Το LSE αποδομεί τα μνημόνια και την Τρόικα: Μειώθηκε η παραγωγικότητα στην Ελλάδα – Μετατρέπεται σε «οικονομία των καφέ»

«Καμπανάκι» για την πορεία της ελληνικής οικονομίας χτυπά του Ελληνικό Παρατηρητήριο του London School of Economics (LSE), καθώς τελευταία μελέτη του διαπιστώνει ότι η χώρα μετατρέπεται σε «οικονομία των καφέ» και ότι η παραγωγικότητα έχει μειωθεί, παρά τις μεταρρυθμίσεις και την οδυνηρή οικονομική προσαρμογή της περιόδου 2010-2018.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, η παραγωγικότητα της εργασίας μειώθηκε κατά 16% μεταξύ 2009 και 2024, παραμένοντας κάτω από τα προ κρίσης επίπεδα. Η υποχώρηση των πραγματικών μισθών ήταν ακόμη μεγαλύτερη: συνολικά, η μείωση εκτιμάται μεταξύ 26% και 35%, ενώ στον τουριστικό τομέα έφτασε έως και το 60%. Οι συγγραφείς αποδίδουν σημαντικό μέρος αυτής της εξέλιξης στη συρρίκνωση της συνολικής ζήτησης και στην πτώση των πραγματικών αποδοχών. Εκτιμούν, παράλληλα, ότι η μετατόπιση της απασχόλησης προς τη φιλοξενία και την εστίαση ευθύνεται για περίπου το ένα τρίτο της συνολικής μείωσης της παραγωγικότητας της εργασίας. Την εικόνα επιβάρυνε η απώλεια εκατοντάδων χιλιάδων θέσεων εργασίας σε πιο παραγωγικούς κλάδους, όπως η μεταποίηση, αλλά και η ανεπαρκής δημιουργία θέσεων σε τομείς υψηλής τεχνολογίας και καινοτομίας.

Οι συγγραφείς της μελέτης (Μιχάλης Νικηφόρος, Βλάσσης Μίσσος, Χρήστος Πιέρρος και Νίκος Ροδουσάκης) στην ουσία αποδομούν πλήρως τα μνημόνια και τη λογική τους σημειώνοντας ότι «η ανακατανομή της οικονομικής δραστηριότητας και της απασχόλησης προς την “οικονομία των καφέ”, που χαρακτηρίζεται από χαμηλή παραγωγικότητα, σε συνδυασμό με μια γενικότερη πτώση της παραγωγικότητας, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τους δηλωμένους στόχους των τριών προγραμμάτων οικονομικής προσαρμογής που υλοποιήθηκαν στην Ελλάδα μεταξύ 2010 και 2018. Τα προγράμματα αυτά στηρίχθηκαν σε δύο βασικούς πυλώνες: πρώτον, σε μια επιθετική δημοσιονομική εξυγίανση με στόχο τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος και του δημόσιου χρέους· και, δεύτερον, σε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων – που περιλάμβανε την απελευθέρωση της αγοράς εργασίας και των προϊόντων, τις ιδιωτικοποιήσεις και την αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος – σχεδιασμένο για να βελτιώσει την κατανομή των πόρων, να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και να στηρίξει τη μακροπρόθεσμη αύξηση της παραγωγικότητας».

Υπογραμμίζουν, δε, ότι «αν και είναι πλέον ευρέως αποδεκτό ότι οι αρχικές προβλέψεις υποτίμησαν τον αντίκτυπο των προγραμμάτων προσαρμογής στην παραγωγή και την απασχόληση, έχει γίνει σχετικά λίγη συζήτηση σχετικά με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους στη δομή της ελληνικής οικονομίας και στην παραγωγικότητά της. Ωστόσο, το χάσμα μεταξύ των αισιόδοξων προβλέψεων – που ανέμεναν μια αποδοτικότερη κατανομή των πόρων και ισχυρότερη αύξηση της παραγωγικότητας μέσω διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων – και της πραγματικότητας μιας “οικονομίας του καφέ”, που χαρακτηρίζεται από κατάρρευση της παραγωγικότητας και στασιμότητα, είναι εξίσου, αν όχι περισσότερο, εντυπωσιακό».

