Δημόσια ακίνητα: Τεράστιος πλούτος μένει ανεκμετάλλευτος, ενώ η στεγαστική κρίση πιέζει νοικοκυριά και νέους

Ένας τεράστιος ακίνητος πλούτος βρίσκεται διάσπαρτος σε δήμους, κρατικούς οργανισμούς, ασφαλιστικά ταμεία, πανεπιστήμια και άλλους δημόσιους φορείς, χωρίς όμως το ελληνικό Δημόσιο να διαθέτει ακόμη μια ενιαία και απολύτως συγκρίσιμη εικόνα για το τι ακριβώς έχει στα χέρια του και, κυρίως, πόσο από αυτό μπορεί πραγματικά να αξιοποιηθεί.

Δεκάδες χιλιάδες ακίνητα, γήπεδα, κτίρια και εμπράγματα δικαιώματα συνθέτουν ένα από τα μεγαλύτερα περιουσιακά αποθέματα της χώρας. Ωστόσο, η διαφορετική μεθοδολογία καταγραφής από φορέα σε φορέα, οι εκκρεμότητες σε τίτλους, οι πολεοδομικές δεσμεύσεις και η απουσία κοινής βάσης δεδομένων μετατρέπουν μεγάλο μέρος αυτής της περιουσίας σε έναν πλούτο που υπάρχει περισσότερο στα χαρτιά παρά στην πραγματική οικονομία. Αποτύπωση της BluPeak Estate Analytics επιχειρεί να βάλει τάξη σε αυτή την εικόνα, χαρτογραφώντας ορισμένους από τους μεγαλύτερους κατόχους δημόσιας ακίνητης περιουσίας. Η μεγαλύτερη συγκεντρωμένη βάση προκύπτει από τους δήμους, στους οποίους καταγράφονται συνολικά 194.787 μοναδικά ΚΑΕΚ (Κωδικός Αριθμός Εθνικού Κτηματολογίου).

Ο αριθμός είναι εντυπωσιακός, αλλά χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία του. Δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι οι δήμοι κατέχουν περισσότερη ακίνητη περιουσία από όλους τους υπόλοιπους δημόσιους φορείς μαζί. Δείχνει όμως ότι διαθέτουν τη μεγαλύτερη βάση περιουσιακών στοιχείων που έχει καταγραφεί με κοινό κτηματολογικό δείκτη.

Αν η σύγκριση περιοριστεί αποκλειστικά στα ΚΑΕΚ, απέναντι στα 194.787 των δήμων βρίσκονται περίπου 13.322 ΚΑΕΚ επιλεγμένων μεγάλων δημόσιων φορέων. Η σχέση φθάνει περίπου στο 14,6 προς 1. Η σύγκριση, ωστόσο, παραμένει ενδεικτική και όχι απόλυτη. Ο λόγος είναι απλός: άλλοι φορείς καταγράφουν ΚΑΕΚ, άλλοι ακίνητα, άλλοι δικαιώματα, άλλοι κτίρια και γήπεδα. Χωρίς κοινή μονάδα μέτρησης, η πλήρης κατάταξη παραμένει ουσιαστικά αδύνατη.

Η «δεξαμενή» των 77.000 ακινήτων της ΕΤΑΔ

Ένα από τα μεγαλύτερα αυτοτελή χαρτοφυλάκια βρίσκεται στην Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου, η οποία διαχειρίζεται περίπου 77.000 ακίνητα. Και εδώ όμως ο αριθμός δεν λέει όλη την αλήθεια. Δεν είναι όλα τα ακίνητα διαθέσιμα για άμεση αξιοποίηση. Για κάθε περίπτωση πρέπει να εξεταστούν ξεχωριστά το ιδιοκτησιακό καθεστώς, οι υφιστάμενες χρήσεις, πιθανές δεσμεύσεις, πολεοδομικοί περιορισμοί και ο βαθμός ωριμότητας. Με άλλα λόγια, άλλο είναι το «πόσα ακίνητα υπάρχουν» και άλλο το «πόσα μπορούν αύριο το πρωί να βγουν στην αγορά ή να αποκτήσουν νέα χρήση». Σημαντικό απόθεμα βρίσκεται και στον σιδηροδρομικό τομέα. ΟΣΕ και ΓΑΙΑΟΣΕ εμφανίζουν 4.814 κτίρια και 3.638 γήπεδα, περίπου 3.500 δικαιώματα ΚΑΕΚ, συνολική έκταση περίπου 105.925 στρεμμάτων και 628.000 τετραγωνικά μέτρα κτισμάτων.

Από τον e-ΕΦΚΑ μέχρι τα πανεπιστήμια

Αξιόλογη περιουσία βρίσκεται επίσης στα χαρτοφυλάκια των ασφαλιστικών ταμείων και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Ο e-ΕΦΚΑ διαθέτει 515 ιδιόκτητα ακίνητα, μεταξύ των οποίων κτίρια που χρησιμοποιούνται για τη στέγαση υπηρεσιών, μισθωμένα ακίνητα, αλλά και περιουσιακά στοιχεία διαφορετικής κατάστασης και χρήσης. Στο ΕΚΠΑ και στα συνδεδεμένα κληροδοτήματα καταγράφονται περίπου 620 ακίνητα ή δικαιώματα, ενώ η Ακαδημία Αθηνών εμφανίζει 56 ακίνητα και 157 απαλλοτριωμένες εκτάσεις. Οι συγκεκριμένοι αριθμοί, όμως, επιβεβαιώνουν το ίδιο πρόβλημα: δεν είναι απολύτως συγκρίσιμοι μεταξύ τους.

