Η «Οδύσσεια» των ελεύθερων επαγγελματιών στον ΕΦΚΑ – Ένα χαώδες μείγμα χρεών, προσαυξήσεων και αδιεξόδων

Πίσω από τους ξερούς αριθμούς των εκθέσεων του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) δεν κρύβονται «κακοπληρωτές», αλλά εκατοντάδες χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες που παλεύουν καθημερινά να κρατήσουν τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά τους όρθια.

Η ανακοίνωση της νέας έκτακτης ρύθμισης των 120 δόσεων για οφειλές έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024 (με προθεσμία υπαγωγής έως τις 30 Ιουνίου 2027) έφερε ξανά στην επιφάνεια την πικρή αλήθεια: το πρόβλημα των ληξιπρόθεσμων χρεών προς τον ΕΦΚΑ δεν είναι μόνο το ύψος τους —που αγγίζει το δυσθεώρητο ποσό των 24,334 δισ. ευρώ επί συνόλου 52,4 δισ. ευρώ— αλλά το απίστευτα γραφειοκρατικό και τιμωρητικό «μείγμα» αυτών των οφειλών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία για το β΄ τρίμηνο του 2026, 758.653 μη μισθωτοί βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε ένα δαιδαλώδες σύστημα. Η Πολιτεία, αντί να απλοποιήσει το τοπίο, έχει δημιουργήσει έναν λαβύρινθο διαφορετικών ταχυτήτων, όπου ο ίδιος επαγγελματίας αντιμετωπίζεται με διαφορετικούς κανόνες για τα χρέη του παρελθόντος και άλλα κριτήρια για το παρόν.

Οφειλέτες «δύο ταχυτήτων»: Το ατελείωτο μπέρδεμα προ και μετά το 2017

Δέκα ολόκληρα χρόνια μετά την ενοποίηση των ταμείων υπό τη στέγη του e-ΕΦΚΑ (1/1/2017), ο επαγγελματίας εξακολουθεί να ταλαιπωρείται με διπλά μητρώα.

Οφειλές μετά την 1/1/2017 (e-ΕΦΚΑ): 758.653 οφειλέτες χρωστούν 7,484 δισ. ευρώ.

Οφειλές προ του 2017 (τέως Ταμεία):

• Τέως ΟΑΕΕ: 427.768 έμποροι και βιοτέχνες χρωστούν 13,944 δισ. ευρώ.
• Τέως ΟΓΑ: 243.522 αγρότες και κτηνοτρόφοι χρωστούν 1,733 δισ. ευρώ.
• Τέως ΕΤΑΑ: 38.587 επιστήμονες (μηχανικοί, γιατροί, δικηγόροι) χρωστούν 1,083 δισ. ευρώ.

Το αποτέλεσμα; Εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες να βρίσκονται αντιμέτωποι με μια διπλή γραφειοκρατική ομηρία, διατηρώντας ξεχωριστό φάκελο για το τι χρωστούν στο παλιό τους ταμείο και ξεχωριστό για το τι χρωστούν σήμερα.

Ο λαβύρινθος των 3 διαφορετικών συστημάτων υπολογισμού

Αν υπάρχει κάτι που αποδεικνύει την απουσία σταθερού σχεδιασμού, αυτό είναι ο τρόπος υπολογισμού των εισφορών. Ένας επαγγελματίας που οφείλει διαχρονικά βλέπει το χρέος του να έχει υπολογιστεί με τρία εκ διαμέτρου διαφορετικά συστήματα:

1. Προ του 2017: Με τις παλιές, υποχρεωτικές «ασφαλιστικές κλάσεις» (όπου οι εισφορές αυξάνονταν αυτόματα βάσει ετών ασφάλισης, ανεξάρτητα από τον τζίρο).
2. 2017–2019 (Νόμος Κατρούγκαλου): Με βάση το φορολογητέο εισόδημα.
3. 2020 έως σήμερα (Νόμος Βρούτση): Με την ελεύθερη επιλογή ασφαλιστικών κατηγοριών.

Αυτή η συνεχής αλλαγή των «κανόνων του παιχνιδιού» μπέρδεψε τους ασφαλισμένους και συσσώρευσε οφειλές που σε πολλές περιπτώσεις δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματική τους οικονομική δυνατότητα.

Και σαν να μην έφταναν αυτά, το 2019, με τη ρύθμιση των 120 δόσεων, δόθηκε η δυνατότητα επανυπολογισμού των οφειλών προ του 2017 με βάση τις ελάχιστες εισφορές. Όσοι εντάχθηκαν είδαν τα χρέη τους να κουρεύονται δραστικά — με το τίμημα, φυσικά, της μελλοντικής μείωσης της σύνταξής τους.

Ωστόσο, η ρύθμιση έκρυβε μια σκληρή ρήτρα: Όποιος έχανε τη ρύθμιση, έβλεπε το χρέος του να επιστρέφει αυτόματα στα αρχικά, φουσκωμένα επίπεδα!

Όταν η ακρίβεια και η ενεργειακή κρίση λύγισαν δεκάδες χιλιάδες επαγγελματίες, η απώλεια της ρύθμισης δεν σήμαινε απλώς ότι έχασαν τις δόσεις, αλλά ότι «τιμωρήθηκαν» με την επιστροφή των παλιών, δυσβάσταχτων οφειλών, ακυρώνοντας κάθε προσπάθεια που είχαν καταβάλει μέχρι τότε.

