Τραμπ: Η «μεγάλη συμφωνία» με τη Ρωσία που μπορεί να αλλάξει την Ευρώπη – Τι κρύβεται πίσω από το «Shell Bay»

Μια ευρύτερη συμφωνία με τη Ρωσία, η οποία δεν θα περιορίζεται στον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά ενδέχεται να επανακαθορίσει ολόκληρη την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης, φαίνεται να εξετάζει η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται το λεγόμενο «Shell Bay format», μια νέα διπλωματική πρωτοβουλία που παρουσίασε ο Τζάρεντ Κούσνερ και η οποία προκαλεί ερωτήματα στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για τις πραγματικές επιδιώξεις της Ουάσινγκτον και τις πιθανές παραχωρήσεις προς τη Μόσχα.

Η ονομασία «Shell Bay» δύσκολα παραπέμπει σε μια ιστορική διπλωματική συμφωνία. Προέρχεται από ένα πολυτελές συγκρότημα κατοικιών και γηπέδου γκολφ, έκτασης περίπου 150 στρεμμάτων (150 acres, περίπου 607 στρέμματα), ιδιοκτησίας του Στιβ Γουίτκοφ, ειδικού απεσταλμένου του Αμερικανού προέδρου.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το CNN, πίσω από την ασυνήθιστη αυτή ονομασία ενδέχεται να βρίσκεται μια πολύ πιο φιλόδοξη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να διαμορφώσει ένα νέο πλαίσιο σχέσεων ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και την Ευρώπη, με αφετηρία την προσπάθεια τερματισμού της μεγαλύτερης πολεμικής σύγκρουσης στην ευρωπαϊκή ήπειρο μετά τη δεκαετία του 1940.

Το σχέδιο Κούσνερ για μια νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας

Ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, επιχειρηματίας στον τομέα των ακινήτων και συνεργάτης του Στιβ Γουίτκοφ στις ειρηνευτικές προσπάθειες, παρουσίασε την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου, μέσω εκτενούς ανάρτησης στην πλατφόρμα X, τις βασικές κατευθύνσεις της νέας πρωτοβουλίας.

«Για περισσότερα από 30 χρόνια, η Ευρώπη και η Ρωσία αγωνίζονται να δημιουργήσουν ένα βιώσιμο πλαίσιο ασφαλείας», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται μια ευρύτερη συμφωνία για τη σταθερότητα στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Σύμφωνα με τον Κούσνερ, οι διαβουλεύσεις επικεντρώνονται σε πέντε βασικούς στόχους:

• Μόνιμες διαβουλεύσεις για θέματα ασφαλείας μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.
• Αξιόπιστους διαύλους επικοινωνίας σε περιόδους κρίσεων, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.
• Μεγαλύτερη διαφάνεια στις στρατιωτικές δραστηριότητες.
• Αμοιβαία μέτρα περιορισμού των κινδύνων κλιμάκωσης.
• Ένα διαρκές πλαίσιο για τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια και σταθερότητα της Ευρώπης.

Ο ίδιος διαβεβαίωσε ότι το ΝΑΤΟ θα εξακολουθήσει να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη συλλογική άμυνα της Ευρώπης και ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να σέβεται την κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και το δικαίωμα κάθε χώρας να αποφασίζει ανεξάρτητα για την ασφάλεια και τις συμμαχίες της.

Παρά τις διαβεβαιώσεις αυτές, το CNN επισημαίνει ότι η πρόταση εγείρει ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο θα μπορούσε να περιοριστεί στην πράξη ο ρόλος της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, της οποίας οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν ιδρυτικό και αναντικατάστατο μέλος.

Η ανάλυση ασκεί επίσης κριτική στην παρουσίαση του Κούσνερ, καθώς η αναφορά στις δυσκολίες οικοδόμησης εμπιστοσύνης μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη αναφορά στις ρωσικές εισβολές σε γειτονικά κράτη και στους δύο πολέμους στην Τσετσενία κατά τη μετασοβιετική περίοδο.