Μόλις το 25% είναι έτοιμο για αξιοποίηση

Το πιο ενδιαφέρον ίσως εύρημα αφορά την πραγματική κατάσταση της δημοτικής περιουσίας. Σύμφωνα με την επεξεργασία της BluPeak, μόνο περίπου ένα στα τέσσερα δημοτικά δικαιώματα, δηλαδή το 25%, μπορεί να ενταχθεί στην κατηγορία της άμεσης αξιοποίησης. Πρόκειται για ακίνητα που θα μπορούσαν να εξεταστούν για στεγαστικές, κοινωνικές ή εισοδηματικές χρήσεις χωρίς να απαιτείται μακρά περίοδος προετοιμασίας.Ένα ακόμη 40% θα μπορούσε να αξιοποιηθεί, αλλά χρειάζεται προηγουμένως «ωρίμανση»: τεχνικό έλεγχο, νομική τακτοποίηση, πολεοδομική διερεύνηση ή άλλες παρεμβάσεις. Για το υπόλοιπο περίπου 35%, τα προβλήματα είναι βαθύτερα. Ελλιπείς τίτλοι, απουσία γεωχωρικών στοιχείων, έλλειψη ΚΑΕΚ ή δυσκολίες αντιστοίχισης ανάμεσα σε διαφορετικά μητρώα είναι μερικά από τα εμπόδια.

Χιλιάδες ακίνητα και στεγαστική κρίση

Το παράδοξο αποκτά ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις λόγω της στεγαστικής κρίσης. Την ώρα που η έλλειψη προσιτής κατοικίας εξελίσσεται σε ένα από τα σοβαρότερα κοινωνικά προβλήματα, το Δημόσιο διαθέτει ένα τεράστιο απόθεμα ακινήτων χωρίς να γνωρίζει με ακρίβεια πόσο από αυτό μπορεί να ενεργοποιήσει. Μέρος της περιουσίας θα μπορούσε δυνητικά να κατευθυνθεί σε κατοικίες για γιατρούς, εκπαιδευτικούς και νοσηλευτές που υπηρετούν σε περιοχές με υψηλά ενοίκια ή περιορισμένη προσφορά κατοικιώ. Άλλα ακίνητα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για φοιτητική στέγη ή για προγράμματα προσιτής μίσθωσης σε νέους και οικογένειες. Για να συμβεί, όμως, αυτό δεν αρκεί ένα ακίνητο να υπάρχει σε έναν κατάλογο. Χρειάζεται έλεγχος τίτλων, τεχνικής κατάστασης, ενεργειακής απόδοσης, πολεοδομικών δυνατοτήτων, υφιστάμενης χρήσης και κόστους αποκατάστασης.

Το μητρώο που ακόμη λείπει

Στην καρδιά του προβλήματος βρίσκεται η απουσία ενός ενιαίου και λειτουργικού μητρώου δημόσιας ακίνητης περιουσίας.

Η πρόταση της BluPeak προβλέπει τη δημιουργία κοινής βάσης που θα μπορεί να συνδέει Ε9, ΑΤΑΚ, τίτλους ιδιοκτησίας, ΚΑΕΚ, γεωχωρικά δεδομένα, τεχνικά χαρακτηριστικά, χρήσεις και μισθώσεις. Μόνο τότε θα μπορεί να υπάρξει πραγματική εικόνα για το ποιος φορέας διαθέτει τι, ποια ακίνητα αποφέρουν έσοδα, ποια παραμένουν κενά και ποια μπορούν να μετατραπούν σε κατοικίες, κοινωνικές υποδομές ή επενδυτικά ακίνητα. Μέχρι να συμβεί αυτό, το Δημόσιο θα εξακολουθεί να διαθέτει έναν τεράστιο ακίνητο πλούτο, χωρίς να γνωρίζει πλήρως ούτε την πραγματική του έκταση ούτε την πραγματική του αξία. Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο παράδοξο: σε μια χώρα που αναζητά χώρους για κοινωνική κατοικία, φοιτητικές εστίες και δημόσιες υποδομές, χιλιάδες ακίνητα παραμένουν εγκλωβισμένα ανάμεσα σε διαφορετικά μητρώα, ασαφείς τίτλους και χρόνια γραφειοκρατία. 

Διαβάστε επίσης

Εφορία: Σχεδόν 4 εκατ. οφειλέτες, αλλά το 74% των χρεών βαραίνει ελάχιστους μεγαλοοφειλέτες

Πολλαπλά καμπανάκια για την οικονομία: Ακρίβεια, επιτόκια, ενέργεια και στενός δημοσιονομικός χώρος πιέζουν την ανάπτυξη

Πλασματικά έτη: Η έξοδος στη σύνταξη που γλιτώνει πέντε χρόνια αναμονής για χιλιάδες ασφαλισμένους σήμερα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.