Οι ΗΠΑ, η μοναδική δυτική χώρα που επιμένει στη θανατική ποινή – Οι εκτελέσεις ως θέαμα για την ικανοποίηση του δημόσιου αισθήματος

Πρόσφατα στην Ευρώπη γίναμε αποδέκτες νουθεσιών, προτροπών και απειλών από Αμερικανούς αξιωματούχους για την πορεία της γηραιάς ηπείρου και το πώς θα έπρεπε να πορευθούμε για να «μην σβήσει ο δυτικός πολιτισμός».

Αυτόκλητοι υπερασπιστές του δυτικού τρόπου ζωής, οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ, αναμειγνύονται ωμά στα εσωτερικά άλλων χωρών με μια αίσθηση ανωτερότητας και ηθικού πλεονεκτήματος, ως να κατέχουν τη μια και μοναδική αλήθεια.

Ωστόσο σε ένα «σκοτεινό σημείο» για το έθνος, η Αμερική παραμένει η μόνη δυτική χώρα που εφαρμόζει τη θανατική ποινή μαζί με χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, η Κίνα και το… Ιράν. Όλα τα ευρωπαϊκά έθνη έχουν καταργήσει την πρακτική.

Διχασμένο έθνος

Οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τη θανατική ποινή λόγω ενός συνδυασμού ιστορικής παράδοσης, πολιτικού τοπίου, δημόσιου αισθήματος και του νομικού πλαισίου του φεντεραλισμού.

Ενώ η πλειονότητα των δημοκρατικών εθνών έχει καταργήσει τη θανατική ποινή, η πρακτική παραμένει νόμιμη σε ομοσπονδιακό επίπεδο και σε περίπου τις μισές πολιτείες των ΗΠΑ.

Σύμφωνα με το Σύνταγμα των ΗΠΑ, το ποινικό δίκαιο αποτελεί πρωτίστως ευθύνη των μεμονωμένων πολιτειακών κυβερνήσεων και όχι μιας κεντρικής εθνικής κυβέρνησης.

• Νόμοι ανά πολιτεία: Δεν υπάρχει ενιαία, εθνική απόφαση για τη διατήρηση ή την απαγόρευση της θανατικής ποινής. Αντ’ αυτού, κάθε πολιτεία επιλέγει τους δικούς της νόμους περί θανατικής ποινής.
• Ένα διαιρεμένο έθνος: Ενώ ορισμένες πολιτείες έχουν επίσημα καταργήσει τη θανατική ποινή ή έχουν θέσει μορατόριουμ στις εκτελέσεις, άλλες τη διατηρούν και την επιβάλλουν ενεργά.

Το νομικό προηγούμενο και το Ανώτατο Δικαστήριο

Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έχει επανειλημμένα αποφανθεί ότι η θανατική ποινή δεν παραβιάζει εγγενώς την απαγόρευση της Όγδοης Τροποποίησης κατά της «σκληρής και ασυνήθιστης τιμωρίας».

Πολιτική πίεση

Οι πολιτικές πιέσεις διασφαλίζουν τη συνέχιση της θανατικής ποινής. Με απλά λόγια, η θανατική ποινή αποτελεί μέρος του κινήματος «νόμου και τάξης» που κυριάρχησε στην πολιτική των ΗΠΑ σε πολιτειακό και εθνικό επίπεδο διακυβέρνησης από τη δεκαετία του 1980. Η αντίθεση στη θανατική ποινή έχει ιστορικά χαρακτηριστεί ως «επιείκεια απέναντι στο έγκλημα», κάτι που δεν συμφωνεί με την τιμωρητική τάση της Αμερικής.

Αυτοί οι πολιτικοί λόγοι εξηγούν εν μέρει τις σημαντικές γεωγραφικές διαφοροποιήσεις που διαπιστώθηκαν στις εκτελέσεις στις ΗΠΑ. Περίπου το 82% όλων των εκτελέσεων από το 1977 έχουν πραγματοποιηθεί στον Νότο, με ένα άλλο 12% στις Μεσοδυτικές Πολιτείες, 6% στη Δύση και μόνο τέσσερις εκτελέσεις συνολικά στα Βορειοανατολικά.

Το δημόσιο αίσθημα επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τους νομοθέτες, τους εισαγγελείς και τους δικαστές, πολλοί από τους οποίους εκλέγονται από το κοινό.

• Ανταπόδοση και Αποτροπή: Οι υποστηρικτές συχνά υποστηρίζουν ότι οι εκτελέσεις παρέχουν απόλυτη δικαιοσύνη για τις οικογένειες των θυμάτων (ανταπόδοση) ή αποτρέπουν τους πιθανούς εγκληματίες από το να διαπράξουν ειδεχθείς πράξεις, αν και οι μελέτες για την αποτροπή παραμένουν έντονα αμφιλεγόμενες.
• Πολιτικά Κίνητρα: Η «σκληρότητα απέναντι στο έγκλημα» υπήρξε ιστορικά μια ισχυρή πολιτική στάση σε πολλές αμερικανικές εκλογικές περιφέρειες. Οι αιρετοί συχνά αντιμετωπίζουν πολιτικές πιέσεις για να υποστηρίξουν τη θανατική ποινή ώστε να ευθυγραμμιστούν με τις απόψεις των ψηφοφόρων τους.

