Από τη Βαστίλη στο Σύνταγμα, η Gen Z στην αντεπίθεση – Πώς η οργή εξαπλώνεται από χώρα σε χώρα

Η Gen Z βγαίνει στους δρόμους σε όλη την Ευρώπη, με τη Γαλλία να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή ενός κύματος μαθητικών και φοιτητικών κινητοποιήσεων που εξαπλώνεται σε Βέλγιο, Ιταλία, Ιρλανδία, Γερμανία και Αυστρία και φτάνει πλέον και στην Ελλάδα. Το ενδιαφέρον είναι ότι οι κινητοποιήσεις δεν περιορίζονται σε μία χώρα και συγκλίνουν γύρω από το κοινό αίσθημα, ότι μια ολόκληρη γενιά καλείται να πληρώσει όλο και περισσότερο για μια εκπαίδευση που υποβαθμίζεται.

Και το επόμενο μεγάλο τεστ έρχεται στις 13 Οκτωβρίου, καθώς την ίδια ημέρα που στη Γαλλία έχει ήδη προκηρυχθεί νέα ημέρα κινητοποιήσεων και απεργία, οι Φοιτητικοί Σύλλογοι της Αθήνας έχουν καλέσει σε συγκέντρωση στο Σύνταγμα, με αιχμή το κόστος σπουδών, τη στέγαση και την καθημερινή διαβίωση.

Η άγρια καταστολή στη Γαλλία προσθέτει μια ακόμη διάσταση στην κρίση. Οι εικόνες από συγκρούσεις με μαθητές, χρήση δακρυγόνων και γκλομπ, αλλά και ο τραυματισμός 15χρονου από χειροβομβίδα κρότου-λάμψης, έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, ενώ οι αρχές έχουν προχωρήσει σε χιλιάδες συλλήψεις από την έναρξη των κινητοποιήσεων. Ο Εμανουέλ Μακρόν βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με μια κρίση που δεν περιορίζεται στην εκπαίδευση, καθώς η κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα την κοινωνική δυσαρέσκεια, τις δημοσιονομικές πιέσεις και την κλιμάκωση της έντασης στους δρόμους, ενώ η απόφαση να ανασταλεί προσωρινά η χρήση χειροβομβίδων κρότου-λάμψης δείχνει την πολιτική πίεση που έχει δημιουργηθεί. 

Οι κυβερνήσεις δεν αντιμετωπίζουν πλέον μόνο μεμονωμένες διαμαρτυρίες για την εκπαίδευση, αλλά έναν νεανικό αναβρασμό που μπορεί να αποκτήσει ευρύτερη πολιτική και κοινωνική δυναμική. Η Gen Z, με διαφορετικά αιτήματα από χώρα σε χώρα, αρχίζει να αναγνωρίζει κοινά προβλήματα – το κόστος ζωής, την ακριβή ή δυσπρόσιτη στέγαση, τις ελλείψεις προσωπικού, τις υποδομές που καταρρέουν και την αίσθηση ότι η πρόσβαση σε μια αξιοπρεπή εκπαίδευση γίνεται ολοένα δυσκολότερη.

Η Ευρώπη, από την άλλη, βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα. Να αυξήσει τις δαπάνες για την εκπαίδευση σε μια περίοδο δημοσιονομικών πιέσεων ή να επιμείνει στη συγκράτηση των δαπανών, διακινδυνεύοντας να αφήσει τη δυσαρέσκεια μιας ολόκληρης γενιάς να διογκωθεί; Η γαλλική περίπτωση δείχνει ήδη πόσο γρήγορα μια εκπαιδευτική διαμαρτυρία μπορεί να μετατραπεί σε ευρύτερη πολιτική κρίση.

Η Γαλλία στο επίκεντρο

Στη Γαλλία, οι κινητοποιήσεις έχουν πλέον περάσει στην τρίτη εβδομάδα. Ξεκίνησαν από μαθητές λυκείου και εξελίχθηκαν σε ένα μαζικό κίνημα με τη συμμετοχή μαθητών, φοιτητών, εκπαιδευτικών, γονέων και συνδικάτων.

