Έρχεται εφιαλτικός χειμώνας στην Ευρώπη: Eνεργειακή ακρίβεια και νέα πίεση σε 50 εκατ. πολίτες – «Έκρηξη» τιμών αναμένει η ΕΕ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν προβλέπει να υπάρξουν προβλήματα ανεφοδιασμού αυτόν τον χειμώνα, όμως αναμένει «πολύ υψηλές» τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, δήλωσε ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν στο άτυπο συμβούλιο των υπουργών Ενέργειας της ΕΕ στο Δουβλίνο.

Με την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, «δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι οδεύουμε προς έναν δύσκολο χειμώνα», είπε ο Επίτροπος, σημειώνοντας ότι οι Βρυξέλλες εξετάζουν τι μπορούν να κάνουν ώστε τα καύσιμα για τις μεταφορές να καταστούν πιο οικονομικά.

«Σε έναν συνηθισμένο χειμώνα, περίπου 50 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη δεν είναι σε θέση να θερμάνουν σωστά την κατοικία τους. Αυτός ο χειμώνας θα μπορούσε να είναι ακόμη χειρότερος. Επομένως, αντιμετωπίζουμε με μεγάλη σοβαρότητα την κατάσταση, χωρίς να αναφερθούμε στη βιομηχανία μας, που βρίσκεται επίσης υπό πίεση», συνέχισε.

Υπό αυτό το πλαίσιο, ο Γιόργκενσεν σκοπεύει να χαλαρώσει ορισμένους κανόνες. Πρότεινε μεταξύ άλλων να αναβληθεί για έναν χρόνο η εφαρμογή του ευρωπαϊκού νόμου για τις εκπομπές μεθανίου που συνδέονται με τις εισαγωγές υδρογονανθράκων, ένα μέτρο που απευθύνεται στις εταιρείες του τομέα αυτού.

Η αναβολή του, από το 2027 για το 2028, όπως είχε ζητήσει πρόσφατα ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, θα τεθεί προς συζήτηση από τις χώρες και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Ο νόμος υποχρεώνει τις εταιρείες που εισάγουν υδρογονάνθρακες στην Ευρώπη να παρακολουθούν και να δηλώνουν τις εκπομπές μεθανίου, ενός εξαιρετικά ρυπογόνου αερίου.

Πολλές χώρες παραγωγοί ορυκτών καυσίμων, όπως οι ΗΠΑ, τάσσονται κατά του μέτρου, δηλώνοντας ότι αν εφαρμοστεί στην Ευρώπη μπορεί να φρενάρουν τις εξαγωγές τους.

Περιβαλλοντικές οργανώσεις από την άλλη προειδοποιούν ότι η αναβολή δεν θα έχει καμία επίπτωση στις τιμές της ενέργειας.

Πάνω από 100 δισ. ευρώ επιπλέον για εισαγωγές ενέργειας

Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν δαπανήσει πάνω από 100 δισ. ευρώ επιπλέον για εισαγωγές ενέργειας από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, γεγονός που ωθεί τους Ευρωπαίους πολιτικούς να αναζητήσουν εναλλακτικές λύσεις στα ορυκτά καύσιμα, την ώρα που οι τιμές εκτοξεύονται.

Σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, οι καταναλωτές πληρώνουν σχεδόν 50% ακριβότερα στα πρατήρια, ποσό που αντιστοιχεί σε περισσότερα από 11 δολάρια ανά γαλόνι, μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, της κρίσιμης θαλάσσιας οδού από την οποία, σε συνθήκες ειρήνης, διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.

«Οι καιροί είναι σοβαροί», δήλωσε ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ Νταν Γιόργκενσεν κατά τη διάρκεια συνάντησης των υπουργών Ενέργειας των 27 κρατών-μελών στο Δουβλίνο.

Παρά τα επιπλέον χρήματα που έχουν δαπανήσει, τα κράτη-μέλη δεν έχουν λάβει «ούτε ένα επιπλέον μόριο αερίου ή πετρελαίου», υπογράμμισε ο Γιόργκενσεν.

Ο επίτροπος δήλωσε ότι οι υπουργοί θα συζητήσουν σχέδια για επιτάχυνση της μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα στην ηλεκτρική ενέργεια, καθώς και για την επέκταση των ηλεκτρικών υποδομών σε ολόκληρη την ΕΕ.

