Σερβία: Η Φοιτητική Λίστα αναζητά τώρα πρωθυπουργό – Σρντάνοβιτς, Σόσκιτς, Σάιτσιτς και… Μποντίρογκα

Το ερώτημα «ποιος θα κερδίσει;» απαντήθηκε με τρόπο εκκωφαντικό στις κάλπες της Κυριακής. Από σήμερα το πρωί, όμως, η Σερβία ξυπνά με ένα άλλο, πολύ πιο δύσκολο ερώτημα: Ποιος ακριβώς θα κυβερνήσει τη χώρα;

Η σαρωτική επικράτηση της Φοιτητικής Λίστας έδωσε στο κίνημα που γεννήθηκε από τις διαδηλώσεις μετά την τραγωδία του Νόβι Σαντ κάτι περισσότερο από μια απλή εκλογική νίκη. Σύμφωνα με την τελική προβολή CeSID-Ipsos, η λίστα εξασφαλίζει 141 από τις 250 έδρες του κοινοβουλίου, έναντι 103 της παράταξης του Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Διαθέτει, δηλαδή, την απόλυτη πλειοψηφία και μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση χωρίς να αναζητήσει πολιτικούς συμμάχους.

Αυτό λύνει το αριθμητικό πρόβλημα. Όχι όμως το πολιτικό. Διότι η δύναμη που ανέτρεψε ένα σύστημα εξουσίας σχεδόν 14 ετών έκανε ολόκληρη την πορεία της χωρίς παραδοσιακό αρχηγό, χωρίς προσωποκεντρική δομή και χωρίς να παρουσιάσει υποψήφιο πρωθυπουργό. Και τώρα πρέπει να βρει πρωθυπουργό.

Το παράδοξο ενός κινήματος χωρίς αρχηγό

Η απουσία ενός ισχυρού ηγέτη δεν ήταν αδυναμία της Φοιτητικής Λίστας. Ήταν συνειδητή πολιτική επιλογή. Οι φοιτητές είχαν εξηγήσει ήδη από την παρουσίαση των 250 υποψηφίων τους ότι δεν ήθελαν ένα πρόσωπο που θα επισκιάζει όλα τα υπόλοιπα ούτε έναν νέο ηγέτη γύρω από τον οποίο θα δημιουργηθεί «λατρεία προσωπικότητας».

Η λίστα συγκροτήθηκε μέσα από περισσότερο από έναν χρόνο συνελεύσεων, αποκλεισμών, συζητήσεων και συλλογικών διαδικασιών. Σε αυτήν εντάχθηκαν πανεπιστημιακοί, γιατροί, δικηγόροι, καλλιτέχνες, αθλητές, οικονομολόγοι, αγρότες και άνθρωποι χωρίς προηγούμενη κομματική εμπειρία.

Το μοντέλο αποδείχθηκε εξαιρετικά αποτελεσματικό απέναντι στον Βούτσιτς. Τώρα, όμως, πρέπει να προσαρμοστεί στην άσκηση της εξουσίας. Κάποιος πρέπει να γίνει πρωθυπουργός. Κάποιοι πρέπει να αναλάβουν τα υπουργεία Οικονομικών, Εξωτερικών, Εσωτερικών και Δικαιοσύνης. Και μια κίνηση που στηρίχθηκε στη συλλογικότητα πρέπει να δημιουργήσει μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα έναν λειτουργικό κυβερνητικό μηχανισμό.

Το Reuters επισημαίνει ότι η αβεβαιότητα για το ποιος θα αναλάβει την πρωθυπουργία και τις άλλες κορυφαίες θέσεις αποτελεί πλέον ένα από τα κεντρικά ζητήματα της επόμενης ημέρας στη Σερβία.

Ίλια Σρντάνοβιτς: Το πρόσωπο της προεκλογικής εκστρατείας

Το πρώτο όνομα που αναπόφευκτα μπαίνει στη συζήτηση είναι εκείνο του Ίλια Σρντάνοβιτς. Ο καρδιολόγος ήταν επικεφαλής της εκλογικής λίστας και αποτέλεσε ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα πρόσωπα της εκστρατείας. Η θέση του στην κορυφή του ψηφοδελτίου, ωστόσο, δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι θα είναι και ο επόμενος πρωθυπουργός.

