Ασυδοσία δίχως τέλος: Λίμνες στερεύουν λόγω υπεράντλησης, υγρότοποι μπαζώνονται, θάλασσες ρυπαίνονται

Υπάρχουν περιβαλλοντικές καταστροφές που προκαλούν θόρυβο για λίγες ημέρες και ύστερα εξαφανίζονται από την επικαιρότητα. Υπάρχουν, όμως, και εκείνες που εξελίσσονται αργά, σχεδόν σιωπηλά, μέχρι τη στιγμή που η καταστροφή γίνεται μη αναστρέψιμη. Η λίμνη Κορώνεια, στην ανατολική Θεσσαλονίκη, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας τέτοιας περιβαλλοντικής καταστροφής. Μια ιστορία που δεν γράφτηκε μέσα σε μία νύχτα, αλλά μέσα από δεκαετίες κακοδιαχείρισης, υπερεκμετάλλευσης των φυσικών πόρων, ρύπανσης και πολιτικής αδράνειας.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Σύμφωνα με την ανάλυση δορυφορικών εικόνων του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, η Κορώνεια είχε έκταση περίπου 42,8 τετραγωνικά χιλιόμετρα το 1984. Το 2016 η υδάτινη επιφάνειά της υπολογιζόταν στα 34,4 τετραγωνικά χιλιόμετρα, το 2024 στα 29,8, το 2025 στα 17,9, ενώ τον Αύγουστο του 2026 είχε περιοριστεί σε μόλις 2,7 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Μια απώλεια περίπου 94% σε σχέση με την αρχική έκταση.

Η εικόνα αυτή δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην κλιματική αλλαγή ή στην ανομβρία. Όπως έχει επισημάνει και το υπουργείο Περιβάλλοντος, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι υπεραντλήσεις υπόγειων υδάτων για αρδευτικούς σκοπούς. Στην ευρύτερη περιοχή εκτιμάται ότι λειτουργούν από 1.000 έως 3.000 γεωτρήσεις, ενώ παραμένει ζητούμενο ο αποτελεσματικός έλεγχος των ποσοτήτων νερού που αντλούνται. Παράλληλα, η εντατική γεωργία, η ανεξέλεγκτη χρήση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων, η κτηνοτροφική δραστηριότητα και η διαχείριση βιομηχανικών και αστικών αποβλήτων έχουν επιβαρύνει διαχρονικά το οικοσύστημα.

● Το 2019 η σχεδόν ολοκληρωτική αποξήρανση της λίμνης συνοδεύτηκε από μαζικό θάνατο ψαριών, εξαιτίας του ευτροφισμού και της έλλειψης οξυγόνου.

● Το 2011 η Ελλάδα καταδικάστηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για την ανεπαρκή προστασία της περιοχής. Τα έργα αποκατάστασης που ακολούθησαν έφεραν πρόσκαιρη βελτίωση, χωρίς όμως να αντιμετωπίσουν οριστικά τις αιτίες της καταστροφής.

● Το 2024 το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας προειδοποιούσε ότι η λίμνη παρέμενε απροστάτευτη, με έργα που δεν είχαν συντηρηθεί και χωρίς ολοκληρωμένη θεσμική προστασία.

Το αποτέλεσμα είναι μια οικολογική χρονοκαθυστέρηση: οι παρεμβάσεις ανακοινώνονται, τα κονδύλια δαπανώνται, αλλά η φύση εξακολουθεί να πληρώνει τον λογαριασμό.

Η ρύπανση του Παγασητικού

Η Κορώνεια, ωστόσο, δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση. Η περιβαλλοντική υποβάθμιση στον Παγασητικό Κόλπο και στον Βόλο αποκαλύπτει πόσο εύθραυστη είναι η προστασία των υδάτινων οικοσυστημάτων. Τον Μάιο του 2025 καταγράφηκαν περιστατικά ρύπανσης στο λιμάνι του Βόλου.

Οι έλεγχοι των επιθεωρητών Περιβάλλοντος ανέδειξαν, μεταξύ άλλων, την ύπαρξη δεκάδων χιλιάδων κυβικών μέτρων αποβλήτων στον πυθμένα του λιμανιού, αλλά και σοβαρά ζητήματα σχετικά με τη διαχείριση λυμάτων. Σε προσωρινές εκθέσεις που διαβιβάστηκαν στη Δικαιοσύνη έγινε αναφορά σε αστικά απόβλητα που παρασύρθηκαν από τον Ξηριά προς τον Παγασητικό μετά την κακοκαιρία «Daniel», καθώς και σε προβλήματα λειτουργίας των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων.