Πολιτιστικές και ιστορικές Ρίζες

Η θανατική ποινή έχει βαθιές ρίζες στην αμερικανική ιστορία, που κληρονομήθηκαν από το αγγλικό κοινό δίκαιο κατά την αποικιακή εποχή. Με την πάροδο των αιώνων, αυτή η πρακτική εξελίχθηκε από δημόσιους απαγχονισμούς σε ιδιωτικές εκτελέσεις, συχνά χρησιμοποιώντας θανατηφόρα ένεση ή άλλες μεθόδους.

Πολλοί πολιτικοί υποστηρίζουν την πρακτική ως αποτρεπτικό παράγοντα για το έγκλημα, συμπεριλαμβανομένου του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τον Ιανουάριο του 2025 υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα που έδινε εντολή στο Υπουργείο Δικαιοσύνης να επιδιώξει την επιβολή της θανατικής ποινής για κάθε επιλέξιμο έγκλημα που επισύρει θανατική ποινή. Μάλιστα, επανέφερε τη χρήση εκτελεστικού αποσπάσματος τον Απρίλιο για τις ομοσπονδιακές θανατικές ποινές.

Είναι μια πρακτική που επιτρέπεται μόνο σε πέντε πολιτείες των ΗΠΑ, με τη Νότια Καρολίνα να πρωτοστατεί, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο τρεις φορές πέρυσι.

Η Σαουδική Αραβία χρησιμοποιεί το σπαθί για να αποκεφαλίσει ανθρώπους. Το Ιράν χρησιμοποιεί απαγχονισμούς ή εκτελεστικά αποσπάσματα. Η Κίνα χρησιμοποιεί επίσης εκτελεστικά αποσπάσματα ή θανατηφόρες ενέσεις, σύμφωνα με ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Μια δημοσκόπηση Gallup τον Οκτώβριο του 2025 σε 1.000 ενήλικες ηλικίας μεταξύ 18 και 54 ετών διαπίστωσε ότι περισσότεροι από τους μισούς Αμερικανούς υποστηρίζουν την καταδίκη εγκληματιών σε θάνατο.

«Οφθαλμόν αντί οφθαλμού»

Οι Αμερικανοί που τάσσονται υπέρ της θανατικής ποινής αναφέρουν συχνότερα το «οφθαλμόν αντί οφθαλμού» ως τον λόγο για τις απόψεις τους υπέρ της διαδικασίας, με το 35% να την αναφέρει. Οι λόγοι «εξοικονόμησης χρημάτων των φορολογουμένων» και «το αξίζουν» ισοβαθμούν ως οι δεύτεροι πιο δημοφιλείς λόγοι για τους οποίους οι Αμερικανοί τάσσονται υπέρ, σύμφωνα με δημοσκόπηση του 2024.

Η περίπτωση Πάικ

Η αποτυχημένη προσπάθεια θανάτωσης της Κρίστα Πάικ με θανατηφόρα ένεση εξόργισε τη μητέρα του θύματός της, μιας 19χρονης κοπέλας ονόματι Κολίν Σλέμερ, η οποία δήλωσε ότι η πολιτεία απέτυχε να αποδώσει δικαιοσύνη, καθώς δύο δόσεις πεντοβαρβιτάλης άφησαν την Πάικ ζωντανή.

Οι περισσότερες σύγχρονες εκτελέσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες —εκείνες που πραγματοποιήθηκαν μετά το 1976, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο έθεσε τέλος σε μια αναστολή των εκτελέσεων διάρκειας σχεδόν 10 ετών— έχουν διενεργηθεί με τη μέθοδο της θανατηφόρας ένεσης, άλλοτε με τη χρήση ενός μόνο φαρμάκου και άλλοτε με συνδυασμό φαρμάκων. Η θανατηφόρα ένεση καθιερώθηκε ως μια «πιο ανθρώπινη» εναλλακτική λύση έναντι του απαγχονισμού ή της ηλεκτρικής καρέκλας, αν και ορισμένοι πολέμιοι της θανατικής ποινής υποστηρίζουν ότι προσδίδει μια «ιατρική» επίφαση σε μια διαδικασία που μπορεί να επιφέρει έναν επίσης επώδυνο θάνατο.

Διαβάστε επίσης:

O πρώην πρίγκιπας Άντριου πήρε και…. παχυλή αποζημίωση επειδή τον έδιωξαν από το Royal Lodge, λόγω της εμπλοκής του στο σκάνδαλο Επστάιν

Ακροδεξιές κυβιστήσεις: Η (αναμενόμενη) υποχώρηση του AfD για την έξοδο από το ευρώ στοχεύει στην ανάληψη της εξουσίας

Έχει αντιρρήσεις το Ισραήλ στην απονομή Νόμπελ Ειρήνης στην Πιλάι: «Νομιμοποιεί αντισραηλινό μίσος»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.