Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.
29.10.2026
18:17
Γιατί η νεανική κουλτούρα αγκαλιάζει τον Μεσαίωνα – Η αντιεξουσιαστική διάσταση στο σύγχρονο medievalcore
29.10.2026
18:17
Προσθέστε το topontiki.gr ως προτιμώμενη πηγή στη Google
Add topontiki.gr on GoogleΑπό σταρς της ποπ που φορούν μεταλλικά πλέγματα μέχρι τις πασαρέλες υψηλής μόδας, το πνεύμα του Μεσαίωνα κατακλύζει την πολιτιστική επικαιρότητα.
Οι ιππότες στον Μεσαίωνα μονομαχούσαν πάνω σε άλογα, κρατώντας κοντάρια, το είδαμε και στο Ελ Σίντ. Αυτή την εβδομάδα, όμως, στο ανατολικό Λονδίνο, δύο άνδρες μονομάχησαν πάνω σε… ποδήλατα, χρησιμοποιώντας πλαστικούς σωλήνες PVC. Αυτή η σύγχρονη εκδοχή ενός μεσαιωνικού θεάματος αποτελεί ένα μόνο παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο το πνεύμα του Μεσαίωνα κατακλύζει την πολιτιστική επικαιρότητα.
Στο πλαίσιο της διεθνούς έκθεσης σύγχρονης τέχνης Frieze, ο καλλιτέχνης Corbin Shaw διοργάνωσε μια εκδήλωση με τίτλο «Γιορτή των Τρελών». Η εκδήλωση, που παρουσιάστηκε ως ένα «αντι-Frieze» Frieze σόου, εμπνεύστηκε από μια μεσαιωνική γιορτή κατά την οποία, όπως είπε ο Shaw στο περιοδικό GQ, «η τάξη των χωρικών μπορούσε να προσβάλλει τους πλούσιους». Στο βιντεοκλίπ του τελευταίου τραγουδιού του, Party, ο Αυστραλός ποπ σταρ Troye Sivan εμφανίζεται ως μεσαιωνικός ιππότης.
Από τα καλύμματα κεφαλής που φορούσαν οι γυναίκες στον Μεσαίωνα μέχρι τα ενδύματα από μεταλλικό πλέγμα, οι πασαρέλες των οίκων Givenchy, Louis Vuitton και Max Mara έχουν υιοθετήσει αυτό που αποκαλείται «medievalcore», δηλαδή μια αισθητική εμπνευσμένη από τον Μεσαίωνα.
Στη νέα ταινία The Uprising, ο ηθοποιός Andrew Garfield ηγείται του εξγερμένου πλήθους στη νέα κινηματογραφική μεταφορά της Εξέγερσης των Χωρικών από τον σκηνοθέτη Paul Greengrass. Παράλληλα, η συλλογικότητα Sports Banger, γνωστή για τα δυναμικά πολιτικά της μπλουζάκια, κυκλοφορεί σχέδια με το σύνθημα: «Εξέγερση των Χωρικών, 1381. Ας ολοκληρώσουμε τη δουλειά».
Γιατί η σύγχρονη κουλτούρα αντλεί έμπνευση από τον Μεσαίωνα;
Ο Simon Trafford, λέκτορας μεσαιωνικής ιστορίας στο Ινστιτούτο Ιστορικής Έρευνας του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, εξηγεί στον Guardian ότι ο Μεσαίωνας «βρίσκεται πάντα εκεί». Το ζήτημα, όπως λέει, είναι περισσότερο «ποιο συγκεκριμένο κομμάτι του επιλέγουμε να δανειστούμε κάθε φορά».
«Μέρος του τρόπου με τον οποίο οι σύγχρονοι καλλιτέχνες και σχεδιαστές μόδας αξιοποιούν τον Μεσαίωνα έχει να κάνει με τη χαρά και την παιχνιδιάρικη διάθεση», λέει η Marion Turner, καθηγήτρια Αγγλικής Λογοτεχνίας και Γλώσσας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Όπως διευκρινίζει, δεν ισχυρίζονται ότι «αυτός ήταν πραγματικά ο μεσαιωνικός κόσμος».
