Βανς Vs Ρούμπιο: Η εκλογική πανωλεθρία του Τραμπ πυροδοτεί τη μάχη της διαδοχής

Η βαριά εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ εκτός από ένα σοβαρό πολιτικό πλήγμα για τον Ντόναλντ Τραμπ, ενδέχεται να αποδειχθεί η αρχή μιας ευρύτερης αναδιάταξης ισορροπιών στο εσωτερικό του κινήματος MAGA, με τον Τζέι Ντι Βανς να επιχειρεί ήδη να κατοχυρώσει τη θέση του ως φυσικού διαδόχου του Αμερικανού προέδρου και τον Μάρκο Ρούμπιο να εμφανίζεται ως ένας από τους βασικούς διεκδικητές του χρίσματος των Ρεπουμπλικανών για τις προεδρικές εκλογές του 2028.

Η απώλεια του ελέγχου τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας από τους Ρεπουμπλικανούς δημιουργεί ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό περιβάλλον για τον Τραμπ. Οι Δημοκρατικοί αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να μπλοκάρουν τη νομοθετική του ατζέντα, να ξεκινήσουν κοινοβουλευτικές έρευνες για την κυβέρνησή του και να δυσκολέψουν σημαντικά την προώθηση των επιλογών του για κρίσιμες κρατικές θέσεις. Την ίδια στιγμή, στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος πληθαίνουν οι φωνές που ζητούν αλλαγή στρατηγικής, ανασχηματισμό του Λευκού Οίκου και εγκατάλειψη πολιτικών που αποδείχθηκαν εκλογικά καταστροφικές.

Η δυσαρέσκεια δεν περιορίζεται πλέον σε μεμονωμένα στελέχη. Σύμμαχοι και πολιτικοί στρατηγιστές του Τραμπ εκτιμούν ότι η κυβέρνησή του έχει χάσει την επαφή με σημαντικά τμήματα του εκλογικού σώματος που τον στήριξαν το 2024. Ο πόλεμος με το Ιράν, η εκτόξευση του κόστους των καυσίμων, οι δασμοί, η σκληρή μεταναστευτική πολιτική και η επιμονή του προέδρου σε ζητήματα που ελάχιστα απασχολούν την καθημερινότητα των Αμερικανών έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό μείγμα πολιτικής δυσαρέσκειας. Ο Ρεπουμπλικανός πολιτικός στρατηγιστής Τζον Φίχερι χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «τεράστια καταστροφή» για τον Τραμπ, υπογραμμίζοντας ότι «πρέπει να καθαρίσει το σπίτι», καθώς κάθε ημέρα που περνά αποδυναμώνεται περισσότερο η πολιτική του επιρροή.

Ο ίδιος ο πρόεδρος, ωστόσο, δεν φαίνεται διατεθειμένος να αναγνωρίσει το μέγεθος της ήττας. Επιμένοντας ότι το εκλογικό αποτέλεσμα δεν συνιστά προσωπικό πλήγμα, εμφανίζεται απρόθυμος να εγκαταλείψει τη βασική πολιτική κατεύθυνση της δεύτερης θητείας του. Στο εσωτερικό του Λευκού Οίκου, αντίθετα, το κλίμα περιγράφεται ως ιδιαίτερα βαρύ, με ανώτερους αξιωματούχους να προετοιμάζονται για αποχωρήσεις στελεχών, πιθανές αλλαγές στο υπουργικό συμβούλιο και ένα κύμα ερευνών από τους Δημοκρατικούς. Σύμφωνα με κυβερνητική πηγή που επικαλείται το Reuters, οι εσωτερικές δημοσκοπήσεις είχαν προειδοποιήσει ήδη έξι εβδομάδες πριν από τις εκλογές για τον κίνδυνο απώλειας και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου, αλλά ο Τραμπ αρνήθηκε να αλλάξει στάση απέναντι στο Ιράν. Η ίδια πηγή περιέγραψε το ηθικό στον Λευκό Οίκο ως εξαιρετικά χαμηλό, σημειώνοντας ότι ο πρόεδρος δεν άκουσε τις προειδοποιήσεις των συνεργατών του.

Ο Βανς χτίζει το δικό του MAGA και στρέφει τα βέλη προς τον Ρούμπιο

Στο επίκεντρο της επόμενης ημέρας βρίσκεται ο Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος φαίνεται να έχει αντιληφθεί ότι η εκλογική ήττα δημιουργεί μια σπάνια ευκαιρία για να διαμορφώσει το δικό του πολιτικό προφίλ, χωρίς να έρθει σε ανοιχτή σύγκρουση με τον άνθρωπο που εξακολουθεί να ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος της κομματικής βάσης. Ο αντιπρόεδρος επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο συνεχιστής του τραμπισμού, αλλά ταυτόχρονα ως ο πολιτικός που μπορεί να διορθώσει τα λάθη του Τραμπ και να επαναφέρει το κίνημα MAGA στις αρχικές του υποσχέσεις. Το μεγάλο του στοίχημα είναι να αποστασιοποιηθεί από τις αποτυχίες της κυβέρνησης, διατηρώντας όμως την υποστήριξη του προέδρου και της οικογένειάς του.