Τραμπ μετά τη συνάντηση με τον απεσταλμένο του Πούτιν: «Θα είναι μια μεγάλη συμφωνία»

Η πρωτοβουλία απέκτησε ιδιαίτερη βαρύτητα μετά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επιβεβαίωσε ότι συναντήθηκε στον Λευκό Οίκο με τον ειδικό απεσταλμένο του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, Κίριλ Ντμίτριεφ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος απέφυγε να αποκαλύψει το περιεχόμενο της συζήτησής τους, αφήνοντας ωστόσο να εννοηθεί ότι προετοιμάζεται μια συμφωνία με πολύ ευρύτερο γεωπολιτικό αντίκτυπο.

«Δεν μπορώ να σας πω τι συζήτησα. Αλλά σας λέω ότι θα υπάρξει μια μεγάλη συμφωνία», δήλωσε.

Στη συνέχεια πρόσθεσε: «Θα περιλαμβάνει περισσότερα από την Ουκρανία και θα μπορούσα ακόμη να πω ότι ίσως αφορά ολόκληρη την Ευρώπη».

Οι δηλώσεις του ενίσχυσαν τα ερωτήματα για το εάν η Ουάσινγκτον επιδιώκει μια συνολική αναδιάταξη των σχέσεων με τη Μόσχα, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει τις υφιστάμενες ισορροπίες ασφαλείας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Αιφνιδιασμός στην Ευρώπη – Επιφυλακτικός ο Ζελένσκι

Παρά τη δημοσιοποίηση της πρωτοβουλίας, δεν φαίνεται να υπάρχει πλήρης ενημέρωση των Ευρωπαίων συμμάχων για το περιεχόμενό της.

Τρεις Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, με τους οποίους επικοινώνησε το CNN το πρωί της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου, δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν σε τι ακριβώς αναφέρονταν ο Κούσνερ και ο Τραμπ.

Ανάλογη επιφυλακτικότητα εξέφρασε και ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος, μιλώντας την Παρασκευή στον δημοσιογράφο του CNN Τζέικ Τάπερ, παραδέχθηκε ότι γνωρίζει ελάχιστες λεπτομέρειες για την προτεινόμενη συμφωνία.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι μια τέτοια διαδικασία δεν θα είναι απλή.

Η έλλειψη σαφών πληροφοριών προκαλεί ανησυχία, καθώς οποιαδήποτε νέα συμφωνία για την ευρωπαϊκή ασφάλεια θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα το μέλλον της Ουκρανίας, αλλά και τις αμυντικές επιλογές των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών.

Οι συνομιλίες στις Βρυξέλλες και το κρίσιμο ραντεβού στο Άμπου Ντάμπι

Το τελευταίο τριήμερο, ανώτατοι αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ και ευρωπαϊκών κυβερνήσεων πραγματοποίησαν επαφές στις Βρυξέλλες, εξετάζοντας ζητήματα οικονομικής υποστήριξης και εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία.

Οι συνομιλίες πραγματοποιούνται ενόψει της νέας προσπάθειας επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων ανάμεσα στο Κίεβο και τη Μόσχα, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Πολιτειών, στο Άμπου Ντάμπι την επόμενη εβδομάδα.

Η Ουάσινγκτον επιδιώκει να επαναφέρει στο τραπέζι τη συζήτηση για τον τερματισμό του πολέμου, έπειτα από αλλεπάλληλους γύρους επαφών που δεν οδήγησαν σε ουσιαστική συμφωνία.

Η Μόσχα αποφάσισε να θέσει επικεφαλής της αντιπροσωπείας της τον Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, γνωστό για τις εκτενείς ιστορικές αναφορές του κατά τη διάρκεια διπλωματικών συναντήσεων.

Η επιλογή αυτή δημιουργεί την εντύπωση, σύμφωνα με την ανάλυση του CNN, ότι το Κρεμλίνο επιδιώκει να επιστρέψει στο διαπραγματευτικό πλαίσιο του Μαΐου 2025, όταν είχαν πραγματοποιηθεί προηγούμενες αντίστοιχες συνομιλίες.

Άλλωστε, οι πολύμηνες διπλωματικές προσπάθειες σε Μαϊάμι, Άμπου Ντάμπι, Αλάσκα, Κωνσταντινούπολη και Γενεύη δεν έχουν καταφέρει να γεφυρώσουν τις διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών.

