεατών δεν αναιρεί ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς έχει σχεδιαστεί το σύστημα ασφαλείας μιας τόσο μεγάλης διοργάνωσης, όταν χιλιάδες πολίτες βρίσκονται μέσα σε στρατιωτική βάση και αεροσκάφη εκτελούν πτήσεις επίδειξης σε μικρή απόσταση από τις οργανωμένες ζώνες παρακολούθησης;

Η ίδια η επίσημη παρουσίαση της διοργάνωσης καλεί το κοινό να παρακολουθήσει απογειώσεις και προσγειώσεις από πολύ κοντινή απόσταση. Παράλληλα, λειτουργούν οργανωμένες ζώνες παρακολούθησης, στατική έκθεση, εμπορικές δραστηριότητες και ειδικές υπηρεσίες για τους επισκέπτες.

Σε μια τέτοια διοργάνωση η ασφάλεια δεν μπορεί να αποτελεί μια γενική έννοια. Υπάρχει συγκεκριμένος σχεδιασμός, συγκεκριμένες αποστάσεις, διαδικασίες και εγκρίσεις. Ποιος τις καθορίζει; Ποιος εγκρίνει το πτητικό πρόγραμμα; Ποιος αποφασίζει σε ποια σημεία μπορούν να βρίσκονται οι θεατές; Ποιος πιστοποιεί τις ζώνες ασφαλείας και ποιος έχει τον τελευταίο λόγο όταν πρόκειται για στρατιωτικά αεροσκάφη που εκτελούν ελιγμούς μπροστά σε κοινό;

Εξίσου κρίσιμο είναι τι προβλέπεται σε περίπτωση ατυχήματος. Τι γίνεται εάν ένα αεροσκάφος χάσει ύψος ή έλεγχο; Πώς προστατεύεται ο κόσμος που βρίσκεται μέσα στη βάση; Πώς αποκλείονται οι περιοχές γύρω από το αεροδρόμιο; Ποιος συντονίζει την πυρόσβεση, την εκκένωση και την επέμβαση των σωστικών συνεργείων; Και μέχρι πού φτάνει η ευθύνη του διοργανωτή και από πού αρχίζει η ευθύνη της Πολεμικής Αεροπορίας;

Είναι ζητήματα που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος κάθε μεγάλης διοργάνωσης στην οποία χιλιάδες πολίτες παρακολουθούν πτήσεις στρατιωτικών και πολιτικών αεροσκαφών.

Η ασφάλιση και οι ευθύνες

Για μια διοργάνωση τέτοιου μεγέθους, κρίσιμο ζήτημα είναι και η ασφαλιστική κάλυψη αστικής ευθύνης. Το ερώτημα δεν είναι μόνο εάν υπάρχει ασφαλιστήριο, αλλά τι ακριβώς καλύπτει: ποιος είναι ο ασφαλιστής, ποιο είναι το ανώτατο όριο αποζημίωσης, ποιοι θεωρούνται ασφαλισμένοι και εάν περιλαμβάνονται ο διοργανωτής, οι θεατές, οι συμμετέχοντες και οι εγκαταστάσεις.

Υπάρχει ειδική πρόβλεψη για ατύχημα στρατιωτικού αεροσκάφους; Και τι συμβαίνει εάν ένα περιστατικό προκαλέσει ζημιές έξω από τα όρια της βάσης;

Το Athens Flying Week έχει εξελιχθεί μέσα σε δεκατέσσερα χρόνια από μια αεροπορική εκδήλωση σε έναν σύνθετο θεσμό με διεθνείς συμμετοχές, εμπορική δραστηριότητα και σημαντική προσέλευση κοινού. Η φετινή διοργάνωση περιλάμβανε ξένα μαχητικά, ακροβατικά σμήνη, μεταγωγικά αεροσκάφη, στατική έκθεση και εμπορικό εκθεσιακό χώρο.

Δεν πρόκειται, επομένως, για μια εσωτερική εκδήλωση της Πολεμικής Αεροπορίας. Είναι μια οργανωμένη διοργάνωση με εισιτήριο και εμπορικό χαρακτήρα, η οποία πραγματοποιείται στην 114 Πτέρυγα Μάχης.