Μάλιστα, όταν ρωτήθηκε ευθέως πριν από τις εκλογές εάν είναι υποψήφιος για την πρωθυπουργία, απέφυγε να διεκδικήσει τη θέση για τον εαυτό του. Η απάντησή του είναι σήμερα περισσότερο επίκαιρη από ποτέ: η Φοιτητική Λίστα, είπε, διαθέτει «περισσότερο από έναν υποψήφιο για κάθε θέση στην κυβέρνηση», καθώς μπορεί να αντλήσει στελέχη από μια μεγάλη δεξαμενή καταρτισμένων ανθρώπων.

Με άλλα λόγια, οι φοιτητές είχαν προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο να κυβερνήσουν, χωρίς όμως να αποκαλύψουν ποιος θα αναλάβει ποιο πόστο.

Ντέγιαν Σόσκιτς: Το βαρύ χαρτί της οικονομίας

Το δεύτερο πρόσωπο που αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα είναι ο Ντέγιαν Σόσκιτς, καθηγητής Οικονομικών και πρώην διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Σερβίας. Σε αντίθεση με πολλά πρόσωπα της Φοιτητικής Λίστας, ο Σόσκιτς διαθέτει άμεση εμπειρία άσκησης υψηλής κρατικής ευθύνης και αυτό τον καθιστά εξαιρετικά σημαντικό για την επόμενη ημέρα.

Η σημασία του γίνεται ακόμη μεγαλύτερη εάν ληφθεί υπόψη ότι η νέα κυβέρνηση θα πρέπει πολύ γρήγορα να περάσει από τα συνθήματα στην οικονομική διαχείριση, να αντιμετωπίσει τις πιέσεις στο κόστος ζωής και να παρουσιάσει αξιόπιστη πολιτική απέναντι στις αγορές και στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Ο ίδιος είχε δώσει ήδη προεκλογικά το στίγμα του, υποστηρίζοντας ότι η αντιμετώπιση της διαφθοράς και των διαρροών δημόσιου χρήματος μπορεί να απελευθερώσει πόρους για μισθούς, συντάξεις και κοινωνική πολιτική.

Αμέσως μετά τις εκλογές, ο Σόσκιτς ήταν επίσης από τα πρώτα στελέχη που μίλησαν για την εξωτερική κατεύθυνση της νέας εποχής, δηλώνοντας ότι η Φοιτητική Λίστα επιθυμεί καλύτερες σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις γειτονικές χώρες, χωρίς πάντως να εγκαταλείπει τις παραδοσιακές σερβικές θέσεις στο Κόσοβο. Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής επίσημη απόφαση που να τον χρίζει υποψήφιο πρωθυπουργό. Το όνομά του, όμως, βρίσκεται πλέον αναπόφευκτα μέσα στη συζήτηση για τα πρόσωπα της επόμενης κυβέρνησης.

Ράντομιρ Σάιτσιτς: Η φωνή της νίκης

Ένα τρίτο όνομα που ξεχωρίζει είναι εκείνο του Ράντομιρ Σάιτσιτς, καθηγητή του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου. Ο Σάιτσιτς βρέθηκε μεταξύ των προσώπων που εκπροσώπησαν δημόσια τη Φοιτητική Λίστα μετά τη μεγάλη εκλογική νίκη, κάτι που αποκτά τη δική του πολιτική σημασία σε ένα κίνημα όπου η δημόσια εκπροσώπηση δεν είναι προσωποκεντρική. Το Reuters τον κατατάσσει, μαζί με τον Σρντάνοβιτς και τον Σόσκιτς, στα επιφανέστερα πρόσωπα της νέας πλειοψηφίας.

Αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι οι τρεις αποτελούν τους μοναδικούς υποψηφίους για την πρωθυπουργία. Αντιθέτως, η μέχρι τώρα φιλοσοφία του κινήματος καθιστά πιθανό να εμφανιστεί ακόμη και πρόσωπο που σήμερα βρίσκεται λιγότερο στο προσκήνιο.

Και ο Μποντίρογκα;

Στους 250 υποψηφίους της Φοιτητικής Λίστας βρίσκεται και ένα όνομα με τεράστια αναγνωρισιμότητα εντός και εκτός Σερβίας: ο Ντέγιαν Μποντίρογκα. Η παρουσία του θρύλου του ευρωπαϊκού μπάσκετ είχε εξαρχής ισχυρό συμβολισμό, καθώς η λίστα επιχείρησε να συγκεντρώσει προσωπικότητες από διαφορετικούς χώρους της σερβικής κοινωνίας και όχι επαγγελματίες της πολιτικής.

Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν υπάρχει αξιόπιστη ένδειξη ότι ο Μποντίρογκα διεκδικεί κυβερνητικό αξίωμα ή ότι εξετάζεται για την πρωθυπουργία. Η παρουσία του έχει περισσότερο πολιτικό και συμβολικό βάρος και θα έχει ενδιαφέρον να φανεί ποιος θα είναι ο ρόλος του στη νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Από τους δρόμους στο υπουργικό συμβούλιο

Η Φοιτητική Λίστα έχει ένα τεράστιο πολιτικό πλεονέκτημα: 141 έδρες σημαίνουν ότι δεν μπορεί να εκβιαστεί από μικρότερα κόμματα ούτε χρειάζεται να κάνει δύσκολους κυβερνητικούς συμβιβασμούς για να εξασφαλίσει ψήφο εμπιστοσύνης.

Έχει όμως ένα αντίστοιχα μεγάλο μειονέκτημα. Οι περισσότεροι από τους ανθρώπους που εξελέγησαν δεν έχουν προηγούμενη εμπειρία διακυβέρνησης. Όπως είχε επισημάνει ήδη πριν από τις εκλογές το BBC Serbian, η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις δύο βασικές λίστες ήταν ακριβώς αυτή: δεκάδες στελέχη της παράταξης Βούτσιτς είχαν περάσει από υπουργεία, κυβέρνηση και κοινοβούλιο, ενώ σχεδόν κανείς από τη Φοιτητική Λίστα δεν είχε αντίστοιχη πολιτική διαδρομή.

Η νέα πλειοψηφία θα πρέπει επομένως να συνδυάσει δύο πράγματα που δεν είναι πάντα εύκολο να συνυπάρξουν: τη ρήξη με το προηγούμενο σύστημα και τη συνέχεια της λειτουργίας του κράτους. Και μάλιστα γρήγορα.

Μετά την ανακοίνωση των οριστικών αποτελεσμάτων και τη συγκρότηση της νέας Βουλής, το Σύνταγμα προβλέπει χρονικό περιθώριο έως 90 ημερών για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Πολιτικά, όμως, οι φοιτητές δύσκολα μπορούν να περιμένουν τόσο.

Μετά από μια νίκη τέτοιου μεγέθους, η κοινωνική προσδοκία είναι τεράστια και κάθε εικόνα εσωτερικής σύγκρουσης για αξιώματα θα μπορούσε να τραυματίσει πολύ γρήγορα το βασικό πλεονέκτημα του κινήματος: την πεποίθηση ότι αποτελεί κάτι διαφορετικό από τα κόμματα που προηγήθηκαν.

Το πρώτο πραγματικό τεστ της νέας Σερβίας, επομένως, δεν θα γίνει στη Βουλή. Θα γίνει στο εσωτερικό της ίδιας της Φοιτητικής Λίστας. Πρέπει να αποφασίσει ποιος θα γίνει πρωθυπουργός, ποιοι θα αναλάβουν τα κρίσιμα υπουργεία και, κυρίως, πώς ένα κίνημα που νίκησε επειδή αρνήθηκε να αποκτήσει αρχηγό θα κυβερνήσει χωρίς να χάσει την ταυτότητά του.

Η ανατροπή του Βούτσιτς ήταν η πρώτη μεγάλη νίκη. Η επιλογή του ανθρώπου που θα κυβερνήσει τη Σερβία είναι η πρώτη μεγάλη δοκιμασία.

Διαβάστε επίσης:

Τραμπ: Επικήρυξε με 1 εκατ. δολάρια την εκλογική νοθεία μία εβδομάδα πριν από τις κάλπες – Τι φοβάται για τις ενδιάμεσες εκλογές

Ιράν: «Πολύ θετικές» οι συνομιλίες με Σαουδική Αραβία, Πακιστάν και Τουρκία

Ομπράντοβιτς για τη μεγάλη νίκη των φοιτητών στη Σερβία: «Η χώρα μας πρέπει να είναι πραγματικά δημοκρατική»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.