Ήρθε η… συντέλεια του κόσμου: Πουλάνε μαϊμού κομποσκοίνια από την… Κίνα, ως δήθεν «Αγίου Όρους» – Οργή στους μοναχούς

Πόσα χέρια μπορεί να έχουν περάσει ένα κομποσκοίνι μέχρι να φτάσει στον καρπό ενός προσκυνητή; Και πόσο «αγιορείτικη» είναι μια εικόνα, ένα θυμίαμα ή ένας σταυρός  που πωλείται με την ένδειξη «τύπου Αγίου Όρους»; Για τους μοναχούς της αγιοταφικής αδελφότητας οι απαντήσεις δεν είναι πλέον αυτονόητες.

Η μαζική είσοδος στην ελληνική αγορά εκκλησιαστικών ειδών που κατασκευάζονται στην Κίνα, αλλά και στη Ρουμανία, τη Βουλγαρία ή την Αλβανία, έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στην αγιορείτικη κοινότητα, η οποία βλέπει να χάνει έσοδα από τους μιμητές του Αγίου Όρους. Στα καταστήματα γύρω από μονές και ναούς, στα εκθετήρια μοναστηριών, στα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά πλέον και στο ίντερνετ ο πιστός  συναντά μια τεράστια γκάμα ειδών, όπως εικόνες και εικονάκια, κομποσκοίνια, σταυρούς, θυμιάματα, θυμιατά, καντήλια, αρώματα και κάθε λογής αντικείμενα που συνδέονται με τη θρησκευτική παράδοση. Η έκρηξη του προσκυνηματικού και θρησκευτικού τουρισμού τις τελευταίες δύο δεκαετίες δημιούργησε τη ζήτηση και η αγορά έσπευσε να την καλύψει.

Το ζήτημα που απασχολεί τους Αγιορείτες δεν είναι ότι υπάρχουν εμπορικά εκκλησιαστικά είδη. Είναι ότι ο καταναλωτής μπορεί να δυσκολευτεί να καταλάβει τι ακριβώς αγοράζει. Η μικρή ένδειξη «τύπου Αγίου Όρους», που υπάρχει σε πολλά τέτοιους είδους εκκλησιαστικά είδα μπορεί να διαφημίζει ότι το προϊόν παράχθηκε από τους μοναχούς του Αγίου Όρους με αποτέλεσμα ο ανυποψίαστος προσκυνητής να το αγοράσει χωρίς να παρατηρήσει ότι αυτό το προϊόν δεν είναι αυθεντικό. Γιατί άλλο ένα αντικείμενο που έχει κατασκευαστεί σε ένα αγιορείτικο κελί από έναν μοναχό και άλλο ένα προϊόν που σχεδιάστηκε ώστε να θυμίζει το Άγιο Όρος και παράγεται μαζικά σε μια βιοτεχνία της Κίνας για παράδειγμα. Η χώρα του ανατέλλοντος Ηλίου έχει πλέον σημαντική παρουσία σε αυτή την αγορά. Στη Θεσσαλονίκη λειτουργεί μεγάλη κινεζική αγορά που διαθέτει εκκλησιαστικά προϊόντα τόσο χονδρικά, όσο και λιανικά. Εκεί μπορεί να βρει κανείς από μικρά θρησκευτικά είδη μέχρι μεγαλύτερα αντικείμενα που χρησιμοποιούνται σε ναούς, όπως μανουάλια και λαμπάδες.

Κανείς δεν υποστηρίζει ότι η εισαγωγή αυτών των προϊόντων είναι από μόνη της παράνομη. Το ερώτημα είναι η προέλευση και κυρίως ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται στον αγοραστή.

Στο επίκεντρο του προβληματισμού των μοναχών του Αγίου Όρους βρίσκεται το κομποσκοίνι. Για τους μοναχούς δεν είναι ένα ακόμη θρησκευτικό αξεσουάρ, αλλά αντικείμενο συνδεδεμένο με την προσευχή. Η κατασκευή του παραδοσιακά απαιτεί χρόνο και υπομονή. Ένα χειροποίητο κομποσκοίνι 33 κόμπων χρειάζεται τουλάχιστον δύο ώρες για να ολοκληρωθεί, ενώ ένα κομποσκοίνι 100 κόμπων μπορεί να απαιτήσει πάνω από πέντε ή έξι ώρες.

Οι χρόνοι αυτοί κάνουν πρακτικά αδύνατη τη μαζική παραγωγή μέσα στις μονές. Οι μοναχοί έχουν το καθημερινό πρόγραμμα της προσευχής και της διακονίας και δεν μπορούν να λειτουργούν ως ένα εργαστήριο παραγωγής εκατοντάδων ή χιλιάδων τεμαχίων.