Η πρώτη του κίνηση ήταν να αποδώσει σχεδόν αποκλειστικά την εκλογική συντριβή στον πόλεμο με το Ιράν. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο Βανς παραδέχθηκε ότι αρκετοί ψηφοφόροι που είχαν στηρίξει το δίδυμο Τραμπ – Βανς το 2024 επέλεξαν αυτή τη φορά τους Δημοκρατικούς, υποστηρίζοντας ότι «ο λόγος που χάσαμε είναι ο πόλεμος». Η συγκεκριμένη τοποθέτηση δεν ήταν καθόλου τυχαία. Αφενός, αξιοποίησε μια πραγματική πηγή δυσαρέσκειας, καθώς η στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν ανέτρεψε την προεκλογική υπόσχεση του Τραμπ να αποφύγει νέες πολεμικές περιπέτειες και επιβάρυνε το κόστος ζωής. Αφετέρου, επέτρεψε στον αντιπρόεδρο να μεταφέρει την ευθύνη από τη συνολική πολιτική της κυβέρνησης σε ένα συγκεκριμένο πεδίο, αποφεύγοντας να αμφισβητήσει ευθέως τον πρόεδρο.

Η στρατηγική αυτή απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν ο Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ αναδημοσίευσε την ανάρτηση του Βανς, σχολιάζοντας ότι κάθε λέξη ήταν απολύτως σωστή. Η παρέμβαση αυτή ερμηνεύθηκε ως μια άτυπη πολιτική επιδοκιμασία από την οικογένεια Τραμπ, ενισχύοντας την εικόνα ότι ο αντιπρόεδρος μπορεί να διαφοροποιείται σε επιμέρους ζητήματα χωρίς να θεωρείται εχθρός του κινήματος.

Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι η συγκεκριμένη γραμμή εξυπηρετεί και έναν δεύτερο στόχο: Περιορίζει πολιτικά τον Μάρκο Ρούμπιο, τον οποίο αρκετοί θεωρούν βασικό ανταγωνιστή του Βανς για το χρίσμα του 2028. Ο υπουργός Εξωτερικών αποτελεί μια πιο παραδοσιακή, παρεμβατική φωνή στην αμερικανική εξωτερική πολιτική και έχει συνδεθεί με τη σκληρή γραμμή απέναντι στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή. Εάν η βασική αιτία της εκλογικής ήττας είναι ο πόλεμος, τότε ο Ρούμπιο, λόγω της θέσης και του ρόλου του, βρίσκεται αναπόφευκτα σε δυσκολότερη θέση. Ο Βανς επιχειρεί ουσιαστικά να μετατρέψει την εξωτερική πολιτική σε πεδίο αποδόμησης του πιθανού αντιπάλου του.

Η εικόνα αυτή συνδέεται και με τις πληροφορίες που δημοσίευσε ο βρετανικός Independent, σύμφωνα με τις οποίες ο Ρούμπιο βρίσκεται κοντά στην αποχώρησή του από την κυβέρνηση, προκειμένου να προετοιμάσει το έδαφος για μια ενδεχόμενη προεδρική υποψηφιότητα. Πηγές από την Ουάσιγκτον και το βρετανικό κυβερνητικό περιβάλλον εκτιμούν ότι ο υπουργός Εξωτερικών θα δυσκολευτεί να διεκδικήσει το χρίσμα παραμένοντας στην κυβέρνηση Τραμπ, καθώς η σύνδεσή του με τις αμφιλεγόμενες επιλογές της προεδρίας θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό μειονέκτημα. Μάλιστα, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο Ρούμπιο θα πρέπει να αποστασιοποιηθεί από τον πόλεμο στο Ιράν και να μεταφέρει την ευθύνη στον ίδιο τον πρόεδρο, εάν θέλει να διατηρήσει τις πολιτικές του προοπτικές.

Οι πληροφορίες αυτές, πάντως, δεν έχουν επιβεβαιωθεί. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ χαρακτήρισε το δημοσίευμα του Independent «εντελώς αβάσιμα ψεύτικα νέα», απορρίπτοντας τις αναφορές περί επικείμενης παραίτησης. Ο Ρούμπιο, άλλωστε, βρίσκεται σε μια ιδιότυπη θέση: διαθέτει σημαντική επιρροή στον στενό κύκλο του Τραμπ, καθώς κατέχει ταυτόχρονα τα αξιώματα του υπουργού Εξωτερικών και του συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας, αλλά σε αρκετά κρίσιμα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής έχει παραγκωνιστεί υπέρ του Στίβεν Γουίτκοφ και του Τζάρεντ Κούσνερ. Παρά τη θεσμική του ισχύ, επομένως, η πραγματική επιρροή του στις αποφάσεις του Λευκού Οίκου δεν είναι πάντοτε ανάλογη της θέσης του.

