Λιβύη: Το τελεσίγραφο της Τρίπολης για τις έρευνες της Chevron και το δύσκολο δίλημμα της Αθήνας – Τι διακυβεύεται για την ΑΟΖ

Ένα δύσκολο διπλωματικό σταυρόλεξο καλείται να λύσει η Αθήνα στις σχέσεις της με τη Λιβύη, καθώς η Τρίπολη επιχειρεί να συνδέσει ευθέως τις ενεργειακές έρευνες νότια της Κρήτης με τις διαπραγματεύσεις για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.

Η αποκάλυψη του περιεχομένου της λιβυκής ρηματικής διακοίνωσης της 24ης Αυγούστου φέρνει στο προσκήνιο μια σοβαρή προειδοποίηση προς την Ελλάδα: η συνέχιση των ερευνών σε περιοχές τις οποίες η Λιβύη θεωρεί μη οριοθετημένες και αμφισβητούμενες μπορεί, κατά την Τρίπολη, να επηρεάσει τις συνομιλίες για την οριοθέτηση, ακόμη και να οδηγήσει στην παύση τους.

Πρόκειται για μια διατύπωση που δεν ισοδυναμεί με απόφαση διακοπής των διαπραγματεύσεων, αλλά δύσκολα μπορεί να υποτιμηθεί. Πολύ περισσότερο καθώς προχωρεί ο σχεδιασμός για τις έρευνες της Chevron στα θαλάσσια οικόπεδα νότια της Κρήτης.

Το δίλημμα που επιχειρεί να θέσει η Τρίπολη

Στην πραγματικότητα, η λιβυκή πλευρά επιχειρεί να βάλει στο ίδιο τραπέζι δύο διαδικασίες που η Αθήνα επιμένει ότι πρέπει να αντιμετωπίζονται χωριστά.

Από τη μία βρίσκεται ο ελληνολιβυκός διάλογος για την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, μια διαδικασία ιδιαίτερα σημαντική για την ελληνική εξωτερική πολιτική, καθώς μια συμφωνία με τη Λιβύη θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο και, κυρίως, να αποδυναμώσει στην πράξη το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Από την άλλη βρίσκονται τα κυριαρχικά δικαιώματα που η Ελλάδα θεωρεί ότι διαθέτει νοτίως της Κρήτης και η απόφασή της να προχωρήσει στην έρευνα και πιθανή εκμετάλλευση υδρογονανθράκων.

Το μήνυμα της Τρίπολης είναι ουσιαστικά ότι η Αθήνα δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένο πως θα προχωρούν παράλληλα και ανεπηρέαστα οι δύο διαδικασίες.

Μάλιστα, στη διακοίνωση γίνεται αναφορά σε προηγούμενη συνεννόηση των δύο πλευρών για αποφυγή ενεργειών που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τις διαπραγματεύσεις. Πρόκειται για έναν ισχυρισμό με ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Λιβύη επιχειρεί να παρουσιάσει τις ελληνικές ενεργειακές πρωτοβουλίες ως κινήσεις που αντιβαίνουν στο πνεύμα του διαλόγου.

Η ελληνική κυβέρνηση απαντά ακριβώς το αντίθετο.

Αθήνα: Και διάλογος και άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων

Με αφορμή τη δημοσιοποίηση της διακοίνωσης, ελληνικές διπλωματικές πηγές υπογράμμισαν ότι πρόκειται για έγγραφο του Αυγούστου, στο οποίο η Αθήνα έχει ήδη απαντήσει, απορρίπτοντας τις λιβυκές αιτιάσεις.

Η ελληνική απάντηση, που κατατέθηκε στον ΟΗΕ, υποστηρίζει ότι τα οικόπεδα «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2» βρίσκονται εντός περιοχών ελληνικής δικαιοδοσίας, με τα εξωτερικά τους όρια να έχουν προσδιοριστεί βάσει της μέσης γραμμής και σε συνάρτηση με την ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία του 2020.

Η ελληνική θέση παραμένει ότι, ελλείψει συμφωνίας οριοθέτησης, εφαρμόζεται η αρχή της μέσης γραμμής, ενώ η συμμετοχή σε διαπραγματεύσεις δεν συνεπάγεται αναστολή της άσκησης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Κυρίως, η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι οι συνομιλίες με τη Λιβύη συνεχίζονται.

Ο τελευταίος γύρος πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα τον Ιούλιο, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η προετοιμασία του επόμενου, που προβλέπεται να διεξαχθεί στην Τρίπολη, με επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας την υφυπουργό Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου.

Επομένως, αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ούτε «πάγωμα» των ερευνών της Chevron ούτε διακοπή των συνομιλιών για την ΑΟΖ.

Υπάρχει, όμως, μια σαφής πολιτική και διπλωματική σύγκρουση για τους όρους υπό τους οποίους θα συνεχιστούν αυτές οι δύο παράλληλες διαδικασίες.

Η αντίφαση της Λιβύης και η σκιά του τουρκολιβυκού μνημονίου

Μια ενδιαφέρουσα παράμετρος είναι ότι, σύμφωνα με ελληνικές διπλωματικές πηγές, η ίδια η Λιβύη έχει σεβαστεί τη μέση γραμμή κατά την προκήρυξη δικών της θαλάσσιων οικοπέδων.

Η επισήμανση αυτή αξιοποιείται από την Αθήνα για να αναδείξει την αντίφαση ανάμεσα στην πρακτική της λιβυκής πλευράς και στις διεκδικήσεις που προβάλλει μέσω των ρηματικών διακοινώσεων.