Οι διεκδικήσεις αφορούν περισσότερη χρηματοδότηση, περισσότερους εκπαιδευτικούς, μικρότερες τάξεις, καλύτερες σχολικές υποδομές και αλλαγές στην καθημερινότητα των μαθητών. Η εικόνα από τις γαλλικές αίθουσες είναι χαρακτηριστική: εκπαιδευτικοί καταγγέλλουν υπερπληθυσμό, ελλείψεις προσωπικού και σχολικά κτίρια σε κακή κατάσταση.

Η κινητοποίηση της Πέμπτης έβγαλε και πάλι δεκάδες χιλιάδες νέους στους δρόμους του Παρισιού, ενώ διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν από τη Λιλ και τη Ρεν μέχρι τη Ναντ, την Τουλόν και τη Μασσαλία. Η μεγάλη συγκέντρωση στη Βαστίλη μετατράπηκε σε ακόμη ένα σημείο έντασης, με συγκρούσεις ανάμεσα σε αστυνομικές δυνάμεις και διαδηλωτές. Το Reuters κατέγραψε εικόνες από αστυνομικούς των δυνάμεων αντιμετώπισης ταραχών να χρησιμοποιούν γκλομπ για να απομακρύνουν διαδηλωτές από την πλατεία.

Το σύνθημα σε ένα από τα μεγάλα πανό που κρατούσαν οι νέοι ήταν χαρακτηριστικό: «Η Gen Z είναι οργισμένη».

Η ένταση, ωστόσο, δεν είναι το μόνο στοιχείο της κινητοποίησης. Μεγάλο μέρος των διαδηλώσεων πραγματοποιήθηκε ειρηνικά, ενώ οι μαθητές επιμένουν ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσουν χωρίς συγκεκριμένες δεσμεύσεις.

Η κυβέρνηση προσπαθεί να απαντήσει με ένα έκτακτο σχέδιο. Ο υπουργός Παιδείας Εντουάρ Ζεφρέ ανακοίνωσε μέτρα για την αντικατάσταση των απόντων εκπαιδευτικών, ενώ εξετάζεται και η αλλαγή των απαιτητικών σχολικών προγραμμάτων. Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί έχει δεσμευτεί για «συγκεκριμένες, άμεσες και πλήρως χρηματοδοτούμενες» απαντήσεις μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου.

Για τους μαθητές, όμως, οι εξαγγελίες δεν αρκούν.

Η νέα ημέρα κινητοποιήσεων έχει ήδη οριστεί για την Τρίτη 13 Οκτωβρίου, ενώ οι φοιτητικές και επαγγελματικές οργανώσεις ζητούν ακόμη μεγαλύτερη συμμετοχή. Εκπρόσωπος της Union Étudiante προειδοποίησε ότι «όσο δεν θα έχουμε 10 δισεκατομμύρια ευρώ στο τραπέζι, θα συνεχίσουμε τις κινητοποιήσεις».

Η 13η Οκτωβρίου αποκτά ευρωπαϊκό συμβολισμό

Η ημερομηνία αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή στις 13 Οκτωβρίου κινητοποιήσεις έχουν προγραμματιστεί και στην Ελλάδα.

Οι Φοιτητικοί Σύλλογοι της Αθήνας έχουν καλέσει σε συγκέντρωση στο Σύνταγμα, με βασικά αιτήματα τη στήριξη των φοιτητών απέναντι στο αυξημένο κόστος σπουδών, τη στεγαστική κρίση και το κόστος της καθημερινής ζωής. Στο κάλεσμά τους συνδέουν μάλιστα ανοιχτά τις ελληνικές διεκδικήσεις με τις κινητοποιήσεις νέων στη Γαλλία και την Ισπανία.

