Σερβία: Η δημόσια τηλεόραση ζήτησε συγγνώμη για χρόνια μονομερούς ενημέρωσης – Η ομολογία που εκθέτει το σύστημα Βούτσιτς

Υπάρχουν στιγμές που μια είδηση αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία από το ίδιο το γεγονός που περιγράφει. Όταν ένα δημόσιο τηλεοπτικό κανάλι ζητά συγγνώμη από τους πολίτες επειδή επί χρόνια δεν τους ενημέρωνε αντικειμενικά, δεν έχουμε απλώς μια δημοσιογραφική αυτοκριτική. Έχουμε μια δημόσια παραδοχή αποτυχίας ενός θεσμού που υποτίθεται ότι υπηρετεί την κοινωνία.

Αυτό ακριβώς συνέβη στη Σερβία, όπου η δημόσια Ραδιοτηλεόραση της Βοϊβοντίνας (RTV) προχώρησε σε μια ασυνήθιστη παραδοχή για τον τρόπο με τον οποίο κάλυπτε επί χρόνια την πολιτική και κοινωνική επικαιρότητα. Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια χώρα όπου η κυβέρνηση του Αλεξάνταρ Βούτσιτς έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο καταγγελιών για την επιρροή της στα μέσα ενημέρωσης, την άνιση προβολή των πολιτικών δυνάμεων και την περιθωριοποίηση επικριτικών φωνών.

Η συγγνώμη μεταδόθηκε τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου, στην έναρξη του απογευματινού δελτίου ειδήσεων της RTV, από τον παρουσιαστή Γκόραν Έρορ. Το περιεχόμενό της ήταν ασυνήθιστα σαφές. Το δημόσιο μέσο παραδέχθηκε ότι επί χρόνια δεν εκπλήρωνε τον θεσμικό του ρόλο, ότι αποσιωπούσε γεγονότα, παρουσίαζε μονομερώς τις ειδήσεις και απέφευγε να θέσει τα ερωτήματα που όφειλε να θέτει απέναντι στην εξουσία.

Δεν επρόκειτο για μια τυπική συγγνώμη εξαιτίας ενός λανθασμένου ρεπορτάζ ή μιας ανακριβούς πληροφορίας. Ήταν η αναγνώριση μιας ολόκληρης δημοσιογραφικής πρακτικής.

Και αυτή είναι η μεγάλη διαφορά. Γιατί όταν ένας δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός παραδέχεται ότι δεν έκανε τις σωστές ερωτήσεις, ουσιαστικά αναγνωρίζει πως δεν άσκησε τον απαραίτητο έλεγχο στους φορείς της εξουσίας. Όταν παραδέχεται ότι αποσιωπούσε γεγονότα, αναγνωρίζει ότι οι πολίτες στερήθηκαν πληροφορίες που δικαιούνταν να γνωρίζουν. Και όταν ομολογεί ότι παρουσίαζε μονομερώς τις ειδήσεις, παραδέχεται ότι η ενημέρωση δεν ανταποκρινόταν στην υποχρέωση της δημόσιας τηλεόρασης για πλουραλισμό και ανεξαρτησία.

Το σύστημα Βούτσιτς και η μάχη για την ενημέρωση

Η περίπτωση της RTV δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το ευρύτερο πολιτικό περιβάλλον στη Σερβία. Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς έχει οικοδομήσει ένα ισχυρό σύστημα πολιτικής κυριαρχίας, στο οποίο η επικοινωνία και η τηλεοπτική προβολή αποτελούν βασικά εργαλεία διατήρησης της επιρροής του.

Οργανώσεις υπεράσπισης της ελευθερίας του Τύπου, ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι και εκπρόσωποι της αντιπολίτευσης έχουν καταγγείλει επανειλημμένα την προνομιακή μεταχείριση της κυβέρνησης από μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα, αλλά και τις πιέσεις σε μέσα ενημέρωσης που επιχειρούν να λειτουργήσουν ανεξάρτητα.

Η χρονική συγκυρία είναι επίσης κρίσιμη, καθώς η Σερβία βρίσκεται σε περίοδο έντονων πολιτικών και κοινωνικών ανακατατάξεων, με το φοιτητικό κίνημα να έχει αναδειχθεί σε σημαντικό παράγοντα αμφισβήτησης της κυβερνητικής πολιτικής. Οι κινητοποιήσεις των φοιτητών, η διεκδίκηση διαφάνειας και λογοδοσίας και η αμφισβήτηση των μηχανισμών εξουσίας έχουν θέσει στο επίκεντρο και τη λειτουργία των δημόσιων μέσων ενημέρωσης. Η RTV, που εδρεύει στο Νόβι Σαντ, βρίσκεται γεωγραφικά και πολιτικά κοντά στην καρδιά αυτών των εξελίξεων.

Η συγγνώμη δεν διαγράφει το παρελθόν

Το ουσιαστικό ερώτημα, βεβαίως, δεν είναι μόνο γιατί ένα δημόσιο κανάλι αναγνωρίζει σήμερα τα λάθη του. Είναι γιατί χρειάστηκε να περάσουν τόσα χρόνια για να ειπωθούν δημοσίως όσα δημοσιογράφοι, πολίτες και οργανώσεις κατήγγελλαν ήδη. Ποιος αποφάσιζε ποιες ειδήσεις θα μεταδοθούν και ποιες θα αποσιωπηθούν; Ποιος επέβαλλε τις προτεραιότητες της ενημέρωσης; Πόσο ελεύθεροι ήταν οι δημοσιογράφοι να ερευνήσουν και να ασκήσουν κριτική; Και ποιοι είχαν την ευθύνη για τη διαμόρφωση αυτής της πρακτικής;

Η συγγνώμη μπορεί να αποτελεί μια σημαντική αρχή. Δεν συνιστά, ωστόσο, από μόνη της ούτε πλήρη λογοδοσία ούτε εγγύηση ότι οι ίδιες πρακτικές δεν θα επαναληφθούν. Για να αποκτήσει πραγματικό περιεχόμενο χρειάζονται θεσμικές εγγυήσεις ανεξαρτησίας, διαφάνεια στις διοικητικές αποφάσεις και ουσιαστική προστασία των δημοσιογράφων από πολιτικές παρεμβάσεις.

Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος η αυτοκριτική να περιοριστεί σε μια συμβολική κίνηση, χωρίς να αλλάξει ο τρόπος λειτουργίας του δημόσιου μέσου. Η πραγματική δοκιμασία δεν είναι να ζητήσει κανείς συγγνώμη για όσα αποσιώπησε χθες. Είναι να αποδείξει ότι αύριο δεν θα αποσιωπήσει ξανά όσα ενοχλούν τους ισχυρούς.

Διαβάστε επίσης:

Τηλεφωνική επικοινωνία Ερντογάν–Τραμπ – Στο επίκεντρο η Μέκκα, η Υεμένη και ο πόλεμος στην Ουκρανία

Φορολόγηση των τραπεζών ανακοίνωσε η κυβέρνηση Μπέρναμ για τη στήριξη των νοικοκυριών

Στο προσκήνιο η αξιοπιστία των ευρωπαϊκών σιδηροδρόμων: Ακραίες θερμοκρασίες και προβληματικές υποδομές επιδεινώνουν τη λειτουργία της Deutsche Bahn

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.