Στη μαζική παραγωγή της Κίνας, όμως, μπορούν να κατασκευαστούν χιλιάδες τέτοια κομποσκοίνια τα οποία στη συνέχεια διατίθενται στην αγορά. Και αυτό που ενοχλεί τους μοναχούς είναι ότι ο πιστός νομίζει ότι είναι από αυτούς ενώ στην ουσία προέρχονται από κάποιο εργοστάσιο. Ενώ και κάτι ακόμη που προκαλεί ενόχληση στην αγιοταφική αδελφότητα είναι η  μετατροπή του κομποσκοινιού από βοήθημα προσευχής σε αξεσουάρ. Γέροντες της αθωνικής πολιτείας βλέπουν με ανησυχία ανθρώπους να το φορούν στον καρπό χωρίς να γνωρίζουν απαραίτητα τη σημασία και τη χρήση του. Για τους ίδιους, το κομποσκοίνι που πλέκεται σε περίοδο νηστείας, μέσα σε μια διαδικασία προσευχής και πνευματικής άσκησης, έχει διαφορετικό βάρος από ένα προϊόν μαζικής παραγωγής που αγοράζεται ως αναμνηστικό.

Το ίδιο συμβαίνει και με τις εικόνες.  Η εικόνα, λένε κληρικοί και μοναχοί, δεν είναι απλώς ένα διακοσμητικό αντικείμενο που αναπαράγεται σε απεριόριστες ποσότητες. Όταν η παραγωγή της γίνεται αποκλειστικά με εμπορικούς όρους, υπάρχει ο φόβος να χαθεί η σχέση της με το πρωτότυπο και τη λατρευτική παράδοση.

Ο ίδιος προβληματισμός έχει και θεσμική διάσταση. Ο Καταστατικός Χάρτης του Αγίου Όρους προβλέπει ότι εντός της αθωνικής πολιτείας μπορούν να πωλούνται προϊόντα που κατασκευάζονται εκεί, στα κελιά των μοναχών. Σήμερα, όμως, το όνομα του Αγίου Όρους έχει βγει πολύ έξω από τα όρια του Άθω και χρησιμοποιείται στην ευρύτερη αγορά ως ένδειξη προέλευσης, ποιότητας ή ακόμη και ως εμπορικό πλεονέκτημα. Στα ιερατικά άμφια η κατάσταση είναι διαφορετική. Επειδή συνήθως ράβονται στα μέτρα του κάθε ιερωμένου, δεν υπάρχει η ίδια δυνατότητα μαζικής παραγωγής έτοιμων ενδυμάτων. Χρησιμοποιούνται πάντως σε ορισμένες περιπτώσεις υφάσματα από την Κίνα ή την Ινδία. Τα εξειδικευμένα ραφεία που έχουν απομείνει στην Ελλάδα μπορούν να διακρίνουν την ποιότητα και, όπως αναφέρεται, αποφεύγουν τα φθηνότερα υλικά.

Όμως οι Αγιορείτες γνωρίζουν καλά ότι υπάρχει και η άλλη όψη. Οι μονές χρειάζονται έσοδα. Η συντήρηση ιστορικών μοναστηριών και κελιών κοστίζει, όπως κοστίζει και η καθημερινή λειτουργία τους και η φιλοξενία των προσκυνητών. Η οικονομική αυτοτέλεια είναι για πολλές μονές βασική προϋπόθεση ώστε να συνεχίσουν να λειτουργούν χωρίς να εξαρτώνται από το κράτος ή από εξωτερική χρηματοδότηση. Και αυτή είναι και η δύσκολη ισορροπία που καλούνται να διαχειριστούν σήμερα οι μονές. Από τη μία πλευρά, η ανάγκη για οικονομική αυτονομία και πόρους ώστε να συντηρηθούν τα μοναστήρια και να συνεχιστεί η ζωή τους. Από την άλλη, η αγωνία των Αγιορειτών μήπως χαθεί η αποκλειστικότητα και η αυθεντικότητα των προϊόντων τους και η παράδοσή τους παράδοση μετατραπεί σε μια ακόμη αγορά, όπου το όνομα του Αγίου Όρους λειτουργεί ως εμπορικό σήμα.

Διαβάστε επίσης:

Σουφλί: Συνεχίζεται η μάχη με τις φλόγες – Ενισχύθηκαν οι δυνάμεις, επιχειρούν 17 εναέρια

Κρήτη: Πότε έρχονται οι πρώτες αποζημιώσεις – Τι αποκαλύπτουν οι αυτοψίες

Φωτιά στη Μηλίτσα Μεσσηνίας: Βελτιωμένη η εικόνα στο πύρινο μέτωπο

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.