Στην Ελλάδα, η πίεση δεν περιορίζεται στα δίδακτρα ή στη λειτουργία των πανεπιστημίων. Η φοιτητική στέγη, τα ενοίκια, οι μετακινήσεις, η σίτιση, τα συγγράμματα, το ενεργειακό κόστος και η χρηματοδότηση των ΑΕΙ αποτελούν πλέον μέρος μιας ευρύτερης συζήτησης για το αν ένας νέος μπορεί να σπουδάσει και να ζήσει αξιοπρεπώς.

Έτσι, η 13η Οκτωβρίου δημιουργεί έναν ιδιότυπο κοινό ευρωπαϊκό παρονομαστή: Παρίσι και Αθήνα, την ίδια ημέρα, με νέους να διεκδικούν περισσότερους πόρους και μικρότερο οικονομικό βάρος για την εκπαίδευση και τη ζωή τους.

Από τη Γαλλία στο Βέλγιο

Το γαλλικό κύμα έχει ήδη περάσει τα σύνορα.

Στη Λιέγη του Βελγίου οι κινητοποιήσεις έχουν οδηγήσει σε επανειλημμένες συγκρούσεις με την αστυνομία και εκατοντάδες συλλήψεις. Η ένταση ήταν τέτοια ώστε οι τοπικές αρχές επέβαλαν απαγόρευση δημόσιων συγκεντρώσεων άνω των τριών ατόμων έως τις 16 Οκτωβρίου, επικαλούμενες τον κίνδυνο νέων επεισοδίων.

Παρά την απαγόρευση, εκατοντάδες μαθητές και φοιτητές συνέχισαν να συγκεντρώνονται, δείχνοντας ότι η κρατική απάντηση δεν αρκεί για να ανακόψει τη δυναμική.

Και εδώ τα αιτήματα θυμίζουν τη Γαλλία: Κόστος εκπαίδευσης, υπερπλήρεις αίθουσες, περιορισμένοι πόροι και αυξημένο βάρος για μαθητές και οικογένειες.

Ιταλία

Στην Ιταλία, οι πρώτες καταλήψεις σχολείων σε Τορίνο και Ρώμη έγιναν με ένα σύνθημα που δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρερμηνείας: «Ας κάνουμε όπως στη Γαλλία».

Οι μαθητές διαμαρτύρονται για τη χρόνια υποχρηματοδότηση της εκπαίδευσης, την κατάσταση των σχολικών κτιρίων και την αύξηση του κόστους ζωής. Αντιπροσωπεία τους ταξίδεψε στο Παρίσι για να εκφράσει την αλληλεγγύη της στους Γάλλους μαθητές.

Το ίδιο πρόβλημα με διαφορετικές μορφές

Η εικόνα επαναλαμβάνεται σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Στην Ιρλανδία, φοιτητές διαδηλώνουν για τα υψηλά δίδακτρα, τη χρηματοδότηση της ανώτατης εκπαίδευσης και την έλλειψη οικονομικά προσιτής φοιτητικής στέγης.

Στη Γερμανία, μαθητές, εκπαιδευτικοί, γονείς και συνδικάτα ζητούν περισσότερους εκπαιδευτικούς και μεγαλύτερες επενδύσεις στην εκπαίδευση.

Στην Αυστρία, οι φοιτητικές οργανώσεις προετοιμάζουν νέες κινητοποιήσεις μετά τις προειδοποιήσεις για πιθανές περικοπές περίπου 1 δισ. ευρώ στον επόμενο τριετή προϋπολογισμό των πανεπιστημίων.

Ανησυχεί η Ευρώπη

Οι κινητοποιήσεις δεν αποτελούν ένα ενιαίο, κεντρικά οργανωμένο πανευρωπαϊκό κίνημα. Δεν υπάρχει μία ηγεσία, ένα κοινό πρόγραμμα ή ένας ενιαίος μηχανισμός που να συντονίζει τους νέους από το Παρίσι μέχρι την Αθήνα.

Κι όμως, ακριβώς αυτή η απουσία κεντρικού συντονισμού μπορεί να αποτελεί ένα από τα στοιχεία που προκαλούν μεγαλύτερη ανησυχία στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Γιατί το ζήτημα είναι αν η δυσαρέσκεια μπορεί να μετατραπεί σε μια ευρύτερη κινητοποίηση, η οποία θα ξεπερνά τα σύνορα και τα επιμέρους αιτήματα.