Η στρατιωτική βάση ανοίγει τις πύλες της σε χιλιάδες επισκέπτες, χρησιμοποιούνται χώροι στάθμευσης και υποδομές, πραγματοποιείται στατική έκθεση και, κυρίως, ενεργοποιούνται στρατιωτικά αεροσκάφη και προσωπικό για τις ανάγκες του προγράμματος. Οι ίδιοι οι διοργανωτές έχουν ευχαριστήσει δημόσια το υπουργείο Εθνικής Άμυνας και τα Γενικά Επιτελεία για την υποστήριξή τους.

Εδώ προκύπτει ένα ακόμη σύνολο ερωτημάτων: Ποια απόφαση επιτρέπει τη διεξαγωγή της εκδήλωσης στην 114 Πτέρυγα Μάχης; Υπάρχει συγκεκριμένη σύμβαση ανάμεσα στο Ελληνικό Δημόσιο και τον διοργανωτή; Ποιος την υπέγραψε και ποια είναι η διάρκειά της; Τι προβλέπει για τη χρήση των εγκαταστάσεων και ποιος αναλαμβάνει κάθε κατηγορία δαπάνης;

Ακόμη και η χρήση ενός χώρου στρατιωτικής εγκατάστασης δημιουργεί οικονομικά και διοικητικά ζητήματα. Πόσο αποτιμάται; Υπάρχει μίσθωμα ή άλλου τύπου αντάλλαγμα; Εάν δεν υπάρχει, με ποια διαδικασία εγκρίνεται η παραχώρηση; Και ποιος αναλαμβάνει τα λειτουργικά έξοδα για όσο διάστημα η βάση υποδέχεται το κοινό;

Το κόστος που δεν φαίνεται στο εισιτήριο

Ένα μαχητικό αεροσκάφος χρειάζεται καύσιμα, τεχνική προετοιμασία, συντήρηση, προσωπικό εδάφους και επιχειρησιακή υποστήριξη. Παράλληλα, μια τόσο μεγάλη διοργάνωση απαιτεί μέτρα ελέγχου πρόσβασης, πυρασφάλειας, υγειονομικής κάλυψης, φύλαξης και διαχείρισης του πλήθους.

Ειδικά για τα ελληνικά στρατιωτικά αεροσκάφη, το ζήτημα είναι ακόμη πιο συγκεκριμένο: ποιος αποτιμά το κόστος των ωρών πτήσης και ποιος το αναλαμβάνει;

Το ερώτημα έχει σημασία επειδή το Δημόσιο διαθέτει μηχανισμούς κοστολόγησης υπηρεσιών και μέσων των Ενόπλων Δυνάμεων. Επομένως, δεν αρκεί η γενική αναφορά σε «υποστήριξη» της διοργάνωσης. Χρειάζεται να είναι γνωστό τι ακριβώς περιλαμβάνει αυτή η υποστήριξη και πώς αποτυπώνεται οικονομικά.

Το ίδιο ισχύει για τα αεροσκάφη των άλλων Κλάδων, καθώς η φετινή διοργάνωση είχε ανακοινώσει τη συμμετοχή των πτητικών μέσων των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Η οικονομική σχέση, ωστόσο, δεν εξετάζεται μόνο από την πλευρά του τι δίνει ο διοργανωτής στο Δημόσιο. Υπάρχει και η αντίστροφη διαδρομή. Για τη φετινή διοργάνωση υπάρχει συμμετοχή της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας στη συνδιοργάνωση, με προεκτιμώμενη δαπάνη 7.000 ευρώ με ΦΠΑ, ενώ υπάρχει επίσης απόφαση για οικονομική συμμετοχή του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού.

Το γεγονός αυτό από μόνο του δεν συνιστά κάτι μεμπτό. Δημόσιοι φορείς συχνά στηρίζουν διοργανώσεις που θεωρούν ότι ενισχύουν την τουριστική προβολή και την τοπική οικονομία. Το ζητούμενο είναι να είναι σαφές τι ακριβώς χρηματοδοτείται, ποια είναι η ανταπόδοση και ποιο το συνολικό δημόσιο κόστος.