Η Ευρώπη έχει καταστεί ιδιαίτερα εξαρτημένη από τις ΗΠΑ για τις άμεσες εισαγωγές ενέργειας, μετά την εγκατάλειψη της ιστορικής εξάρτησής της από τη Ρωσία, έπειτα από την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Η Ευρώπη στο επίκεντρο της ενεργειακής πίεσης

«Η Ευρώπη είναι μία από τις πιο εκτεθειμένες περιοχές — αν όχι η πιο εκτεθειμένη — όσον αφορά το ντίζελ, επειδή εισάγει τεράστιες ποσότητες ντίζελ και εισερχόμαστε στη δύσκολη εποχή, τη χειμερινή περίοδο», δήλωσε ο Φατίχ Μπιρόλ, εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.

Περίπου το 50% της προμήθειας ντίζελ της Ευρώπης προέρχεται απευθείας από τις ΗΠΑ.

Ρεπουμπλικάνοι σε σημαντικές πολιτείες των ΗΠΑ έχουν ζητήσει απαγόρευση των εξαγωγών ντίζελ, προκειμένου να ενισχυθεί η εγχώρια προσφορά ενόψει των κρίσιμων ενδιάμεσων εκλογών.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί αμφιβολίες σχετικά με τη συμφωνία του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ του 2025, βάσει της οποίας προβλέπεται πώληση ενεργειακών προϊόντων αξίας 750 δισ. δολαρίων στην ΕΕ.

Ο υπουργός Κλίματος, Ενέργειας και Περιβάλλοντος της Ιρλανδίας, Ντάραγκ Ο’Μπράιεν, δήλωσε ότι μια τέτοια απαγόρευση είναι «απίθανη», καθώς θα έπληττε τις οικονομίες και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Ωστόσο, τόνισε ότι η ΕΕ πρέπει να είναι προετοιμασμένη για το χειρότερο.

«Πρέπει να είμαστε σε επιφυλακή. Δεν μπορούμε να εφησυχάζουμε», δήλωσε.

Ο Γιόργκενσεν ανέφερε ότι έχει στείλει «ένα πολύ σαφές μήνυμα» στις αμερικανικές αρχές ζητώντας την απόσυρση της απαγόρευσης, ενώ παράλληλα κάλεσε τους υπουργούς Ενέργειας της ΕΕ να μειώσουν την εξάρτηση του μπλοκ από εξωτερικές πηγές ενέργειας, των οποίων η προσφορά μπορεί να επηρεαστεί από πολέμους και πολιτικές εξελίξεις.

«Αυτό, φυσικά, μας δείχνει πόσο κακό είναι για εμάς να εξαρτόμαστε, πόσο μη βιώσιμο είναι να εξαρτόμαστε από ενεργειακές πηγές από άλλα μέρη του κόσμου», δήλωσε ο Γιόργκενσεν.

«Πρέπει να απαλλαγούμε από αυτή την εξάρτηση. Πρέπει να αντικαταστήσουμε τα ορυκτά καύσιμα, τα εισαγόμενα, ρυπογόνα και ακριβά μόρια, με ενέργεια που παράγεται στην Ευρώπη: πράσινα ηλεκτρόνια».

Η Φινλανδία ως μοντέλο ενεργειακής αυτονομίας

Η υπουργός Περιβάλλοντος της Φινλανδίας, Σάρι Μουτάλα, αναφέρθηκε στη χώρα της ως παράδειγμα ενεργειακής ανεξαρτησίας.

Όπως είπε, η αυξανόμενη ανησυχία για τις τιμές της ενέργειας καθώς πλησιάζει ο χειμώνας ασκεί μεγάλη πίεση στους πολιτικούς, προκειμένου να βοηθήσουν τους πολίτες να αντιμετωπίσουν την κατάσταση.

Σύμφωνα με την ίδια, πυρηνικοί αντιδραστήρες, ανεμογεννήτριες, τυρφώνες και υδροηλεκτρικά φράγματα παρέχουν το 95% της ηλεκτρικής ενέργειας της Φινλανδίας, γεγονός που, όπως υποστήριξε, «δημιουργεί πολύ λογικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας».

Εν τω μεταξύ, η παγκόσμια αγορά παραμένει βαθιά επηρεασμένη από τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, ο οποίος έχει μειώσει τις ροές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσω του ζωτικής σημασίας Στενού του Ορμούζ σε μόλις 15% έως 25% των προπολεμικών επιπέδων.

