Σαρκοπενικός διαβήτης και απώλεια μυϊκής μάζας: Πώς συνδέονται

Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 είναι μια νόσος που συνήθως συνδέουμε με το αυξημένο σάκχαρο, το σωματικό βάρος και τις καρδιαγγειακές επιπλοκές. Τα τελευταία χρόνια, όμως, όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει μια λιγότερο γνωστή πλευρά του: η σχέση του με τη σαρκοπενία, δηλαδή την προοδευτική απώλεια μυϊκής δύναμης, μυϊκής μάζας και λειτουργικότητας.

Όταν ο σακχαρώδης διαβήτης συνυπάρχει με σαρκοπενία, χρησιμοποιείται συχνά ο όρος «σαρκοπενικός διαβήτης». Δεν πρόκειται για έναν διαφορετικό τύπο διαβήτη, αλλά για τη συνύπαρξη δύο καταστάσεων που μπορούν να αλληλοτροφοδοτούνται και να επηρεάζουν σημαντικά την υγεία, ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες ηλικίες.

Γιατί ο διαβήτης και η σαρκοπενία συνδέονται;

«Οι μύες δεν είναι σημαντικοί μόνο για την κίνηση και τη δύναμή μας. Αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ιστούς που χρησιμοποιούν τη γλυκόζη του αίματος. Επομένως, η καλή κατάσταση του μυϊκού συστήματος έχει άμεση σχέση και με τη μεταβολική υγεία.

Στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, η αντίσταση στην ινσουλίνη, η χρόνια φλεγμονή, η μειωμένη σωματική δραστηριότητα και άλλες μεταβολικές διαταραχές μπορούν να συμβάλουν σταδιακά στην επιδείνωση της μυϊκής υγείας. Από την άλλη πλευρά, όταν μειώνεται η μυϊκή μάζα και κυρίως η μυϊκή λειτουργία, περιορίζεται και η ικανότητα των μυών να χρησιμοποιούν αποτελεσματικά τη γλυκόζη.

Δημιουργείται έτσι ένας φαύλος κύκλος: ο διαβήτης μπορεί να ευνοεί τη σαρκοπενία και η σαρκοπενία μπορεί με τη σειρά της να δυσκολεύει τη μεταβολική υγεία και τη ρύθμιση του διαβήτη», επισημαίνει ο δρ. Χάρης Δημοσθενόπουλος MΜedSci. PhD Προϊστάμενος Διαιτολογικού Τμήματος Γ.Ν. «Λαϊκό» Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Μέλος IDF Europe Board-Communications Officer of Diabetes Nutrition Study Group (DNSG) και συνεχίζει:

«Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος για ηλικιωμένους ανθρώπους, όσους έχουν περιορισμένη φυσική δραστηριότητα, ανεπαρκή ή χαμηλής ποιότητας διατροφή, χρόνια νοσήματα ή έχουν χάσει σημαντικό βάρος και μυϊκή μάζα».

Πώς καταλαβαίνουμε ότι υπάρχει σαρκοπενία;

Η σαρκοπενία δεν σημαίνει απλώς ότι κάποιος είναι αδύνατος. Ένα άτομο μπορεί να έχει φυσιολογικό ή ακόμη και αυξημένο σωματικό βάρος και παρ’ όλα αυτά να έχει χαμηλή μυϊκή μάζα και δύναμη. Μάλιστα, η σαρκοπενία μπορεί να συνυπάρχει με παχυσαρκία, γεγονός που κάνει την αναγνώρισή της δυσκολότερη μόνο από την εικόνα του σώματος ή από τη ζυγαριά.

Σημάδια που πρέπει να μας προβληματίσουν είναι η σταδιακή μείωση της δύναμης, η δυσκολία στο περπάτημα ή στο ανέβασμα σκάλας, η δυσκολία να σηκωθεί κάποιος από μια καρέκλα, οι συχνότερες πτώσεις και γενικότερα η μείωση της ικανότητας εκτέλεσης καθημερινών δραστηριοτήτων.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση δεν βασίζεται σε μία μόνο εξέταση. Ο επαγγελματίας υγείας αξιολογεί αρχικά τη μυϊκή δύναμη, για παράδειγμα με τη δύναμη χειρολαβής ή με δοκιμασίες όπως το πόσο εύκολα και γρήγορα μπορεί κάποιος να σηκωθεί επανειλημμένα από μια καρέκλα.