Κατά την εκτίμηση του CNN, το βασικό συμπέρασμα από αυτές τις διαβουλεύσεις είναι ότι η Ρωσία εξακολουθεί να επιδιώκει την ικανοποίηση των πολεμικών της στόχων ως προϋπόθεση για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.

Η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών και η αναζήτηση πολιτικής κληρονομιάς

Η επανεμφάνιση του ουκρανικού ζητήματος στην κορυφή της ατζέντας του Τραμπ έρχεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη πολιτική συγκυρία για τον Αμερικανό πρόεδρο.

Μετά την απογοητευτική για τους Ρεπουμπλικανούς έκβαση των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, ο Τραμπ αναμένεται να αντιμετωπίσει μεγαλύτερα εμπόδια στην προώθηση της εσωτερικής πολιτικής του.

Σύμφωνα με την ανάλυση του CNN, η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να τον ωθήσει να αναζητήσει μια σημαντική διπλωματική επιτυχία στην εξωτερική πολιτική, όπου τα περιθώρια προσωπικών πρωτοβουλιών του Αμερικανού προέδρου είναι μεγαλύτερα.

Μια νέα δυναμική αντιπαράθεσης με το Ιράν θεωρείται λιγότερο πιθανή επιλογή, καθώς ο ίδιος ο Τραμπ και κορυφαία στελέχη των Ρεπουμπλικανών αποδίδουν μέρος της εκλογικής τους αποτυχίας στον πόλεμο με την Τεχεράνη.

Αντίθετα, μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως σημαντική διεθνής επιτυχία.

Το CNN διατυπώνει, ωστόσο, την εκτίμηση ότι ο Τραμπ μπορεί να βλέπει στη συνεχιζόμενη προσέγγιση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν μια ευκαιρία για έναν πολύ ευρύτερο επανακαθορισμό της διεθνούς τάξης.

Σε αυτό το ενδεχόμενο, μια συμφωνία θα μπορούσε, κατά την ανάλυση, να δημιουργήσει οικονομικά οφέλη για έναν περιορισμένο κύκλο Αμερικανών επιχειρηματιών και παράλληλα να επιτρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες να περιορίσουν το βάρος των δεσμεύσεών τους για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Πρόκειται, πάντως, για εκτιμήσεις σχετικά με τις πιθανές επιδιώξεις του Αμερικανού προέδρου και όχι για επιβεβαιωμένο περιεχόμενο κάποιας συμφωνίας.

Ο ρόλος Ντμίτριεφ και τα ερωτήματα για τις επιχειρηματικές συμφωνίες

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στο γεγονός ότι ο Τραμπ συναντήθηκε προσωπικά με τον Ρώσο απεσταλμένο Κίριλ Ντμίτριεφ, αλλά όχι με τους Ουκρανούς αξιωματούχους που βρίσκονταν επίσης στον Λευκό Οίκο.

Αντιπροσωπείες τόσο της Ουκρανίας όσο και της Ρωσίας είχαν μεταβεί στην αμερικανική προεδρία την Πέμπτη, προκειμένου να συμμετάσχουν σε συνάντηση με την πρώτη κυρία των ΗΠΑ, Μελάνια Τραμπ.

Ο Ντμίτριεφ, ο οποίος διαθέτει σημαντική εμπειρία στον επενδυτικό τομέα και μιλά άπταιστα αγγλικά, έχει αναδειχθεί σε βασικό συνομιλητή της αμερικανικής πλευράς.

Παράλληλα με τη διπλωματική προσέγγιση Ουάσινγκτον και Μόσχας, έχει προωθήσει διάφορες πιθανές επιχειρηματικές συμφωνίες, οι οποίες θα μπορούσαν να συνοδεύσουν μια βελτίωση των διμερών σχέσεων.

Η δραστηριότητα αυτή έχει προκαλέσει ερωτήματα στις Ηνωμένες Πολιτείες, με ερευνητές από το Δημοκρατικό Κόμμα να εξετάζουν κατά πόσο πρόσωπα του στενού περιβάλλοντος του Τραμπ θα μπορούσαν να αποκομίσουν οικονομικά οφέλη.

