Το γήπεδο της Λεωφόρου: Ιστορία 104 ετών – Από τα Κουντουριώτικα και τα χρόνια της Κατοχής μέχρι τους Rolling Stones και το Γουέμπλεϊ 

Το γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας δεν ήταν ποτέ απλώς ένα γήπεδο. Στους Αμπελοκήπους γράφτηκαν για περισσότερο από έναν αιώνα κεφάλαια της ιστορίας του Παναθηναϊκού, αλλά και της ίδιας της Αθήνας. Στον ίδιο χώρο πέρασαν ποδοσφαιριστές και στρατιώτες, φίλαθλοι και εξόριστοι, μουσικοί και διαδηλωτές. Εκεί το γήπεδο επιτάχθηκε στην Κατοχή, εκεί υψώθηκε η ελληνική σημαία πριν φύγουν οι Γερμανοί, εκεί οι Rolling Stones έδωσαν τη συναυλία που διακόπηκε λίγες ημέρες πριν από τη δικτατορία και από εκεί ο Παναθηναϊκός πήρε το εισιτήριο για το Γουέμπλεϊ.

Η ιστορία της έκτασης στην Περιβόλα των Κουντουριώτικων αρχίζει πριν ακόμη από την επίσημη παραχώρηση στον Παναθηναϊκό. Το 1919 ο Γιώργος Καλαφάτης και άλλοι άνθρωποι του συλλόγου εντόπισαν τον χώρο. Στις 19 Ιανουαρίου 1921 η γενική συνέλευση του Παναθηναϊκού αποφάσισε να προχωρήσει στις απαραίτητες ενέργειες για την εξασφάλιση της χρήσης του.

Η κρίσιμη απόφαση ήρθε το 1922. Στις 23 Φεβρουαρίου ο Δήμος Αθηναίων παραχώρησε την έκταση και στις 8 Μαρτίου η απόφαση επικυρώθηκε από τη Νομαρχία. Η περιοχή δεν θύμιζε σε τίποτα το σημερινό γήπεδο. Ήταν ένας δύσκολος, βραχώδης χώρος που έπρεπε να διαμορφωθεί από την αρχή. Το 1924 η χρήση της έκτασης κατοχυρώθηκε και ο Παναθηναϊκός απέκτησε ουσιαστικά τη μόνιμη έδρα του. Από εκεί και πέρα η Λεωφόρος άρχισε να μεγαλώνει μαζί με τον σύλλογο και την πόλη.

Το 1928 κατασκευάστηκε η πρώτη ξύλινη εξέδρα και το 1931 ήρθαν οι πρώτες εξέδρες από οπλισμένο σκυρόδεμα. Δύο χρόνια αργότερα, το 1933, κατασκευάστηκε η πρώτη σκεπαστή εξέδρα ελληνικού γηπέδου. Παράλληλα, η Λεωφόρος έγινε η έδρα της Εθνικής Ελλάδας για δεκαετίες.

Το 1938, τοποθετήθηκαν προβολείς και έγινε στη Λεωφόρο ο πρώτος νυχτερινός ποδοσφαιρικός αγώνας στην Ελλάδα. Και μετά ήρθε ο πόλεμος. Από το 1941 έως το 1944 το γήπεδο επιτάχθηκε και χρησιμοποιήθηκε για τις ανάγκες του 3ου Στρατιωτικού Νοσοκομείου. Στους χώρους των εγκαταστάσεων φιλοξενήθηκαν παιδιά από το Αναμορφωτήριο Σύρου και το Εμπειρίκειο Ορφανοτροφείο. Παράλληλα, σε σημεία του γηπέδου που δεν ήταν εύκολα προσβάσιμα στις κατοχικές δυνάμεις δραστηριοποιήθηκαν άνθρωποι της Αντίστασης.

Το 1942 ένας αγώνας Παναθηναϊκού-ΑΕΚ που είχε προγραμματιστεί στη Λεωφόρο δεν έγινε ποτέ. Οι κατοχικές δυνάμεις  επιχείρησαν να επιβάλουν τους δικούς τους όρους και οι ποδοσφαιριστές αντέδρασαν. Το πλήθος που είχε συγκεντρωθεί στο γήπεδο βγήκε στους δρόμους και η αθλητική εκδήλωση μετατράπηκε σε αντικατοχική διαμαρτυρία.