Κυριαρχία της εστίασης και του τουρισμού

Η μελέτη σημειώνει ότι η απασχόληση στον τομέα της εστίασης και της φιλοξενίας αυξήθηκε κατά 87% από το 2009 έως το 2023, και η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία αυξήθηκε κατά 11%, με τον τομέα να καθίσταται ο μεγαλύτερος εργοδότης στην ελληνική οικονομία, χαρακτηριζόμενος από χαμηλούς μισθούς και αύξηση της επισφαλούς ή μερικής απασχόλησης. Το εργατικό δυναμικό στον τουρισμό είναι πιο μορφωμένο αλλά υποαπασχολούμενο, με πολλούς πτυχιούχους πανεπιστημίου να εργάζονται σε θέσεις χαμηλής ειδίκευσης. Τα στοιχεία της Eurostat επιβεβαιώνουν ότι η Ελλάδα έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά «υπερ-ειδικευμένων» νέων πτυχιούχων στην Ευρώπη (μετά την Ισπανία), με πάνω από 86% των νέων πτυχιούχων στον τομέα του τουρισμού/φιλοξενίας να απασχολούνται σε θέσεις εργασίας κάτω από το επίπεδο των προσόντων τους.

Η μελέτη θεωρεί ότι ο τουριστικός τομέας συνέβαλε καθοριστικά στη βελτίωση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Το εμπορικό πλεόνασμα στις ταξιδιωτικές υπηρεσίες βελτιώθηκε κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ 2009 και 2023, αντιπροσωπεύοντας περίπου το ήμισυ της συνολικής μείωσης του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι η υπερβολική εξάρτηση από τον τουρισμό και μια οικονομία υπηρεσιών χαμηλής παραγωγικότητας, χαμηλών μισθών και έντασης εργασίας έχει οδηγήσει σε σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες, όπως κοινωνική και περιβαλλοντική υποβάθμιση, στεγαστική κρίση και ευάλωτη οικονομία, ενώ τονίζεται ότι οι χαμηλοί μισθοί μειώνουν τα κίνητρα για καινοτομία και τεχνολογική πρόοδο, υπονομεύοντας τελικά την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.

Η μελέτη, καταληκτικά, επισημαίνει ότι η ελληνική εμπειρία θέτει υπό αμφισβήτηση την αντίληψη ότι η απελευθέρωση της αγοράς αυξάνει αυτόματα την αποδοτικότητα. Οι συγγραφείς προειδοποιούν ότι η μεγαλύτερη εξάρτηση από τομείς χαμηλής παραγωγικότητας δημιουργεί ένα αναπτυξιακό δίλημμα, καθώς οι τομείς αυτοί στηρίζουν τη ζήτηση και τα συναλλαγματικά αποθέματα, αλλά υπονομεύουν τη μακροπρόθεσμη παραγωγικότητα και την κοινωνική βιωσιμότητα. «Μια επιτυχημένη πορεία για την Ελλάδα θα απαιτήσει πολιτικές που όχι μόνο θα αποκαταστήσουν τη ζήτηση, αλλά και θα προωθήσουν στρατηγικά τομείς υψηλής παραγωγικότητας, θα υποστηρίξουν την τεχνολογική αναβάθμιση και θα εξασφαλίσουν ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς. Χωρίς μια τέτοια στροφή, η “οικονομία των καφέ” κινδυνεύει να μην αποτελέσει μια προσωρινή προσαρμογή, αλλά μια μακροπρόθεσμη ισορροπία στασιμότητας», τονίζεται.

Διαβάστε επίσης

Συντάξεις Νοεμβρίου 2026: Πότε μπαίνουν τα χρήματα στους λογαριασμούς – Τι αλλάζει λόγω της 28ης Οκτωβρίου

Μας έκοψαν «κοστούμι» για το 2027, 78 δισ. ευρώ: Λογαριασμός-σοκ για τα νοικοκυριά με αυξήσεις… 0,50 ευρώ την ημέρα

Πάνω από τα 105 δολάρια το Brent, στα 84 ευρώ το φυσικό αέριο

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.