Οι σχετικές διερευνήσεις δεν συνιστούν από μόνες τους απόδειξη προσωπικού οικονομικού οφέλους ή παράνομης δραστηριότητας.

Η ανησυχία των Ευρωπαίων για μια συμφωνία χωρίς την Ουκρανία

Η αιφνίδια επιστροφή της Ουκρανίας στο επίκεντρο της αμερικανικής πολιτικής έχει αυξήσει την κινητικότητα και την ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

«Αναπόφευκτα θα δούμε τον Τραμπ να επικεντρώνεται πλέον στην Ουκρανία, μετά το μήνυμα των ενδιάμεσων εκλογών», δήλωσε στο CNN Ευρωπαίος αξιωματούχος.

Στην Ευρώπη, πάντως, επικρατεί η εκτίμηση ότι καμία βιώσιμη συμφωνία δεν μπορεί να επιβληθεί μονομερώς ούτε στην Ουκρανία ούτε στους Ευρωπαίους συμμάχους της.

Ο ίδιος αξιωματούχος υπογράμμισε ότι η εξάρτηση του Κιέβου από τους Ευρωπαίους εταίρους του, τόσο κατά τη διάρκεια του πολέμου όσο και μετά τον τερματισμό του, είναι ιδιαίτερα σημαντική.

«Η ανάγκη της Ουκρανίας για τους Ευρωπαίους εταίρους της, κατά τη διάρκεια του πολέμου και μετά από αυτόν, είναι μεγαλύτερη από την πίεση να αποδεχθεί μια διευθέτηση που επιθυμεί η Ρωσία, ακόμη κι αν ο Τραμπ επιχειρήσει να την επιβάλει», ανέφερε.

Η θέση αυτή αποτυπώνει την αποφασιστικότητα ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να μη θεωρηθεί δεδομένη η αποδοχή οποιασδήποτε συμφωνίας προκύψει από απευθείας επαφές Ουάσινγκτον και Μόσχας.

Ο δύσκολος χειμώνας στην Ουκρανία και ο κίνδυνος νέων πιέσεων

Οι ανησυχίες δεν περιορίζονται στο διπλωματικό επίπεδο, καθώς η Ουκρανία βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν ακόμη εξαιρετικά δύσκολο χειμώνα.

Ήδη στο Κίεβο καταγράφονται προβλήματα στην υδροδότηση, στην ηλεκτροδότηση και στις τηλεπικοινωνίες, ενώ η συνέχιση των ρωσικών επιθέσεων επιβαρύνει τις υποδομές της χώρας.

Στο πλαίσιο αυτό, το CNN επισημαίνει τον κίνδυνο νέων περιορισμών, ενδεχομένως χωρίς σαφή δημόσια αιτιολόγηση, στην παροχή αμερικανικών πληροφοριών και τεχνικής υποστήριξης προς την Ουκρανία, όπως έχει συμβεί και σε προηγούμενες περιόδους.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει την επιχειρησιακή ικανότητα των ουκρανικών δυνάμεων και να ενισχύσει την πίεση προς το Κίεβο.

Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη ενδέχεται να αντιμετωπίσει αυξημένες ενέργειες δολιοφθοράς και προκλήσεις στη λεγόμενη «γκρίζα ζώνη», δηλαδή ενέργειες που δεν συνιστούν ανοιχτή στρατιωτική σύγκρουση, αλλά αποσκοπούν στην αποσταθεροποίηση και στην άσκηση πίεσης.

Το ανθρώπινο κόστος της ρωσικής εισβολής παραμένει τεράστιο. Στην Μποροντιάνκα, βορειοδυτικά του Κιέβου, η ουκρανική υπηρεσία αντιμετώπισης εκτάκτων καταστάσεων είχε ανακοινώσει ότι διασώστες ανέσυραν 41 νεκρούς από τα ερείπια μετά τις καταστροφές που προκάλεσαν οι ρωσικές επιθέσεις.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος: Να θεωρήσει ο Πούτιν ότι οι ΗΠΑ δεν θα υπερασπιστούν την Ευρώπη

Σύμφωνα με το CNN, ο βασικός κίνδυνος δεν είναι απαραίτητα ότι η Ουκρανία και οι ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ θα υποχωρήσουν ξαφνικά ή θα αποδεχθούν περιορισμούς στην αμυντική τους δυνατότητα.