Από την άλλη πλευρά βρίσκονται τα έσοδα μιας μεγάλης εμπορικής διοργάνωσης. Εισιτήρια, VIP και VVIP υπηρεσίες, χορηγίες, εμπορικά περίπτερα, εστίαση και λοιπές δραστηριότητες αποτελούν μέρος της οικονομικής της λειτουργίας. Η επίσημη ιστοσελίδα του Athens Flying Week διαθέτει ξεχωριστές ενότητες για εισιτήρια, VIP, εμπορικές ευκαιρίες και εκθεσιακή δραστηριότητα.

Έτσι, το ερώτημα για την οικονομική σχέση ανάμεσα στην ιδιωτική διοργάνωση και το Δημόσιο γίνεται συγκεκριμένο: τι εισπράττει ο διοργανωτής, τι καταβάλλει στο Δημόσιο, πόσο κοστίζει η κρατική συμμετοχή, εάν υπάρχει οικονομικό αντάλλαγμα για τη χρήση της βάσης και ποια είναι τελικά η καθαρή οικονομική σχέση των δύο πλευρών;

Ποιος έχει την ευθύνη;

Μετά την τραγωδία, ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα είναι και ο καταμερισμός της ευθύνης, ο οποίος σε ένα αεροπορικό δυστύχημα εξαρτάται από τα αίτια και τα πραγματικά περιστατικά.

Άλλη είναι η ευθύνη του χειριστή, άλλη του φορέα λειτουργίας ενός αεροσκάφους, άλλη του διοργανωτή μιας εκδήλωσης και διαφορετικές οι αρμοδιότητες του Δημοσίου. Ποιος είναι υπεύθυνος απέναντι στους θεατές; Ποιος απέναντι σε τρίτους που ενδέχεται να υποστούν ζημιές εκτός της βάσης; Ποιος έχει την ευθύνη για τις υποδομές που χρησιμοποιούνται από το κοινό και ποιος την επιχειρησιακή ευθύνη για τα στρατιωτικά αεροσκάφη;

Η απώλεια των δύο χειριστών είναι το βαρύτερο γεγονός της σημερινής ημέρας. Οι οικογένειές τους, οι συνάδελφοί τους και η Πολεμική Αεροπορία έχουν μπροστά τους μια ανείπωτη απώλεια.

Το πραγματικό ερώτημα που τίθεται μετά την τραγωδία της Τανάγρας δεν είναι αν πρέπει να συνεχιστεί μια αεροπορική διοργάνωση ούτε αν το Athens Flying Week έχει δικαίωμα να υπάρχει. Πρόκειται για διαφορετικές συζητήσεις.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι ποιοι είναι οι ακριβείς κανόνες με τους οποίους μια ιδιωτική, εισιτηριοφόρος διοργάνωση ανοίγει τις πύλες μιας ενεργής στρατιωτικής βάσης, χρησιμοποιεί τις υποδομές της και φιλοξενεί ως κεντρικό θέαμα αεροσκάφη και προσωπικό των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Και μαζί με αυτό έρχεται το δεύτερο σκέλος: ποιος πληρώνει, ποιος ασφαλίζει, ποιος ελέγχει και ποιος τελικά αναλαμβάνει την ευθύνη;

Οι απαντήσεις δεν μπορούν να προκύψουν από εικασίες ούτε από το πόρισμα για την πτώση του Phantom. Είναι δύο διαφορετικά ζητήματα. Το ένα αφορά το πώς και γιατί χάθηκαν δύο ανθρώπινες ζωές. Το άλλο αφορά το πώς λειτουργεί εδώ και χρόνια ένας μεγάλος ιδιωτικός θεσμός μέσα σε μια στρατιωτική εγκατάσταση του ελληνικού κράτους.

Διαβάστε επίσης:

Κόνιτσα: Μεγάλη αναζωπύρωση στο δάσος στην Τραπεζίτσα – Συνεχίζει να καίει για πέμπτη ημέρα

90η ΔΕΘ: Πρωτόγνωρη σε όγκο η διαδήλωση στη Θεσσαλονίκη (Photos/Video)

Βιασμός 15χρονης στο Αγρίνιο: Προφυλακιστέοι οι δυο συλληφθέντες – Αρνήθηκαν τις κατηγορίες

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.