Η Ευρωπαϊκή ενεργειακή κρίση και η απειλή για την Ελλάδα

Έντονη αβεβαιότητα επικρατεί στις ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας, καθώς η είσοδος στην χειμερινή περίοδο 2026/2027 βρίσκει τις αποθήκες φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ανησυχητικά χαμηλά επίπεδα.

Η εξέλιξη αυτή προκαλεί ντόμινο αυξήσεων στις τιμές χονδρικής, φέρνοντας ξανά στο προσκήνιο τους φόβους για αναπροσαρμογές στα ελληνικά τιμολόγια ρεύματος και επιβάρυνση των νοικοκυριών.

Ειδικότερα η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ιδιόμορφη ενεργειακή πραγματικότητα. Από τη μία πλευρά, η χώρα έχει σημειώσει αλματώδη πρόοδο στην «πράσινη» μετάβαση, με τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) να καλύπτουν πλέον σταθερά μεταξύ 55% και 60% της συνολικής εγχώριας ηλεκτροπαραγωγής (κατατάσσοντας την Ελλάδα στις κορυφαίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης).

Από την άλλη πλευρά, όμως, η χώρα στερείται φυσικών υποδομών αποθήκευσης αερίου στο υπεδάφους της, βασιζόμενη σχεδόν αποκλειστικά στα αποθέματα υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) της Ρεβυθούσας και στις εισαγωγές μέσω αγωγών.

Στην ελληνική αγορά, το φυσικό αέριο παραμένει ο «ρυθμιστής» της τιμής, καθώς καθορίζει την Οριακή Τιμή Συστήματος στην ημερήσια αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Με την ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς του αερίου να ξεπερνά τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, εκτιμάται ότι οι αυξήσεις στη χονδρεμπορική τιμή ρεύματος μπορούν να μετακυλιστούν στα κυμαινόμενα (πράσινα και κίτρινα) τιμολόγια των καταναλωτών με ανατιμήσεις της τάξεως του 20% έως και 30% για τους μήνες του χειμώνα, εάν δεν υπάρξει εγχώρια απορρόφηση από τους παρόχους ή το κράτος.

Παράλληλα, τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο για θέρμανση αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο φουσκωμένων λογαριασμών.

Την ίδια στιγμή, η ελληνική βιομηχανία δέχεται πιέσεις στο λειτουργικό της κόστος, ενώ η κυβέρνηση στην Αθήνα αναζητά δημοσιονομικό περιθώριο για τυχόν στοχευμένες επιδοτήσεις στους ευάλωτους, εν μέρει περιορισμένη από τις συστάσεις των Βρυξελλών για αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία.

Το Ευρωπαϊκό τοπίο: υπό την πίεση της Γερμανίας

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η αγορά φυσικού αερίου δέχεται ισχυρές πιέσεις, καθώς οι υποδομές αποθήκευσης στην ΕΕ εισέρχονται στον χειμώνα με συνολική πληρότητα λίγο κάτω από το 75%, επίπεδο αισθητά χαμηλότερο από τους ιστορικούς μέσους όρους.
Ο κύριος παράγοντας ανησυχίας εντοπίζεται στη Γερμανία. Η μεγαλύτερη οικονομία και ο μεγαλύτερος καταναλωτής αερίου στην ΕΕ διαθέτει τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις αποθήκευσης (συνολικής χωρητικότητας 250 TWh), όμως η πληρότητά τους βρίσκεται μόλις στο 62%. Το ποσοστό αυτό είναι πολύ χαμηλότερο από τη νομοθετημένη υποχρέωση που προβλέπει την πλήρωσή τους στο 80% πριν την έναρξη της περιόδου θέρμανσης.

Η αδυναμία της Γερμανίας δημιουργεί ασυμμετρία στην Ευρώπη. Αν και χώρες όπως η Ιταλία πέτυχαν πληρότητα 91% δαπανώντας 300 εκατομμύρια ευρώ, η ανάγκη της Γερμανίας να αγοράζει συνεχώς αέριο από τις αγορές άμεσης παράδοσης (spot) παρασύρει τις τιμές προς τα πάνω για ολόκληρη την ήπειρο.

Την ίδια ώρα η πρόσφατη σύνοδος των Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ στο Λουξεμβούργο αποκάλυψε την απουσία νέων δραστικών μέτρων.

Πρώτον, η πρόταση για υποχρεωτική μείωση της κατανάλωσης απορρίφθηκε. Χώρες όπως η Φινλανδία και η Πολωνία αρνήθηκαν τους εξαναγκασμούς προς τους πολίτες, προκρίνοντας αντ’ αυτού μέτρα ενθάρρυνσης για επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση των κτιρίων.

Δεύτερον, υπάρχει έντονος διχασμός για τις επιδοτήσεις. Από την έναρξη της κρίσης, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν δαπανήσει 18 δισεκατομμύρια ευρώ σε φοροελαφρύνσεις για ορυκτά καύσιμα. Η Ελλάδα και άλλες χώρες ζητούν μεγαλύτερο δημοσιονομικό περιθώριο για στήριξη, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποιεί για τον κίνδυνο στρέβλωσης της ενιαίας αγοράς.

Τρίτον, η Κομισιόν απέρριψε τα αιτήματα για πανευρωπαϊκό φόρο στα έκτακτα κέρδη των ενεργειακών κολοσσών (όπως οι Shell, TotalEnergies και Repsol), παρά τα ιστορικά υψηλά κέρδη που καταγράφουν.

Τέλος, μπλοκαρίστηκε και η πρόταση της Κομισιόν να μην φορολογείται το ρεύμα βαρύτερα από το φυσικό αέριο, καθώς κράτη όπως η Γερμανία, η Ιταλία και η Πολωνία αντέδρασαν έντονα, υποστηρίζοντας ότι θίγονται οι εθνικές τους αρμοδιότητες επί της φορολογίας.

Και κάπως έτσι η Ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα 2026/2027 βασιζόμενη ουσιαστικά στη διαχείριση κρίσης και όχι σε μια ενιαία στρατηγική. Για την Ελλάδα, η πρόκληση των επόμενων μηνών θα είναι η διατήρηση της ισορροπίας ανάμεσα στην προστασία των καταναλωτών από τις ανατιμήσεις στο ρεύμα και τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας.

Διαβάστε επίσης

Ακρίβεια στην ενέργεια: Ανεβαίνει το φυσικό αέριο, ανεβαίνει και το ρεύμα – Στο 271% από τον περσινό Νοέμβριο (Video)

Από τη σταθερότητα στη διαρκή κρίση η Ευρώπη

Επιδοτήσεις σε καύσιμα και πετρέλαιο θέρμανσης: Τι ισχύει με τις παρατάσεις και πότε ανοίγουν οι πλατφόρμες

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.