Άλλωστε, όπως σημειώνει η ανάλυση, ακόμη και ένα διάστημα 18 μηνών αποτελεί σχετικά σύντομο χρονικό ορίζοντα για τη ρωσική διπλωματία και τις μακροπρόθεσμες στρατηγικές επιδιώξεις της Μόσχας.

Η σοβαρότερη απειλή ενδέχεται να βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο θα ερμηνεύσει ο Βλαντίμιρ Πούτιν μια ενδεχόμενη αλλαγή της αμερικανικής στάσης.

Εάν το Κρεμλίνο καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι πλέον διατεθειμένες να παρέμβουν ουσιαστικά για την υποστήριξη της Ουκρανίας ή την προστασία της ευρωπαϊκής ασφάλειας, θα μπορούσε να θεωρήσει ότι διαθέτει μεγαλύτερα περιθώρια στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Σε αυτή την περίπτωση, αντί να επιταχύνει τις ειρηνευτικές προσπάθειες, η προσέγγιση Ουάσινγκτον και Μόσχας θα μπορούσε, σύμφωνα με την ανάλυση, να ενθαρρύνει τη ρωσική ηγεσία να επιδιώξει ακόμη πιο επιθετικά στο πεδίο της μάχης τους στόχους που δεν έχει καταφέρει να επιτύχει έπειτα από σχεδόν πέντε χρόνια εισβολής στην Ουκρανία και περίπου δύο χρόνια της νέας προεδρίας Τραμπ.

Το «Shell Bay» και το επικίνδυνο παράθυρο ευκαιρίας για τη Μόσχα

Παρά τις μεγαλόπνοες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ και του Τζάρεντ Κούσνερ, παραμένει ασαφές εάν η πρωτοβουλία «Shell Bay» μπορεί πράγματι να οδηγήσει σε μια ουσιαστική συμφωνία.

Οι εξαγγελίες ενδέχεται να μην καταλήξουν σε συγκεκριμένο αποτέλεσμα, καθώς οι διαφορές μεταξύ Μόσχας, Κιέβου και ευρωπαϊκών κυβερνήσεων εξακολουθούν να είναι βαθιές.

Ωστόσο, η ανάλυση του CNN καταλήγει σε μια κρίσιμη προειδοποίηση: η προοπτική μιας νέας αμερικανορωσικής προσέγγισης μπορεί να δημιουργήσει ένα πρόσκαιρο αλλά επικίνδυνο παράθυρο ευκαιρίας για το Κρεμλίνο.

Με τη Ρωσία να βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση από τη μακροχρόνια πολεμική σύγκρουση, η αίσθηση ότι η Ουάσινγκτον ενδέχεται να περιορίσει την υποστήριξή της προς το Κίεβο θα μπορούσε να οδηγήσει τη ρωσική ηγεσία στην ανάληψη ακόμη μεγαλύτερων στρατιωτικών και γεωπολιτικών ρίσκων.

Έτσι, μια πρωτοβουλία που παρουσιάζεται ως προσπάθεια οικοδόμησης διαρκούς ειρήνης ενδέχεται, εάν δημιουργήσει λανθασμένες προσδοκίες στη Μόσχα, να αυξήσει τον κίνδυνο νέας κλιμάκωσης αντί να οδηγήσει στον τερματισμό του πολέμου.

Διαβάστε επίσης:

Τραγωδία στη Νέα Υόρκη: Δίχρονο κοριτσάκι έπεσε από τον 5ο όροφο και σκοτώθηκε – «Το μωρό μου έφυγε», λέει η μητέρα του

«Βρισκόμαστε σε συνομιλίες με το Ιράν και τα πάμε καλά» λέει τώρα ο Τραμπ – Χάπια ιωδίου διανέμει η Τεχεράνη υπό τον φόβο πληγμάτων στα πυρηνικά, αναφορές για εκρήξεις στο νησί Κεσμ

Προκλητικός ο Φιντάν από τα κατεχόμενα, μιλά για συνύπαρξη δύο κρατών στην Κύπρο – Πώς αντέδρασε η Λευκωσία στην επίσκεψή του στο ψευδοκράτος

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.