Στη συνέχεια μπορεί να εκτιμηθεί η ποσότητα της μυϊκής μάζας με κατάλληλες μεθόδους μέτρησης της σύστασης σώματος. Παράλληλα αξιολογείται η σωματική απόδοση, όπως η ταχύτητα βάδισης.

Ιδιαίτερα σε έναν ηλικιωμένο άνθρωπο με διαβήτη, η αξιολόγηση της μυϊκής κατάστασης έχει σημασία να συνδυάζεται με έλεγχο της διατροφικής κατάστασης. Ακούσια απώλεια βάρους, μειωμένη όρεξη ή σημαντικά μειωμένη πρόσληψη τροφής μπορεί να αποτελούν ενδείξεις δυσθρεψίας και να επιταχύνουν την απώλεια μυών.

Πώς αντιμετωπίζεται;

Η θεραπεία χρειάζεται να είναι συνολική. Δεν υπάρχει ένα χάπι ή ένα συγκεκριμένο τρόφιμο που να αντιμετωπίζει από μόνο του τη σαρκοπενία. Οι δύο βασικοί πυλώνες είναι η σωστή διατροφή και η σωματική άσκηση, παράλληλα φυσικά με την κατάλληλη ρύθμιση του σακχαρώδη διαβήτη και των υπόλοιπων προβλημάτων υγείας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η άσκηση με αντιστάσεις, όπως ασκήσεις με βάρη, λάστιχα ή κατάλληλες ασκήσεις με το βάρος του σώματος, προσαρμοσμένες πάντοτε στις δυνατότητες και στην κατάσταση υγείας του ατόμου. Ο στόχος δεν είναι απλώς «να κινηθεί περισσότερο», αλλά να δοθεί στους μυς το κατάλληλο ερέθισμα ώστε να διατηρήσουν ή να ανακτήσουν δύναμη και λειτουργικότητα.

Η διατροφή ως μέρος της θεραπείας

Εδώ βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες διαφορές σε σχέση με τον τρόπο που παραδοσιακά αντιλαμβανόμαστε τη «δίαιτα του διαβήτη».

Σε έναν άνθρωπο με διαβήτη και σαρκοπενία, δεν μας ενδιαφέρει μόνο να πέσει το σάκχαρο ή το σωματικό βάρος. Μας ενδιαφέρει ταυτόχρονα να εξασφαλίσουμε ότι ο οργανισμός λαμβάνει αρκετή ενέργεια και κυρίως αρκετή πρωτεΐνη ώστε να προστατεύεται η μυϊκή μάζα.

Μια υπερβολικά αυστηρή ή περιοριστική δίαιτα, ιδιαίτερα σε έναν ηλικιωμένο άνθρωπο με μειωμένη όρεξη ή απώλεια βάρους, μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα: μαζί με το βάρος να χαθεί και πολύτιμος μυϊκός ιστός.

Όταν το φαγητό δεν επαρκεί

Είναι συχνό φαινόμενο οι ηλικιωμένοι να έχουν  μειωμένη όρεξη, εξαιτίας της δυσκολίας στη μάσηση ή στην κατάποση.Επίσης η  μοναξιά, η κόπωση, οι παρενέργειες φαρμάκων και άλλα προβλήματα μπορούν να μειώσουν σημαντικά την ημερήσια πρόσληψη τροφής.

Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί ενίσχυση της καθημερινής διατροφής και, όταν αυτή δεν επαρκεί, να χρησιμοποιηθούν ειδικά πόσιμα διατροφικά συμπληρώματα με πρωτεΐνη και ενέργεια, έπειτα από αξιολόγηση από την ομάδα υγείας.

Διαβάστε επίσης:

Πνευμονική Πανώλη: Τι είναι, πώς μεταδίδεται και πόσο κινδυνεύουμε από μια νέα πανδημία

Νέα γενιά ανοσοθεραπείας για το πολλαπλούν μυέλωμα με τη «σφραγίδα» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα»

Ε.Σ.Α.μεΑ. για την Maricarmen στην Ελλάδα: Οι εξώσεις ατόμων με αναπηρία είναι καθημερινότητα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.