Η Γαλλία δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να συμβεί αυτό. Από ένα αίτημα για περισσότερους πόρους στα σχολεία, η συζήτηση έχει φτάσει στη στελέχωση, την ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών, το κόστος ζωής, την αστυνομική καταστολή και τελικά στη σχέση μιας ολόκληρης γενιάς με το κράτος και το πολιτικό σύστημα.

Και η εικόνα από τη Γαλλία είναι δύσκολο να αγνοηθεί: πάνω από 6.600 συλλήψεις έχουν καταγραφεί από την έναρξη των κινητοποιήσεων, ενώ εκατοντάδες σχολεία έχουν επηρεαστεί από τις δράσεις.

Την ίδια στιγμή, δημοσκοπικά στοιχεία δείχνουν ότι η κοινωνία δεν απορρίπτει συνολικά τα αιτήματα των μαθητών. Το 72% των Γάλλων θεωρεί τα αιτήματα των μαθητών νόμιμα, σύμφωνα με δημοσκόπηση της Elabe για το BFMTV, παρότι η πλειονότητα τάσσεται υπέρ του τερματισμού των κινητοποιήσεων.

Αυτό είναι και το δύσκολο σημείο για τις κυβερνήσεις, καθώς η κοινωνική νομιμοποίηση των αιτημάτων μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη από τη νομιμοποίηση των ίδιων των μορφών διαμαρτυρίας.

Το δημοσιονομικό αδιέξοδο και το στοίχημα για την Ευρώπη

Οι κυβερνήσεις καλούνται να αυξήσουν τις επενδύσεις στην εκπαίδευση, την ώρα που αντιμετωπίζουν υψηλά ελλείμματα, αυξημένο κόστος δανεισμού και πιέσεις για περιορισμό των δημόσιων δαπανών.

Η Γαλλία και το Βέλγιο αναμένεται να εμφανίσουν δημοσιονομικά ελλείμματα άνω του 5% του ΑΕΠ, ενώ η Αυστρία πάνω από 4%.

Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος, με τους νέους να ζητούν περισσότερες δημόσιες επενδύσεις ακριβώς τη στιγμή που οι κυβερνήσεις έχουν τα μικρότερα περιθώρια να τις χρηματοδοτήσουν.

Αυτό που ξεκίνησε στη Γαλλία ως μαθητική διαμαρτυρία για σχολικές υποδομές έχει ήδη αποκτήσει ευρωπαϊκή διάσταση. Από τη Λιέγη μέχρι τη Ρώμη και από το Δουβλίνο μέχρι την Αθήνα, διαφορετικές γενιές νέων περιγράφουν διαφορετικές εκδοχές του ίδιου προβλήματος, το κόστος της εκπαίδευσης και της ζωής αυξάνεται, ενώ η πρόσβαση σε ευκαιρίες και αξιοπρεπείς συνθήκες μοιάζει να γίνεται δυσκολότερη.

Το ερώτημα είναι αν, μέσα από διαφορετικές εστίες διαμαρτυρίας, γεννιέται για πρώτη φορά μια κοινή πολιτική γλώσσα της Gen Z στην Ευρώπη.

Και αυτό είναι το στοίχημα που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δύσκολα μπορούν πλέον να αγνοήσουν.

Διαβάστε επίσης:

Τραγωδία στη Βρετανία: 16 χρόνια μετά τον πνιγμό της μητέρας τους, τρεις αδελφές αυτοκτόνησαν στη θάλασσα

Στις φλόγες αεροσκάφη μετά από επίθεση των Χούθι στο αεροδρόμιο του Ριάντ (Videos)

Ελβάν Μπενουά: Το «πρόσωπο» των μαθητικών κινητοποιήσεων παραδίδει μαθήματα πολιτικής επικοινωνίας (Video)

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.