Τη Δευτέρα, το πλούσιο σε φυσικό αέριο Κατάρ δήλωσε ότι παρατείνει την περίοδο ανωτέρας βίας στις αποστολές LNG σε Ασιάτες και Ευρωπαίους πελάτες κατά έναν ακόμη μήνα, με τις παραδόσεις στους τελευταίους να πρόκειται να ξαναρχίσουν τον Δεκέμβριο.

Το αποτέλεσμα: οι χώρες της ΕΕ συνεχίζουν να αγωνίζονται για να καλύψουν τα αποθέματά τους ενόψει του χειμώνα χωρίς να επιβαρυνθούν με αστρονομικούς λογαριασμούς.

Τι είναι η αποθήκευση φυσικού αερίου;

Σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ, τα κράτη μέλη πρέπει να αποθηκεύουν φυσικό αέριο — συνήθως σε μεγάλες υπόγειες εγκαταστάσεις, όταν υπάρχει άφθονο διαθέσιμο αέριο και οι τιμές είναι σχετικά ευνοϊκές.

Όταν αυξάνεται η ζήτηση, ειδικά τον χειμώνα, το φυσικό αέριο μπορεί να ανακτηθεί και να διοχετευτεί στο δίκτυο φυσικού αερίου για τη θέρμανση κατοικιών, την τροφοδοσία επιχειρήσεων και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, οι χώρες της ΕΕ υποχρεούνται να αναπληρώνουν τα επίπεδα αποθήκευσής τους στο 90% έως την 1η Νοεμβρίου σε ένα τυπικό έτος. Δεδομένου του πώς οι τιμές του φυσικού αερίου εκτοξεύτηκαν στα ύψη λόγω της αναταραχής στη Μέση Ανατολή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε στις πρωτεύουσες ευελιξία τον Μάρτιο, επιτρέποντάς τους να αναπληρώσουν ακόμη και το 75% έως το 80% για να αποφύγουν τις αγορές πανικού.

«Καθώς ο χειμώνας πλησιάζει σύντομα, πρέπει να συνεχίσουμε το προπαρασκευαστικό μας έργο. Η αξιοποίηση της ευελιξίας που παρέχει ο Κανονισμός για την Αποθήκευση Φυσικού Αερίου και η μείωση του στόχου πλήρωσης στο 80% μπορεί να βοηθήσει στην άμβλυνση της άμεσης πίεσης στις τιμές και το κόστος επαναπλήρωσης», αναφέρει η επιστολή του Jørgensen.

Η Κύπρος, η Εσθονία, η Φινλανδία, η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Λιθουανία, το Λουξεμβούργο, η Μάλτα και η Σλοβενία ​​δεν διαθέτουν εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου. Ωστόσο, σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ για την αποθήκευση φυσικού αερίου, πρέπει να συνάπτουν ρυθμίσεις αλληλεγγύης με άλλα κράτη μέλη για να διασφαλίσουν τα αποθέματά τους σε φυσικό αέριο.

Μήπως μας τελειώνει η βενζίνη;

Ο Γιόργκενσεν δήλωσε ότι επί του παρόντος δεν υπάρχουν άμεσοι κίνδυνοι για την ασφάλεια του εφοδιασμού και τόνισε ότι η τρέχουσα ενεργειακή κρίση είναι «πολύ διαφορετική» από εκείνη του 2022, όταν η ΕΕ διέκοψε απότομα την παροχή ρωσικού φυσικού αερίου μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Τότε, οι ευρωπαϊκές χώρες δεν αντιμετώπιζαν πραγματικές ελλείψεις φυσικού αερίου ή υποχρεωτική κατανομή που να άφηνε τα σπίτια χωρίς φυσικό αέριο.

Ωστόσο, τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου στην ΕΕ είναι πλέον χαμηλότερα από ό,τι ήταν το 2022, με μέσο όρο περίπου 70%. Η Λετονία (47,1%), η Ολλανδία (52,1%) και η Γερμανία (55,6%) καταγράφουν μερικά από τα χαμηλότερα επίπεδα πλήρωσης με βάση τα στοιχεία του κλάδου από τις 13 Σεπτεμβρίου. Αντίθετα, μέχρι τον Νοέμβριο του 2022, τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου στην ΕΕ ήταν κατά μέσο όρο 94,9% και στο τέλος του έτους στο 83,4%, σύμφωνα με την Επιτροπή.