Πίσω από ολόκληρη τη συζήτηση βρίσκεται αναπόφευκτα το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο η Αθήνα θεωρεί παράνομο και ανυπόστατο.

Η οριοθέτηση Ελλάδας – Λιβύης θα μπορούσε να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες διπλωματικές απαντήσεις σε αυτό. Γι’ αυτό ακριβώς η διατήρηση ανοικτού του διαύλου με την Τρίπολη αποτελεί στρατηγικό στόχο για την ελληνική πλευρά.

Ωστόσο, η κατάσταση περιπλέκεται και από τις εξελίξεις στο εσωτερικό της Λιβύης.Η αντικατάσταση του Αγκίλα Σάλεχ στην προεδρία της Βουλής των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης δημιουργεί νέα δεδομένα στις ισορροπίες της Βεγγάζης, όπου η Αθήνα επιδιώκει να διατηρεί ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας.

Η συγκεκριμένη Βουλή δεν έχει προχωρήσει στην κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, ενώ η στάση της ανατολικής Λιβύης απέναντι στις πιέσεις της Άγκυρας παραμένει κρίσιμη παράμετρος. Το ερώτημα είναι εάν οι νέες πολιτικές ισορροπίες θα διατηρήσουν αυτή τη στάση ή θα διευκολύνουν μια περαιτέρω προσέγγιση με την Τουρκία.

Όταν οι χάρτες συναντήσουν τα ερευνητικά

Μέχρι σήμερα μεγάλο μέρος της αντιπαράθεσης διεξάγεται με χάρτες, ρηματικές διακοινώσεις και διπλωματικές δηλώσεις. Τα δεδομένα θα γίνουν πολύ πιο σύνθετα όταν η ενεργειακή δραστηριότητα περάσει στην πράξη.

Εκεί θα κριθεί εάν η Τρίπολη θα περιοριστεί στις διπλωματικές αντιδράσεις ή θα επιχειρήσει να ανεβάσει το επίπεδο της αντιπαράθεσης, ακόμη και παγώνοντας τον διάλογο για την οριοθέτηση.

Το γεγονός ότι στην υπόθεση εμπλέκεται η αμερικανική Chevron προσθέτει μία ακόμη παράμετρο. Η παρουσία ενός αμερικανικού ενεργειακού κολοσσού προσδίδει διαφορετικό γεωπολιτικό βάρος στο εγχείρημα, χωρίς όμως από μόνη της να εξαφανίζει τις αμφισβητήσεις ή να εγγυάται ότι δεν θα υπάρξουν εμπόδια.

Το ερώτημα επομένως αφορά και την Ουάσιγκτον: μέχρι ποιο σημείο είναι διατεθειμένες οι ΗΠΑ να στηρίξουν στην πράξη ένα ενεργειακό σχέδιο αμερικανικής εταιρείας, εφόσον αυτό βρεθεί στο επίκεντρο μιας σοβαρότερης ελληνολιβυκής – και εμμέσως ελληνοτουρκικής – αντιπαράθεσης;

Η δύσκολη εξίσωση για την Αθήνα

Η ελληνική κυβέρνηση καλείται ουσιαστικά να αποδείξει ότι μπορεί να επιτύχει τρεις στόχους ταυτόχρονα: να μην υποχωρήσει από τον ενεργειακό σχεδιασμό νοτίως της Κρήτης, να διατηρήσει ανοικτές τις διαπραγματεύσεις με τη Λιβύη και παράλληλα να αποτρέψει την Τουρκία από το να αξιοποιήσει τη διαφωνία Αθήνας – Τρίπολης για να επαναφέρει δυναμικά το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Γι’ αυτό και η ρηματική διακοίνωση της 24ης Αυγούστου έχει μεγαλύτερη σημασία από μια ακόμη διπλωματική διαμαρτυρία. Δεν σημαίνει «τέλος οι έρευνες, τέλος και η ΑΟΖ». Σημαίνει όμως ότι η Τρίπολη έχει προειδοποιήσει πως μπορεί να συνδέσει το ένα με το άλλο.

Και καθώς οι ενεργειακοί σχεδιασμοί προχωρούν, η προειδοποίηση αυτή θα δοκιμαστεί στην πράξη. Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι εάν η Ελλάδα δηλώνει ότι θα συνεχίσει και τις έρευνες και τον διάλογο. Αυτό το έχει ήδη ξεκαθαρίσει.

Το κρίσιμο είναι τι θα κάνει η Λιβύη όταν η Chevron περάσει από τους χάρτες και τις συμβάσεις στη θάλασσα – και μέχρι πού είναι διατεθειμένες να φτάσουν Αθήνα, Τρίπολη και οι υπόλοιποι παίκτες της περιοχής όταν έρθει εκείνη η ώρα.

Διαβάστε επίσης:

Κίμπερλι Γκιλφόιλ: Έντεκα μήνες υπερθέαμα – Από την γκλαμουράτη υποδοχή στο άδοξο τέλος και γιατί ο Τραμπ την έδιωξε από την Αθήνα

Η αντιπαράθεση Γεωργιάδη με διαδηλωτές στα εγκαίνια του Κέντρου Υγείας Πάρου και η αιχμηρή ανάρτηση – «Το πήρα χρέπι, το έκανα καινούργιο, αλλά η φασαρία, φασαρία» (Video)

Τι έβαλε στις βαλίτσες του ο Ρούμπιο;

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.