Η Bridget Dalton, σημειολόγος και αναλύτρια πολιτισμού στην εταιρεία Truth Consulting, επισημαίνει: «Είναι διασκεδαστικό. Μπορεί να είναι κιτς και θεατρικό, μπορεί να είναι αρρενωπό, αλλά και σέξι».
Στο βιντεοκλίπ του Party, ο Sivan, νικητής μιας μάχης, καλπάζει για να γιορτάσει τη νίκη του σε ένα ηδονιστικό, ομοερωτικό πάρτι σε κάστρο. Σε μία από τις χορογραφίες, το σώμα του χρησιμοποιείται σαν πολιορκητικός κριός.
Η Dalton περιγράφει μια ακόμη ανερχόμενη μεσαιωνική τάση ως «wenchcore». Πρόκειται για μια αισθητική που προβάλλει μια πιο αποδεκτή μορφή ακόρεστης σεξουαλικότητας, με στοιχεία από χοντροκομμένη σάτιρα, τραγούδι, χορό και ποτό. Παρουσιάζει μια αντίληψη για τη θηλυκότητα και την αρρενωπότητα που δεν απαιτεί τελειότητα, αλλά επιτρέπει μεγαλύτερη ελευθερία έκφρασης και συμπεριφοράς.
Θα μπορούσε να θεωρηθεί η ιδανική απάντηση, με μεσαιωνικές επιρροές, στο φαινόμενο Brat. Όπως λέει ο Trafford, ο Μεσαίωνας «μας προσφέρει έναν φαντασιακό, διαφορετικό χώρο».
Κοινότητα, φύση και επιστροφή στις ρίζες
Πολλές από τις σύγχρονες ιδέες που βρίσκονται στο επίκεντρο της πολιτιστικής συζήτησης έχουν μια μεσαιωνική χροιά: Η εποχικότητα, η έμφαση στη φύση, η λαογραφία και η τοπικότητα. Όλα αυτά αποκτούν διαφορετική σημασία στη σημερινή τεχνολογική και παγκοσμιοποιημένη εποχή.
Κεντρική θέση σε μεγάλο μέρος αυτού του σύγχρονου μεσαιωνισμού κατέχει η κοινότητα. Η μονομαχία με τα ποδήλατα στο Λονδίνο σχεδιάστηκε ώστε να είναι προσβάσιμη σε όλους, την ίδια εβδομάδα που πραγματοποιούνταν η Frieze, την οποία ο 24χρονος καλλιτέχνης της μονομαχίας Jack Cardenas χαρακτήρισε «ακριβή και απρόσιτη».
«Ήρθαν πάρα πολλά μέλη της κοινότητας», λέει ο ίδιος.
Από την Εξέγερση των Χωρικών στο κίνημα No Kings
Υπάρχει, επίσης, μια αντιεξουσιαστική διάσταση στον σύγχρονο μεσαιωνισμό, από το έργο του Shaw μέχρι το The Uprising. Στην ταινία, ένας αγρότης μεταφέρει τα παράπονά του στο Λονδίνο, επιδιώκοντας να αποκαταστήσει την ισότητα στην Αγγλία του 14ου αιώνα.
Με το δικό της σύνθημα «No Kings» («Όχι βασιλιάδες»), η ταινία συνδέεται και με τη σύγχρονη πολιτική συγκυρία. Ο Garfield δήλωσε πρόσφατα στην Washington Post ότι η ιστορία τού φάνηκε «προφητική» για το κίνημα No Kings στις ΗΠΑ, το οποίο αντιτίθεται στην αυταρχική άσκηση της εξουσίας.
Η Turner εντοπίζει έναν «ενδιαφέρον παραλληλισμό» με την πανδημία.