Εδώ βρίσκεται και μια ακόμη διάσταση της περιβαλλοντικής κρίσης: οι συνέπειες μιας μεγάλης φυσικής καταστροφής δεν τελειώνουν όταν υποχωρούν τα νερά. Η κακοκαιρία «Daniel» το 2023 αποκάλυψε τις αδυναμίες στη διαχείριση απορριμμάτων και υποδομών, με υλικά από παλιούς χώρους ανεξέλεγκτης διάθεσης να καταλήγουν στη θάλασσα.

Μπάζωμα προστατευόμενων περιοχών

Ανησυχητική είναι και η υπόθεση της λιμνοθάλασσας στη Σκάλα Ωρωπού.

Τον Απρίλιο του 2026 δημοσιοποιήθηκε καταγγελία για παρέμβαση με μπάζωμα και δημιουργία δρόμου περίπου 60 μέτρων μέσα σε προστατευόμενο υγρότοπο Natura. Η περιοχή αποτελεί σημαντικό καταφύγιο και σταθμό για μεταναστευτικά πουλιά. Η υπόθεση ανέδειξε για ακόμη μία φορά πόσο ευάλωτοι παραμένουν οι ελληνικοί υγρότοποι απέναντι σε αυθαίρετες παρεμβάσεις.

Αντίστοιχα αποκαλυπτική ήταν υπόθεση που ήρθε στο φως τον Μάιο του 2025 στη Θεσσαλονίκη. Σύμφωνα με την Ελληνική Αστυνομία, σχηματίστηκε δικογραφία σε βάρος 45χρονου για τη λειτουργία εγκατάστασης αποθήκευσης και μεταφόρτωσης αποβλήτων στον Δήμο Κορδελιού – Ευόσμου, χωρίς τις απαιτούμενες περιβαλλοντικές άδειες. Στον χώρο είχαν εναποτεθεί μπάζα αναμεμειγμένα με επικίνδυνα απόβλητα, μεταξύ των οποίων υλικά αμιάντου, ηλεκτρικός και ηλεκτρονικός εξοπλισμός.

Ποιος πληρώνει τον λογαριασμό;

Οι υποθέσεις αυτές μπορεί να διαφέρουν ως προς την έκταση και τη φύση τους, έχουν όμως κοινό παρονομαστή: την ανεπαρκή πρόληψη, τους καθυστερημένους ελέγχους και την αδυναμία ουσιαστικής επιβολής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Το πρόβλημα στην Ελλάδα δεν είναι ότι απουσιάζουν οι νόμοι ή οι ευρωπαϊκές οδηγίες. Είναι ότι η εφαρμογή τους συχνά παραμένει αποσπασματική.

Οι περιβαλλοντικές παραβάσεις αντιμετωπίζονται πολλές φορές ως υποθέσεις χαμηλής προτεραιότητας, μέχρι να εμφανιστούν νεκρά ψάρια, να καταστραφεί ένας υγρότοπος ή να αποκαλυφθεί η πραγματική έκταση της ρύπανσης. Και τότε αρχίζει ο γνωστός κύκλος: αυτοψίες, πορίσματα, εισαγγελικές έρευνες, ανακοινώσεις και υποσχέσεις για αποκατάσταση. Στο μεταξύ, τα οικοσυστήματα συνεχίζουν να υποβαθμίζονται και οι τοπικές κοινωνίες καλούνται να ζήσουν με τις συνέπειες.

Η προστασία του περιβάλλοντος δεν μπορεί να εξαντλείται σε επετειακές εκδηλώσεις, ευρωπαϊκά προγράμματα και μεγαλόπνοα σχέδια επί χάρτου. Χρειάζεται διαρκής επιτήρηση, έλεγχος των γεωτρήσεων, αυστηρή παρακολούθηση των βιομηχανικών και αστικών αποβλήτων, πραγματική προστασία των περιοχών Natura και, κυρίως, απόδοση ευθυνών όταν διαπιστώνονται παραβάσεις.

Η Κορώνεια είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό προειδοποιητικό καμπανάκι. Μια λίμνη που κάποτε φιλοξενούσε πλούσια ζωή κινδυνεύει να χαθεί μπροστά στα μάτια μας. Και μαζί της απειλείται ένας ολόκληρος φυσικός κόσμος, από τα ψάρια και τα αμφίβια μέχρι τα χιλιάδες πουλιά που εξαρτώνται από τον υγρότοπο.

Διαβάστε επίσης:

Αγνοείται 26χρονος δύτης στην Περαχώρα Λουτρακίου – Σε εξέλιξη έρευνες για τον εντοπισμό του

Έρευνα για τα μουχλιασμένα σχολικά γεύματα σε Αιγάλεω και Πέραμα

Παλαιό Φάληρο: Στη φάκα της ΑΑΔΕ επιχείρηση που πουλούσε υπηρεσίες αισθητικής χωρίς άδεια

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.