Τον Οκτώβριο του 1944, λίγες ημέρες πριν από την απελευθέρωση της Αθήνας, ο διευθυντής του γηπέδου Αντώνης Βρεττός ύψωσε την ελληνική σημαία στη Λεωφόρο. Οι Γερμανοί βρίσκονταν ακόμη στην πόλη και απέναντι από το γήπεδο ήταν οι φυλακές Αβέρωφ. Η εικόνα της ελληνικής σημαίας πάνω από τη Λεωφόρο έμεινε στην ιστορία.

Μακρόνησος, νυχτερινό ποδόσφαιρο και «Τάφος του Ινδού»

Μετά την Απελευθέρωση, η Λεωφόρος συνέχισε να βρίσκεται μέσα στα γεγονότα μιας χώρας που περνούσε στον Εμφύλιο. Το 1948 έγινε εκεί ο αγώνας του Ολυμπιακού με τη Μικτή Μακρονήσου, στην οποία συμμετείχαν ποδοσφαιριστές που βρίσκονταν εξόριστοι στο νησί.

Το 1950 κατασκευάστηκε το πέταλο που αργότερα μετατράπηκε σε ένα από τα πιο, ενθουσιώδη, θορυβώδη και μοναδικά στον κόσμο πέταλα οργανωμένων φιλάθλων, αυτών της Θύρας 13. Το 1958 τοποθετήθηκε φυσικός χλοοτάπητας και έναν χρόνο αργότερα, το 1959, δημιουργήθηκε κάτω από τις εξέδρες το κλειστό γυμναστήριο γνωστό ως «Τάφος του Ινδού». Τα εγκαίνια έγιναν το 1960. Η Λεωφόρος είχε πλέον αποκτήσει εγκαταστάσεις που ξεπερνούσαν κατά πολύ τις ανάγκες ενός ποδοσφαιρικού γηπέδου.

Οι Rolling Stones τέσσερις ημέρες πριν από τη Χούντα

Στις 17 Απριλίου 1967, τέσσερις ημέρες πριν από το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου, οι Rolling Stones εμφανίστηκαν στη Λεωφόρο. Η συναυλία δεν ολοκληρώθηκε. Η ένταση, η επέμβαση της αστυνομίας και τα επεισόδια οδήγησαν στη διακοπή της. Ο Μιγκ Τζάγκερ  είχε την ιδέα να πετάξει κόκκινα γαρύφαλλα στο κοινό, μια κίνηση που οι αρχές ερμήνευσαν ως «επαναστατική» και συνυφασμένη με την Αριστερά. 

Το περιστατικό με τα κόκκινα γαρίφαλα πέρασε στην ιστορία και, μετά την επιβολή της δικτατορίας λίγες ημέρες αργότερα, η συναυλία απέκτησε ακόμη μεγαλύτερο συμβολικό βάρος. Η Λεωφόρος είχε φιλοξενήσει ένα από τα πιο πολυσυζητημένα μουσικά γεγονότα της Αθήνας του 1967, λίγο πριν αλλάξει το πολιτικό σκηνικό της χώρας.

Από τη Λεωφόρο στο Γουέμπλεϊ

Για τον Παναθηναϊκό, όμως, η μεγάλη ιστορία της Λεωφόρου είναι συνδεδεμένη με τις ποδοσφαιρικές του βραδιές. Τη σεζόν 1970-71 η ομάδα του Φέρεντς Πούσκας, με τον Μίμη Δομάζο, τον Αντώνη Αντωνιάδη και τους υπόλοιπους πρωταγωνιστές εκείνης της εποχής, έφτασε μέχρι τον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών.

Στις 28 Απριλίου 1971 η Λεωφόρος έζησε μία από τις μεγαλύτερες νύχτες της ιστορίας της. Ο Παναθηναϊκός νίκησε τον Ερυθρό Αστέρα με 3-0 και πήρε την πρόκριση για τον τελικό του Γουέμπλεϊ. Ο τελικός απέναντι στον Άγιαξ έγινε στο Λονδίνο. Η πορεία, όμως, είχε περάσει από την ιστορική έδρα των Αμπελοκήπων.