Παραγραφή 10ετίας και 5ετίας: Ανασφάλεια και διαγραφή ασφαλιστικού βίου

Η θέσπιση της 10ετούς παραγραφής (και της 5ετούς από το 2026 και μετά) πλασαρίστηκε ως «σανίδα σωτηρίας» για τους εγκλωβισμένους οφειλέτες που πλησιάζουν στη σύνταξη.

Η πραγματικότητα, όμως, έχει δύο όψεις:

Τίμημα στη σύνταξη: Η παραγραφή μιας οφειλής ισοδυναμεί με διαγραφή του αντίστοιχου ασφαλιστικού χρόνου, οδηγώντας σε «πετσοκομμένες» συντάξεις.

Αγώνας δρόμου με τον e-ΕΦΚΑ: Όσοι δεν προλάβουν να κάνουν αίτηση παραγραφής πριν ο ΕΦΚΑ προχωρήσει στην αυτόματη ηλεκτρονική βεβαίωση των οφειλών τους, χάνουν το δικαίωμα αυτό οριστικά.

Έτσι, η παραγραφή μετατράπηκε σε ένα παιχνίδι ταχύτητας και τύχης, αντί για ένα δίκαιο, οριζόντιο μέτρο αποσυμφόρησης.

Παράλογες χρεώσεις: Πρόσθετα τέλη 50% και εισφορές υγείας χωρίς κάλυψη!

Το πιο εξοργιστικό σημείο για τον ελεύθερο επαγγελματία που θέλει να είναι συνεπής και να ρυθμίσει τις οφειλές του εντοπίζεται σε δύο παράλογες στρεβλώσεις:

Α) Το «καπέλο» των προσαυξήσεων

Στις διαθέσιμες ρυθμίσεις (π.χ. στην πάγια των 24 δόσεων ή τη νέα των 120 δόσεων), δεν προβλέπεται κανένα κούρεμα πρόσθετων τελών.

Όσοι μικροοφειλέτες (με χρέη κάτω των 5.000 ευρώ ή χωρίς μείωση εισοδήματος 20%) δεν μπορούν να μπουν στον Εξωδικαστικό Συμβιβασμό, καλούνται να πληρώσουν προσαυξήσεις που αγγίζουν κατά μέσο όρο το 50% της συνολικής οφειλής! Πρόκειται για ένα τεράστιο αντικίνητρο: ο επαγγελματίας θέλει να πληρώσει το κεφάλαιο, αλλά καλείται να πληρώσει διπλάσια χρήματα λόγω των προστίμων.

Β) Πληρώνουν «αέρα» για υπηρεσίες υγείας που δεν είχαν ποτέ

Για να κρατήσει κάποιος ζωντανή τη ρύθμισή του, υποχρεούται να πληρώνει τις παλιές οφειλές προς τον ΕΟΠΥΥ. Δηλαδή, καλείται να πληρώσει αναδρομικά εισφορές υγείας για χρόνια στα οποία ήταν ανασφάλιστος και δεν είχε καμία ιατροφαρμακευτική κάλυψη! Παρά το γεγονός ότι μετά την πανδημία δόθηκε προσωρινά η δυνατότητα πληρωμής μόνο των εισφορών υγείας για την απόκτηση ασφαλιστικής ικανότητας, το μέτρο αποσύρθηκε, αφήνοντας ξανά χιλιάδες επαγγελματίες εκτεθειμένους.

Σήμερα πλέον οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι αγρότες και οι επιστήμονες δεν ζητούν χαριστικές ρυθμίσεις. Ζητούν δικαιοσύνη, καθαρούς κανόνες και ρεαλισμό.

Επισημαίνουν δε ότι, όσο η Πολιτεία αντιμετωπίζει το μείγμα των χρεών με εμβαλωματικές λύσεις, διατηρώντας το «καπέλο» του 50% στις προσαυξήσεις και απαιτώντας αναδρομικές εισφορές για ανύπαρκτες παροχές υγείας, οι 120 δόσεις θα παραμένουν ένα δώρον άδωρον για τη συντριπτική πλειοψηφία των οφειλετών.

Επισημαίνουν ότι η πραγματική στήριξη της οικονομίας απαιτεί:

1. Δραστικό κούρεμα των παράλογων προσαυξήσεων και προστίμων.
2. Διαγραφή των αναδρομικών εισφορών υγείας για περιόδους που δεν παρεχόταν ασφαλιστική ικανότητα.
3. Ενοποίηση των μητρώων και οριστικό, απλοποιημένο υπολογισμό για όλους.

Και καταλήγουν ότι μόνο έτσι θα μπορέσουν οι 758.000 οφειλέτες να ανασάνουν, να ρυθμίσουν βιώσιμα τα χρέη τους και να συνεχίσουν να προσφέρουν στην ελληνική οικονομία.

Διαβάστε επίσης:

Γιώργος Μαζωνάκης: Δεν θα πάρει το όνομά του η «Μάρκου Μπότσαρη» στη Νίκαια – Η δήλωση του δημάρχου

Καραγκούνης για 2.500 εργαζόμενους της Pizza Fan: «Δεν έχουν καταγγελθεί συμβάσεις – Ο εργοδότης οφείλει να καταβάλλει τους μισθούς»

Μελίσσια: Συνελήφθη 45χρονη – Σέρβιρε αλκοόλ σε τρεις ανηλίκους

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.