Ο Ρούμπιο έχει, συνεπώς, δύο αντίθετα δεδομένα μπροστά του: από τη μία, η υψηλή θέση του στην κυβέρνηση τον καθιστά έναν από τους πλέον αναγνωρίσιμους και ισχυρούς υποψήφιους για τη διαδοχή του Τραμπ· από την άλλη, η ίδια αυτή θέση τον συνδέει με τις επιλογές μιας κυβέρνησης που μόλις υπέστη βαριά εκλογική ήττα. Επιπλέον, μια προεκλογική εκστρατεία θα μπορούσε να επαναφέρει στο προσκήνιο τις παρεμβατικές θέσεις του για τη Λατινική Αμερική, τις αμφιλεγόμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Καραϊβική και τον ρόλο του στη διαχείριση της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στη Βενεζουέλα.

Το σχέδιο των τεσσάρων σημείων και το στοίχημα της διαδοχής

Ο Βανς, από την άλλη πλευρά, επιχειρεί να παρουσιάσει ένα σχέδιο πολιτικής επανασύνδεσης με τους ψηφοφόρους που εγκατέλειψαν τους Ρεπουμπλικανούς. Σύμφωνα με όσα υποστήριξε στην ανάρτησή του, ένας δημοσκόπος τού επισήμανε ότι η επιστροφή αυτών των ψηφοφόρων θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσα από τέσσερις βασικές κινήσεις: τον τερματισμό του πολέμου, την εστίαση στο κόστος ζωής και τον πληθωρισμό, την επιστροφή στην πολιτική «America First» και την αλλαγή της σχέσης των ΗΠΑ με το Ισραήλ. Πρόκειται για μια προσπάθεια να επαναπροσδιοριστεί το MAGA ως ένα κίνημα που δίνει προτεραιότητα στην οικονομική ευημερία των Αμερικανών και αποφεύγει τις μακροχρόνιες στρατιωτικές εμπλοκές στο εξωτερικό.

Ωστόσο, η πολιτική αυτή επανατοποθέτηση έχει σαφή όρια. Ο Βανς επιχειρεί να αποδώσει την εκλογική ήττα στον πόλεμο, αφήνοντας στο περιθώριο μια σειρά από άλλες επιλογές της κυβέρνησης που προκάλεσαν δυσαρέσκεια. Οι δασμοί, οι μαζικές απελάσεις, οι καταγγελίες για διαφθορά, η επιδεικτική ανακαίνιση του Λευκού Οίκου και οι φορολογικές επιλογές υπέρ των υψηλότερων εισοδημάτων αποτελούν επίσης παράγοντες που συνέβαλαν στη φθορά του Ρεπουμπλικανικού συνασπισμού. Την ίδια στιγμή, εκατομμύρια Αμερικανοί χαμηλότερων εισοδημάτων αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο απώλειας υγειονομικής κάλυψης και κοινωνικών παροχών.

Ο αντιπρόεδρος δεν δείχνει, ωστόσο, πρόθυμος να αμφισβητήσει το σύνολο αυτής της πολιτικής κληρονομιάς. Αντίθετα, υπερασπίζεται τη σκληρή μεταναστευτική πολιτική και επιτίθεται σε όσους προτείνουν διαφορετική προσέγγιση, παρουσιάζοντας κάθε συζήτηση για αμνηστία ως υποχώρηση απέναντι στους Δημοκρατικούς. Δηλώνει ανοιχτός σε αλλαγές στον τρόπο εφαρμογής της μεταναστευτικής νομοθεσίας, όπως η μεγαλύτερη στόχευση των επιχειρήσεων που απασχολούν παράτυπους μετανάστες, αλλά απορρίπτει κατηγορηματικά οποιαδήποτε ευρύτερη νομιμοποίηση.