Παρά το γεγονός ότι τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου στη Γερμανία υπολείπονται κατά πολύ του μέσου όρου της ΕΕ και των στοιχείων του προηγούμενου έτους, το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομικών και Ενέργειας δήλωσε στις 21 Αυγούστου ότι δεν αναμένει χειμερινές ελλείψεις.

Η Gas Infrastructure Europe (GIE), η ένωση που εκπροσωπεί τους φορείς εκμετάλλευσης τερματικών σταθμών μεταφοράς, αποθήκευσης και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), δήλωσε ότι η αποθήκευση είναι μόνο μία πηγή εφοδιασμού και λειτουργεί παράλληλα με τις εισαγωγές μέσω αγωγών, το LNG και την εγχώρια παραγωγή.

«Για αυτούς τους λόγους, η ασφάλεια του εφοδιασμού αξιολογείται καλύτερα μέσω του συνδυασμού αποθήκευσης, διαθέσιμων προμηθειών, υποδομών και ζήτησης υπό διαφορετικά σενάρια», δήλωσε στο Euronews η γενική γραμματέας της GIE, Λούσι Μπουστ.

Εάν διατηρηθεί η τρέχουσα πορεία πλήρωσης, πρόσθεσε η Μπουστ, η αποθήκευση θα μπορούσε να φτάσει περίπου το 77-80% μέχρι τον Νοέμβριο. Το πραγματικό αποτέλεσμα, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από τη διαθεσιμότητα φυσικού αερίου, τις συνθήκες της αγοράς, τη ζήτηση και τον καιρό.

Ο αναλυτής ενέργειας Emil Constantinescu, ιδρυτής της EnergyRiskIQ, σημείωσε ότι «το φυσικό απόθεμα βελτιώνεται, αλλά η αγορά εξακολουθεί να αποδίδει ένα σημαντικό ασφάλιστρο στη μελλοντική διαθεσιμότητα φυσικού αερίου και στον κίνδυνο εξωτερικής προσφοράς».

Παρ ‘όλα αυτά, η πραγματική ετυμηγορία θα έρθει στις 8 Οκτωβρίου, όταν ο σύνδεσμος διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς της ΕΕ, ENTSO-G, πρόκειται να αποκαλύψει τις προοπτικές του για την προμήθεια φυσικού αερίου για τον χειμώνα.

Γιατί η τιμή του φυσικού αερίου συνδέεται με την προσφορά;

Με την προσφορά περιορισμένη και τη ζήτηση υψηλή, το φυσικό αέριο γίνεται πιο ακριβό. Όσο μικρότερο είναι το απόθεμα αποθήκευσης, τόσο πιο δύσκολη και δαπανηρή γίνεται η αναπλήρωση των αποθεμάτων πριν από τον χειμώνα.

Πριν από την κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, ο κύριος δείκτης τιμών φυσικού αερίου στην Ευρώπη, ο ολλανδικός δείκτης TTF, διαπραγματευόταν περίπου στα 30-31 ευρώ ανά μεγαβατώρα (MWh). Τώρα είναι περίπου στα 72-74 ευρώ/MWh — υπερδιπλάσια — αφού είχε εκτοξευθεί για λίγο πάνω από τα 80-89 ευρώ/MWh νωρίτερα τον Σεπτέμβριο.

Ακόμα κι αν ο επίτροπος της ΕΕ δήλωσε ότι το μπλοκ είναι καλύτερα προετοιμασμένο από ό,τι ήταν πριν από το ενεργειακό σοκ του 2022, τα χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου του αφήνουν μικρότερο περιθώριο να απορροφήσει μια ακόμη παγκόσμια διαταραχή του εφοδιασμού χωρίς να πληρώσει βαρύ τίμημα.

Η Ολλανδή υπουργός Κλίματος, Στέντγιε βαν Βέλντχοβεν, δήλωσε ότι η Ολλανδία θέλει η ΕΕ να τερματίσει τους υποχρεωτικούς στόχους πλήρωσης των αποθεμάτων φυσικού αερίου όταν λήξουν οι ισχύοντες κανόνες το 2027, υποστηρίζοντας ότι η υποχρέωση των χωρών να συμπληρώσουν τα αποθέματά τους σε φυσικό αέριο για να καθορίσουν τα καθορισμένα επίπεδα τους επιβαρύνει άδικα.