Το 1974, μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο και την πτώση της δικτατορίας, η Λεωφόρος φιλοξένησε εκδηλώσεις που συνδέθηκαν με την Κύπρο και τους πρόσφυγες. Το γήπεδο παρέμενε ένας από τους μεγάλους χώρους συγκέντρωσης της Αθήνας.

Το «Απόστολος Νικολαΐδης» και οι επιστροφές

Στα τέλη του 1980 αποφασίστηκε η μετονομασία του γηπέδου προς τιμήν του Απόστολου Νικολαΐδη. Από το 1981 καθιερώθηκε επισήμως η ονομασία «Απόστολος Νικολαΐδης». Την ίδια περίοδο ξεκίνησε η εποχή των μετακινήσεων προς το ΟΑΚΑ. Η Λεωφόρος έπαψε να είναι σταθερά η έδρα των πρασίνων, αλλά κάθε επιστροφή της στον χώρο είχε ιδιαίτερο βάρος για τον κόσμο του Παναθηναϊκού.

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 το γήπεδο ανακαινίστηκε.  Στις 11 Οκτωβρίου 2003 η Εθνική Ελλάδας νίκησε τη Βόρεια Ιρλανδία στη Λεωφόρο και εξασφάλισε την πρόκριση στο Euro 2004. Λίγους μήνες αργότερα η ελληνική ομάδα θα κατακτούσε το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα στην Πορτογαλία.  Στις 17 Μαΐου 2026 ο Παναθηναϊκός έδωσε το τελευταίο επίσημο παιχνίδι στη Λεωφόρο πριν από τη μετακίνησή του στον Βοτανικό. Αντίπαλος ήταν ο ΠΑΟΚ. Το παιχνίδι έληξε 2-2, με τον Παναθηναϊκό να επιστρέφει από το 0-2.

Το τελευταίο παιχνίδι είχε και μία ιδιαιτερότητα αφού έγινε χωρίς θεατές, καθώς η έδρα ήταν τιμωρημένη. Κάπως έτσι φαίνεται να κλείνει ένας κύκλος που είχε ξεκινήσει περισσότερο από έναν αιώνα νωρίτερα. Για τη σεζόν 2026-27 ο Παναθηναϊκός χρησιμοποιεί το ΟΑΚΑ, περιμένοντας το νέο του γήπεδο στον Βοτανικό.

Η Διπλή Ανάπλαση προβλέπει την αλλαγή χρήσης της έκτασης όπου βρίσκεται σήμερα η Λεωφόρος. Στη θέση του γηπέδου προβλέπεται ελεύθερος χώρος πρασίνου και αναψυχής περίπου 18 στρεμμάτων. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται επίσης Αθλητικό Μουσείο Παναθηναϊκού, εντευκτήριο και υπόγειος χώρος στάθμευσης έως 700 θέσεων.

Στον Βοτανικό, το νέο γήπεδο προβλέπεται να έχει 38.500 θέσεις, με δυνατότητα επέκτασης έως τις 40.000. Ο Δήμος Αθηναίων έχει θέσει ως στόχο την ολοκλήρωση των εργασιών τον Μάιο του 2027, ενώ ο κ. Γιάννης Αλαφούζος έχει δηλώσει ότι εκτιμά πως η ομάδα θα εγκατασταθεί εκεί τον Αύγουστο του ίδιου έτους.

Διαβάστε επίσης

Έκρηξη Πλάκα: Ο αγωγός του ’90, ο μετρητής και το διαμέρισμα του δεύτερου ορόφου στο μικροσκόπιο των αρχών

Αθηναϊκή Λέσχη: Γιατί διέγραψε τον Θεοδωρόπουλο για μόνο 6 μήνες – Ποιοι τη διοικούν, ποιοι μπαίνουν, πόσο κοστίζει και οι κανόνες

Οι Έλληνες καταζητούμενοι της Interpol που βρίσκονται στην «κόκκινη λίστα»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.