Πώς ένα κίνημα φοιτητών προκάλεσε πολιτικό σεισμό στη Σερβία και έριξε τον Βούτσιτς

Το κίνημά τους γεννήθηκε μετά από μια τραγωδία, με φοιτητές που απέκλειαν δρόμους και μετατράπηκε σε σχεδόν καθημερινές διαμαρτυρίες και σε ένα εθνικό κίνημα κατά της διαφθοράς και της κυβερνητικής αμέλειας.

Σε λιγότερο από δύο χρόνια, οι φοιτητές κατάφεραν να καταρρίψουν 14 χρόνια πολιτικής κυριαρχίας υπό τον Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος είδε την υποστήριξη προς το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) του να μειώνεται και τελικά να αποτυγχάνει στις εκλογές που πήραν χαρακτήρα δημοψηφίσματος για το μέλλον της Σερβίας.

Από το Βελιγράδι μέχρι το Νόβι Σαντ και τη Νις, η ατμόσφαιρα ήταν πανηγυρική καθώς οι υποστηρικτές τους συγκεντρώνονταν στα κέντρα των πόλεων ή μπροστά από τα κεντρικά γραφεία της Φοιτητικής Λίστας. Σε μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι φοιτητές δήλωσαν «Η Σερβία είναι ελεύθερη».

Το πιο συμβολικό από όλα ήταν η κατάρρευση του λεγόμενου Ćaciland, ενός καταυλισμού σκηνών υπέρ του Βούτσιτς που είχε στηθεί πριν από 18 μήνες στο Πάρκο των Πιονιέρων στο κέντρο του Βελιγραδίου μπροστά από το σερβικό κοινοβούλιο. Οι μεταλλικοί φράχτες γκρεμίστηκαν εν μέσω φωνών «Ο Βούτσιτς φεύγει».

Πώς οι φοιτητές άλλαξαν τη Σερβία

Δεν έχουν προφανείς ηγέτες και δεν έχουν καμία πολιτική βάση, κι όμως το κίνημα «Φοιτητικές Λίστες – Οι Φοιτητές Νικάνε» προσέλκυσε αντικυβερνητικούς ψηφοφόρους σε όλη τη σερβική κοινωνία.

Έθεσαν υποψηφίους και για τις 250 κοινοβουλευτικές έδρες, κι όμως δεν υπήρχαν φοιτητές ανάμεσά τους.

Καθώς συμμετείχε στους φοιτητές που πορεύονταν προς το Βελιγράδι την περασμένη εβδομάδα, ο επικεφαλής υποψήφιος και καρδιολόγος Ίλια Σρντάνοβιτς δήλωσε ότι η ιστορία ξαναγράφεται: «Η ενέργεια είναι ασταμάτητη».

«Προσφέρουμε στους πολίτες μας τις βασικές αξίες της πολιτισμένης κοινωνίας, τις οποίες το προηγούμενο καθεστώς αφαίρεσε για τελευταία φορά», δήλωσε στο BBC.

Όλα ξεκίνησαν την 1η Νοεμβρίου 2024, όταν κατέρρευσε το τσιμεντένιο στέγαστρο έξω από τον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Σερβίας, σκοτώνοντας 16 ανθρώπους.

Η τραγωδία θεωρήθηκε ως εμβληματική της εκτεταμένης διαφθοράς. Οι επικριτές συνέδεσαν την μοιραία λανθασμένη ανακαίνιση του σταθμού με έναν πρόεδρο που είχε στενή σχέση με το έργο.

«Όταν κατέρρευσε το στέγαστρο, αυτό λειτούργησε ως η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι», λέει η Έλενα Ιβάνοφ της δεξαμενής σκέψης Henry Jackson Society.

Ήταν μια συναισθηματική στιγμή που πυροδότησε μια σπίθα και μια εθνική εκστρατεία πορειών και εκδηλώσεων, είπε, που κατέκτησαν τις καρδιές και τα μυαλά των Σέρβων με τρόπο που κανένα κόμμα της αντιπολίτευσης δεν μπόρεσε να κάνει.

Αυτό που ξεκίνησε ως εβδομαδιαίες φοιτητικές διαμαρτυρίες που απαιτούσαν δικαιοσύνη σε πανεπιστημιουπόλεις και δρόμους πόλεων σύντομα έγινε ένα εθνικό κίνημα, συχνά σε τοπικό επίπεδο, που περιλάμβανε πολύ περισσότερα τμήματα της σερβικής κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων αγροτών, ηθοποιών και δικαστών.

Το SNS του Βούτσιτς ήταν σαφώς κλονισμένο και μέχρι τον Ιανουάριο του 2025 ο πρωθυπουργός του είχε παραιτηθεί «για να εκτονώσει τις εντάσεις». Τον Μάρτιο του 2025, το Βελιγράδι είδε τη μεγαλύτερη αντικυβερνητική διαμαρτυρία που είχε γίνει ποτέ στη Σερβία και καθώς το φοιτητικό κίνημα χωρίς ηγέτες αυξανόταν σε δύναμη, οργανώθηκε μέσω φοιτητικών συνελεύσεων ή συνελεύσεων.

Μέχρι τη στιγμή που ο Βούτσιτς ανακοίνωσε πρόωρες εκλογές τον περασμένο μήνα, ήταν έτοιμοι. «Κατόρθωσαν να μετατρέψουν αυτή τη συναισθηματική ορμή σε μια σωστή οργάνωση και να κάνουν τους ανθρώπους να μάθουν πώς να προστατεύουν τη δικαιοσύνη στα εκλογικά τμήματα», εξήγησε η Έλενα Ιβάνοφ.