Η Gasunie, η ολλανδική εταιρεία υποδομών και μεταφοράς φυσικού αερίου που λειτουργεί στην Ολλανδία, εξέφρασε παρόμοιες ανησυχίες, επικαλούμενη την αυξανόμενη εξάρτηση της χώρας από τις διεθνείς ροές φυσικού αερίου.

«Συνιστούμε την προετοιμασία για μια κρίση που θα μπορούσε να διαρκέσει αρκετούς μήνες. Τελικά, εναπόκειται στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να καθορίσουν ποιο επίπεδο κινδύνου είναι διατεθειμένη να αποδεχτεί η Ολλανδία», δήλωσε πρόσφατα ο Gasunie.

Ποιο είναι το χειρότερο σενάριο;

Οι ενεργειακοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι εάν η ΕΕ βιώσει έναν πολύ κρύο χειμώνα σε συνδυασμό με το συνεχιζόμενο κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, οι παγκόσμιες τιμές LNG θα μπορούσαν σχεδόν να διπλασιάσουν τις τρέχουσες τιμές, αναγκάζοντας την Ευρώπη να ξεπεράσει επιθετικά τις ασιατικές αγορές για αμερικανικό φυσικό αέριο.

Τελικά, μια έλλειψη φυσικού αερίου θα μπορούσε να μετατραπεί σε κρίση ηλεκτρικής ενέργειας λόγω του τρόπου με τον οποίο έχουν σχεδιαστεί τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και οι αγορές ενέργειας. Δεδομένου ότι πολλοί σταθμοί παραγωγής ενέργειας βασίζονται στο φυσικό αέριο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, μια μείωση στην προσφορά φυσικού αερίου αυξάνει γρήγορα τους λογαριασμούς ρεύματος και επιβαρύνει το δίκτυο.

Ο Ρόναλντ Πίντο, κύριος αναλυτής στην εταιρεία πληροφοριών αγοράς Kpler, δήλωσε ότι προς το παρόν δεν προβλέπονται ελλείψεις φυσικού αερίου. Ωστόσο, σε μια τέτοια περίπτωση, ο τομέας της ενέργειας πιθανότατα θα αισθανθεί τον αντίκτυπο.

«Το φυσικό αέριο συχνά καταλήγει να είναι ο οριακός παραγωγός, ιδιαίτερα τον χειμώνα. Η έλλειψη φυσικού αερίου θα μπορούσε να προκαλέσει ένα ράλι TTF, το οποίο με τη σειρά του θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλές τιμές ενέργειας σε όλη την Ευρώπη. Η κατάσταση θα μπορούσε να επιδεινωθεί εάν συμπέσει με χαμηλές θερμοκρασίες και χαμηλή παραγωγή αιολικής ενέργειας», δήλωσε ο Πίντο στο Euronews.

Η ενεργειακή κρίση της Ευρώπης έρχεται στη χειρότερη δυνατή στιγμή για τις χώρες της ΕΕ, οι οποίες έχουν ήδη εισαγάγει μέτρα μείωσης φόρων, επιδοτήσεις και άλλα εργαλεία που βασίζονται στην αγορά για να μετριάσουν τις αυξανόμενες τιμές — ενώ παράλληλα αγωνίζονται με τα εγχώρια οικονομικά.

Ένα επιδεινούμενο σενάριο θα μπορούσε να ωθήσει την Επιτροπή να συντονίσει την κοινή αγορά φυσικού αερίου για να εξασφαλίσει χαμηλότερες τιμές και καλύτερη διανομή, όπως έκανε το 2022. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν κάλεσε πρόσφατα τις Βρυξέλλες να επανεξετάσουν το μέτρο.

Διαβάστε επίσης:

«Έκπληκτος» ο Τραμπ με την απελευθέρωση των συλληφθέντων σε αμερικανική βάση στη Βρετανία – Βέβαιος για εμπλοκή ξένου παράγοντα ο Ρούμπιο

Αδιανόητο περιστατικό στις ΗΠΑ: Νήπιο έβγαλε γεμάτο πιστόλι σε παιδικό σταθμό – Συνελήφθη ο αστυνομικός πατέρας του

Αποφυλακίστηκε μετά από 41 χρόνια ο Douglas Stewart Carter – Η καταδίκη σε θάνατο, οι «πληρωμένοι» μάρτυρες και το DNA

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.