«Μετά την εξάπλωση της πανώλης στην Ευρώπη, ακολούθησαν τεράστιες κοινωνικές αλλαγές, που προκλήθηκαν από τη μείωση του πληθυσμού, την αύξηση των μισθών και τη νέα κοινωνική κινητικότητα».
Η Εξέγερση των Χωρικών, το 1381, «ανήκει ακριβώς στη γενιά που ακολούθησε την πανώλη». Στη Βρετανία της μετα-Covid εποχής, προσθέτει, «οι άνθρωποι αισθάνονται ότι απλώς δεν θέλουν πλέον να ανέχονται όσα ανέχονταν πριν από την πανδημία».
Η τεχνητή νοημοσύνη και η απειλή για τη δημιουργικότητα
Ένας άλλος παραλληλισμός θα μπορούσε να είναι η εμφάνιση της τυπογραφίας τότε και η έλευση του διαδικτύου και της τεχνητής νοημοσύνης σήμερα.
Για την Turner, «η τεχνητή νοημοσύνη έχει πιο ακραίες αρνητικές επιπτώσεις, αλλά υπάρχουν και πάλι ομοιότητες με τον περιορισμό της ατομικής δημιουργικότητας από την τεχνολογία».
Η επαναδιεκδίκηση της εθνικής ταυτότητας
Ενώ η δεξιά συχνά στρέφεται στον Μεσαίωνα για να εξυπηρετήσει τους δικούς της σκοπούς, στον σύγχρονο μεσαιωνισμό που καθοδηγείται από τη νεολαία παρατηρείται μια προσπάθεια επαναδιεκδίκησης των συμβόλων της αγγλικής ταυτότητας.
Ο Shaw, του οποίου ένα ιδιαίτερα δημοφιλές μπλουζάκι φέρει τη φράση «Eng ‘lish’», δήλωσε στο GQ:
«Μισώ τις άρχουσες τάξεις της Αγγλίας, αλλά υπάρχουν πολλοί λόγοι για να είμαστε περήφανοι που είμαστε Άγγλοι. Πρέπει να πάρουμε αυτά τα σύμβολα πίσω».
Σύμφωνα με την Dalton, «η παρακολούθηση του τρόπου με τον οποίο η νεανική κουλτούρα αγκαλιάζει τον Μεσαίωνα αποτελεί έναν τρόπο να μιλήσουμε για τη Βρετανία χωρίς να χρειάζεται να ανεμίζουμε τη σημαία του Αγίου Γεωργίου. Είναι ένας πολύ ενδιαφέρων δρόμος προς πιο συμφιλιωτικές αντιλήψεις για το τι σημαίνει να είσαι Βρετανός».
Για τον Trafford, «θα μπορείς πάντα να επιλέγεις επιλεκτικά […] τα μικρά κομμάτια που εξυπηρετούν τον σκοπό σου».
Η Λεπέν, για παράδειγμα, μπορεί να επικαλείται την Ιωάννα της Λωραίνης ως «μια εξαιρετικά μαχητική χριστιανική μορφή». Από την άλλη πλευρά, «μπορείς σίγουρα να βρεις μια πιο φιλική κοινωνία, πιο συμβατή με τις ιδέες σου, αν ανήκεις στην Αριστερά».
Τελικά, υπάρχει ένας Μεσαίωνας για τον καθένα.
Ι.Β.
Διαβάστε επίσης:
Στο πλευρό του ακροδεξιού φίλου του ο Τραμπ: «Οι προεδρικές εκλογές στη Βραζιλία ήταν ντροπιαστικές»
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ
Μάθε πρώτος για την επικαιρότητα με εγγραφή στο Newsletter.
Το topontiki.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά υβριστικά σχόλια και διαφημίσεις. Οι χρήστες που παραβιάζουν τους κανόνες συμπεριφοράς θα αποκλείονται. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών.