Αρχικά, ο Βούτσιτς προσπάθησε να κολακέψει τους διαδηλωτές ως «καλοπροαίρετους», αλλά πριν από τις εκλογές τους κατηγόρησε ότι προσπαθούσαν να «καταρρίψουν» τη Σερβία. Ακόμα και μετά την παραδοχή της νίκης τους την Κυριακή το βράδυ, προέβη στον αβάσιμο ισχυρισμό ότι είχαν την υποστήριξη ανώνυμων «ευρωπαϊκών χωρών και του αμερικανικού βαθέος κράτους».

Ποιος θα κυβερνήσει τώρα τη Σερβία;

Ένα πράγμα είναι σαφές: δεν θα είναι οι φοιτητές, καθώς δεν ήταν υποψήφιοι. Αυτή ήταν μια υπολογισμένη απόφαση, καθώς το εκλογικό σώμα πιθανότατα δεν θα ψήφιζε μια λίστα υποψηφίων με μικρή εμπειρία στην πολιτική.

Παρόλο που ο κορυφαίος υποψήφιος ήταν ο Ίλια Σρντάνοβιτς, καθηγητής καρδιολογίας στο Νόβι Σαντ, δεν θεωρείται πραγματικά πιθανός πρωθυπουργός.

Λίγοι υποψήφιοι ξεχώρισαν ως πιθανοί ηγέτες.

Σύμφωνα με μια πρόβλεψη ανεξάρτητων ομάδων δημοσκοπήσεων CeSID και Ipsos, 140 άτομα στη λίστα έχουν κερδίσει έδρες στο κοινοβούλιο. Σε αυτά περιλαμβάνονται ο πρώην αστέρας του μπάσκετ Ντέγιαν Μποντιρόγκα (24ος στη λίστα), ο διάσημος ηθοποιός Τίομιρ Στάνιτς (8ος), ο τραγουδιστής της όπερας Νίκολα Μίκιτς (46ος), ο πρώην διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Σερβίας Ντέγιαν Σόσκιτς (27ος) και ένας αρκετά μεγάλος αριθμός καθηγητών.

Το όνομα του Σόσκιτς έχει αναφερθεί σε σχέση με την κορυφαία θέση. Έχει μιλήσει για μεταρρυθμίσεις που θα έκανε στην οικονομία και έχει επικριθεί ευρέως από τα φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης.

Ποιο είναι το πρόγραμμά τους;

Οι εκλεγμένοι βουλευτές θα έχουν το καθήκον να εκπληρώσουν αυτό που στην πραγματικότητα αποτελεί ένα μανιφέστο.

Σύμφωνα με τα λόγια των ίδιων των φοιτητών, αναζητούσαν άτομα που θα μπορούσαν να εισέλθουν σε ιδρύματα «να κάνουν τη δουλειά τους υπεύθυνα και να μην ξεχνούν γιατί βρίσκονται εκεί».

Σύμφωνα με ένα πρόγραμμα 11 σημείων, το φοιτητικό κίνημα θέλει να:

• Εξαλείψει τη διαφθορά σχηματίζοντας μια αστυνομική μονάδα για τη σύλληψη των υπευθύνων
• Εκκαθαρίσει τους αξιωματούχους του υπουργείου Εσωτερικών από όποιον παραβίασε τους κανόνες για την καταστολή των διαδηλωτών ή οποιονδήποτε συνδέεται με το οργανωμένο έγκλημα
• Μεταρρύθμιση της στρεβλής σκηνής των μέσων ενημέρωσης της Σερβίας και απελευθέρωση του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα από τον πολιτικό έλεγχο
• Σταματήσει την στρατολόγηση κομματικών υποστηρικτών για τη διεύθυνση δημόσιων επιχειρήσεων
• Ο Βούτσιτς και το κόμμα SNS αρνούνται τη διαφθορά και την προσπάθεια επιρροής των μέσων ενημέρωσης.

Θα εξακολουθεί να είναι ένα φοιτητικό κίνημα, χωρίς φοιτητές;

Αν και δεν έχουν εκλεγεί, οι φοιτητές είναι αυτοί που έχουν δώσει τις υποσχέσεις στον σερβικό λαό και θα δεχθούν πιέσεις να τηρήσουν το μανιφέστο τους.

Οι απλοί Σέρβοι πολίτες που επέλεξαν να εκπροσωπήσουν το κίνημά τους «έχουν αναλάβει τη μεταφορά μέρους του αγώνα που διεξάγουμε στους δρόμους τον τελευταίο χρόνο στους θεσμούς», λένε οι φοιτητές.

Στην ομιλία του την Κυριακή το βράδυ, ο Βούτσιτς είπε στους υποστηρικτές του κόμματος ότι οι φοιτητές κατέστρεψαν δύο χρόνια ζωής στη Σερβία και θα ηττηθούν «γρηγορότερα από ό,τι νόμιζαν».

Διαβάστε επίσης:

WSJ: Ο Τραμπ θέλει τον… Όρμπαν για Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ – Και στηρίζουν Κίνα και Ρωσία

Τέλος εποχής για την Oxford Street του Λονδίνου: Έγινε πεζόδρομος

Γάζα: Τρεις νεκροί από ισραηλινό πλήγμα σε καταυλισμό εκτοπισμένων – Ανάμεσά τους επτάχρονο κορίτσι «τρομοκράτης»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.