Η συγκεκριμένη στάση έχει και εσωκομματική διάσταση. Ο Ρούμπιο είχε υποστηρίξει στο παρελθόν μια μεταρρύθμιση του μεταναστευτικού που περιλάμβανε και τη δυνατότητα νομιμοποίησης συγκεκριμένων κατηγοριών μεταναστών. Η επαναφορά της έννοιας της αμνηστίας από τον Βανς μπορεί, επομένως, να λειτουργεί και ως έμμεση επίθεση στον πιθανό αντίπαλό του. Ο αντιπρόεδρος επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο αυθεντικός εκπρόσωπος της σκληρής γραμμής του MAGA, αφήνοντας στον Ρούμπιο τον ρόλο του παραδοσιακού Ρεπουμπλικανού που θα μπορούσε να συμβιβαστεί με το κατεστημένο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η προσπάθειά του να αξιοποιήσει τη δυσαρέσκεια απέναντι στην αμερικανική υποστήριξη προς το Ισραήλ. Ο Τραμπ αιφνιδίασε πρόσφατα δηλώνοντας ότι πλέον υποστηρίζει τη σταδιακή κατάργηση της αμερικανικής βοήθειας προς τη χώρα, μια τοποθέτηση που κινείται προς την κατεύθυνση της πολιτικής επανατοποθέτησης που προωθεί ο Βανς. Για ένα τμήμα της αμερικανικής δεξιάς, η απομάκρυνση από την ισραηλινή επιρροή και η επιστροφή στην προτεραιότητα των αμερικανικών συμφερόντων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ανασυγκρότηση του κινήματος.

Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πολύ πιο σύνθετη από την προσπάθεια να αποδοθεί ο πόλεμος αποκλειστικά σε εξωτερικές επιρροές. Ο Τραμπ είχε διαμορφώσει επί δεκαετίες μια ιδιαίτερα εχθρική στάση απέναντι στο Ιράν και είχε κατά περιόδους υποστηρίξει τη χρήση στρατιωτικής ισχύος εναντίον του. Παράλληλα, η επιτυχία της αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης για την απομάκρυνση του Νικολάς Μαδούρο από την εξουσία φαίνεται να ενίσχυσε την αυτοπεποίθησή του ως προς τη δυνατότητα αξιοποίησης της στρατιωτικής ισχύος για την προώθηση των αμερικανικών στόχων.

Το πολιτικό σχέδιο του Βανς συμπυκνώνεται, τελικά, σε μια εξαιρετικά προσεκτική ισορροπία: Θέλει τον Τραμπ ως ηγέτη του κινήματος, αλλά χωρίς τις πολιτικές επιλογές που οδήγησαν στην εκλογική του αποδυνάμωση. Θέλει να διατηρήσει τον τραμπισμό, αλλά να απομακρύνει από αυτόν το κόστος του πολέμου, την οικονομική δυσαρέσκεια και τις διεθνείς δεσμεύσεις που αποξένωσαν ένα μέρος της εκλογικής βάσης. Δεν αμφισβητεί τις βασικές αρχές της μεταναστευτικής πολιτικής, δεν αναγνωρίζει τις υπόλοιπες κυβερνητικές αποτυχίες και δεν έρχεται σε ανοιχτή αντιπαράθεση με τον πρόεδρο.

Με άλλα λόγια, ο Βανς επιχειρεί να οικοδομήσει ένα MAGA χωρίς τα λάθη του Τραμπ, αλλά με τον ίδιο τον Τραμπ ως πολιτικό σημείο αναφοράς. Πρόκειται για μια στρατηγική που μπορεί να του επιτρέψει να διατηρήσει τη στήριξη της κομματικής βάσης, να εμφανιστεί ως ο υποψήφιος της ανανέωσης και ταυτόχρονα να περιορίσει τις πιθανότητες του Ρούμπιο να διεκδικήσει με αξιώσεις το χρίσμα του 2028.

Το ερώτημα, όμως, είναι εάν αυτή η ισορροπία μπορεί πράγματι να διατηρηθεί. Ο Τραμπ εξακολουθεί να έχει σημαντική επιρροή στους Ρεπουμπλικανούς ψηφοφόρους και διατηρεί τις εκτελεστικές εξουσίες της προεδρίας, παρά την απώλεια του Κογκρέσου. Οι Δημοκρατικοί, από την πλευρά τους, αποκτούν πλέον τα εργαλεία για να ασκήσουν ασφυκτική κοινοβουλευτική πίεση στην κυβέρνησή του. Και οι επίδοξοι διάδοχοι γνωρίζουν ότι η επόμενη διετία μπορεί να αποτελέσει είτε το τέλος της πολιτικής κυριαρχίας του Τραμπ είτε την ευκαιρία να διεκδικήσουν τη δική τους θέση στην επόμενη ημέρα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.

Διαβάστε επίσης:

Ο Τραμπ σε τροχιά πολιτικής απομόνωσης: Εσωκομματική ανταρσία μετά την εκλογική συντριβή και πιέσεις «να καθαρίσει το σπίτι»

Πώς ο Βανς επιχειρεί να γίνει ο νέος ηγέτης του MAGA και να κερδίσει την κούρσα του 2028

Independent: Στα πρόθυρα παραίτησης ο Μάρκο Ρούμπιο μετά την εκλογική πανωλεθρία – Με το βλέμμα στο 2028

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.